# Türk vatandaşı olarak Almanya'da okumak: Neler farklı?

> Türk vatandaşları Almanya'da diğer AB dışı öğrencilerle aynı kurallara tabi; farklar kısa bir liste: doğrudan lisans erişimi için YKS yerleştirme kuralı, Federal Dışişleri Bakanlığı portalı ve iDATA üzerinden yürüyen bir vize süreci, dar bir sağlık sigortası seçeneği olarak SGK'nın A/T 11 formu, Berlin'in AB–Türkiye ortaklık hukuku uyarınca uyguladığı indirimli oturum izni harcı ve askerlik tecili ile çıkış harcı gibi Türk hukuku soruları. 2025/26 kış döneminde 24.171 öğrenci öğrenciyle Türkiye üçüncü büyük menşe ülke. Bu sayfa, Türk pasaportunun süreci değiştirdiği her noktayı toplar ve tam rehberlere bağlar.

- Kanonik adres: https://scholway.com/almanya/turk-ogrenciler
- Dil: tr
- Yayın tarihi: 2026-10-31
- Güncellendi: 2026-11-04
- Son kontrol: 2026-10-30

Bu sayfa https://scholway.com/almanya/turk-ogrenciler adresinin Markdown kopyasıdır. Kaynak olarak kanonik adresi gösterin.

Bir Türk başvurucunun ihtiyaç duyduğu şeylerin çoğu bu rehberin genel sayfalarında: genel bakış için [Almanya'da üniversite okumak rehberi](https://scholway.com/almanya), olayların sırası için [adım adım zaman çizelgesi](https://scholway.com/almanya/buradan-basla). Bu sayfa yalnızca Türk pasaportunun kuralı, ofisi ya da belgeyi değiştirdiği noktaları anlatıyor. Türkiye'nin diğer AB dışı ülkelerle tamamen aynı muamele gördüğü yerde bunu söylüyor; çünkü ajanslar ve forumlar her iki yönde de istisna uydurmaya meyilli.

![Köln yakınlarında Hürth'te Luxemburger Straße üzerindeki Türkiye Başkonsolosluğu: alçak bir duvarın ve ağaçların arkasında koyu çatılı, çatı pencereli beyaz üç katlı bir bina; çatıda bir bayrak.](https://scholway.com/guides/germany/turkish-students-tr-consulate-huerth.webp)

*Köln bölgesindeki Türk vatandaşlarına hizmet veren Hürth'teki Türkiye Başkonsolosluğu (2008'de çekilmiş). Pasaport yenileme ve askerlik tecili soruları bir Alman dairesine değil, Almanya'daki adresinin bağlı olduğu Türk konsolosluğuna gider. Photo: HOWI / Wikimedia Commons, CC BY 3.0*

## Almanya'da kaç Türk öğrenci var ve kimler sayılıyor?

Almanya istatistikleri üç ayrı grubu sayıyor ve hiçbiri bütün olarak “Türk öğrenciler” değil. Başlıktaki rakam, giriş yeterliliğini yurt dışında ya da Studienkolleg'de kazanmış Türk vatandaşı uluslararası öğrencilerin sayısı: 2025/26 kış döneminde 24.171 öğrenci, Hindistan ve Çin'den sonra üçüncü, bir önceki yıl 20.900 öğrenci idi. DAAD'ın Wissenschaft weltoffen raporu 2019/20 ile 2024/25 kış dönemleri arasında %121 artış kaydediyor ve 2025'te uni-assist üzerinden Türkiye'den 12.500 başvuru sahibi başvuru geldi; yalnızca Hindistan'dan sonra ikinci.

| Ne? | Rakam | Kaynak ve tanım |
| --- | --- | --- |
| Türkiye'den uluslararası öğrenciler | 24.171 öğrenci (2025/26 kış dönemi) | Destatis; yabancı giriş yeterliliği olan Türk vatandaşları. Üçüncü büyük grup |
| Almanya'da okula gitmiş Türk vatandaşları | 12.636 öğrenci | Destatis; uluslararası öğrenci olarak değil Bildungsinländer olarak ayrı sayılır |
| Okuyan Alman–Türk çifte vatandaşlar | 14.296 öğrenci | Destatis; diğer tüm tablolarda Alman öğrenci olarak sayılır |
| 2025'te Türkiye'den uni-assist başvurucuları | 12.500 başvuru sahibi | Wissenschaft weltoffen 2026; yalnızca uni-assist kullanan üniversiteler |
| Türk göç geçmişi olan kişiler | yaklaşık 3.062.000 | Mikrozensus 2024; tek bir ülkeden gelen en büyük grup |
| Türk vatandaşlığı olan sakinler | 1.298.963 kişi; bunların 82.146 Berlin'de ve 44.133 Köln'de | Zensus 2022; yalnızca vatandaşlık, bu yüzden vatandaşlığa geçmiş Almanlar dahil değil |

*Resmî rakamlarda Türkiye ve Almanya*

İki pratik sonuç var. Çoğu büyük üniversitede Türkçe konuşan sınıf arkadaşların olur ve çoğu şehirde erişebileceğin mesafede bir Türk bakkal, doktor ya da avukat bulunur; ayrıntılar [Türk ve helal gıda dükkânları](https://scholway.com/almanya/gunluk-yasam/helal-ve-etnik-marketler) ve [öğrenci şehirleri karşılaştırması](https://scholway.com/almanya/sehirler) sayfalarında. Ayrıca artış randevuları da etkiliyor: Türkiye'deki Alman temsilciliklerine ve uni-assist'e olan talep onunla birlikte artıyor; bu yüzden bu sayfadaki her son tarihi göründüğünden daha erken kabul et.

## Kabul: YKS kuralı, tercümeler ve yüksek lisans yolu

En büyük fark lisans düzeyinde. Tek başına bir Türk Lise Diploması Alman üniversitelerini açmaz. DAAD Türkiye doğrudan erişimin temel şartını şöyle belirtiyor: YKS ile dört yıllık örgün bir lisans programına yerleşmiş olmak; uni-assist de tam olarak bu kanıtı ister: diploma artı YKS sonucunun yerleştirme kısmı. Erişim ayrıca bölüme bağlıdır: yalnızca Türkiye'deki yerleştirmenle aynı ya da ilgili programlara başvurabilirsin. YKS yerleştirmesi yoksa kestirme yol yok: bağlayıcı değerlendirme olan anabin, tek başına lise diploması için bir Studienkolleg yolu listelemiyor; bu yüzden olağan yol önce Türkiye'de öğrenim görmekten geçer. DAAD Türkiye'ye göre bir YKS sonucunun yaşı için Almanya'da federal düzeyde üst sınır yok; ama bir üniversite kendi sınırını koyabilir. [YKS kuralı açıklanıyor](https://scholway.com/almanya/basvuru/turk-diplomasi) sayfası IB ve meslek lisesi sertifikaları dahil her durumu anlatıyor, [Studienkolleg ve Feststellungsprüfung](https://scholway.com/almanya/basvuru/studienkolleg) ise hazırlık yılını.

Belgeler de Türkiye'ye özgü kurallara tabi. uni-assist, Türkiye'de yapılan çevirileri yalnızca şu kişiden kabul eder: yeminli tercüman; kaşede bu Türkçe ifade bulunmalı, yalnızca İngilizce ya da Almanca kaşeler reddedilir. Türk sertifikaları için APS belgesi gerekmez; uni-assist bunu yalnızca şu ülkeler için ister: Çin, Hindistan, Vietnam. Her iki ülke de Lahey Apostil Sözleşmesi'ne taraf (Türkiye için yürürlük tarihi: 29 Eylül 1985), bu yüzden bir Alman makamı onay isterse konsolosluk legalizasyonu değil Türk apostili gerekir ve kabulün kendisi için nadiren gerekir. uni-assist'in Türkiye'yi içeren bölgenin sertifikaları için güncel işlem süresi 26 Ekim 2026'da 2–3 hafta idi; olağan süre 4–6 hafta. Hızlı rakama göre plan yapma. Bkz. [onaylı kopyalar ve yeminli tercümeler](https://scholway.com/almanya/basvuru/onayli-kopya-ve-tercume) ve [adım adım uni-assist](https://scholway.com/almanya/basvuru/uni-assist).

Türk lisansıyla yüksek lisans için test, üniversitenin anabin veri tabanında H+ olarak listelenip listelenmediği ve diplomanın programın istediği Alman lisans süresine uyup uymadığı. Notlar değiştirilmiş Bavyera formülüyle dönüştürülür ve Türk transkriptleri için uni-assist asgari geçme notunu ders geçme notundan değil Diploma Supplement'ten alır. Almanya genelinde asgari bir not ortalaması yok. [anabin ve ZAB](https://scholway.com/almanya/basvuru/denklik) ile [Alman not sistemi](https://scholway.com/almanya/egitim/not-sistemi) mekaniği anlatıyor. Türkiye'ye özgü olmayan ama Türk başvurucuları yakalayan bir kural daha: İngilizce okutulan bir Türk diploması tek başına seni IELTS ya da TOEFL'den muaf tutmaz. Her üniversite kendisi karar verir; bunu [dil şartları](https://scholway.com/almanya/basvuru/dil-sartlari) sayfası anlatıyor.

## Türkiye'den vize: portal, iDATA ve hangi temsilcilik

Türkiye'deki Alman temsilcilikleri öğrenim ve öğrenci adayı vizelerini yalnızca Federal Dışişleri Bakanlığı'nın online portalı üzerinden yürütür; randevular ve bazı durumlarda başvurular için dış hizmet sağlayıcıları iDATA'dır. Ulusal vize €75 tutar; iDATA duruma göre €39,92 hizmet ve €12 randevu ücreti alır, Türk lirası olarak ödenir. Portalda kayıt olmak henüz hukuken geçerli bir başvuru değildir; parmak izlerinin alındığı, asılların kontrol edildiği ve ücretin ödendiği yer temsilcilikteki ya da sağlayıcıdaki randevudur. Türk ve Türk olmayan vatandaşlar ayrı randevu sistemleri kullanır ve karma uyruklu bir aile bunlardan birine kaydolmalıdır. [Türkiye'den vize başvurusu](https://scholway.com/almanya/vize/turkiyeden-basvuru) portalı ve iDATA'yı adım adım anlatıyor; [ulusal öğrenci vizesi](https://scholway.com/almanya/vize/ogrenci-vizesi) belgeleri listeliyor.

**Öğrenci vizesinden oturum iznine** (Türkiye'den başvuru, adım adım)

€992/ay için bloke hesap aç, Federal Dışişleri Bakanlığı portalında çevrim içi başvur, randevuda biyometrik verini ver (vize harcı €75), Almanya'ya gir, 2 hafta içinde adresini kaydettir ve oturum izni kartını yabancılar dairesinden al (harç €100).

1. **Bloke hesap ve belgeler**
   €992/ay kanıtla; vize için bloke onayı gerekir.
2. **Çevrim içi başvur**
   Türkiye'den öğrenci vizesi başvuruları Federal Dışişleri Bakanlığı portalı üzerinden yapılır.
3. **Randevu**
   Biyometri, belge asılları, vize harcı €75; güzergâha göre iDATA kendi ücretini ekleyebilir.
4. **Almanya'ya giriş** (3 ay)
   Seyahat sağlık sigortası, öğrenci sigortası başlayana kadar ilk ayları kapatır.
5. **Adresini kaydettir** (2 hafta)
   Bürgeramt'ta Anmeldung, taşındıktan sonra bu süre içinde.
6. **Oturum izni** (4 ila 6 hafta)
   Vize bitmeden yabancılar dairesinde; kart harcı €100. Berlin'de kart yaklaşık bu sürede hazır olur.

*Kaynak: [Bekanntmachung zu § 2 Absatz 3 des Aufenthaltsgesetzes über den Mindestbetrag zur Sicherung des Lebensunterhalts (für das Jahr 2026), vom 13. August 2025, BAnz AT 29.08.2025 B1](https://bundesanzeiger.de/pub/publication/7ZVbxqtVVGzHzr35dka/content/7ZVbxqtVVGzHzr35dka/BAnz%20AT%2029.08.2025%20B1.pdf?inline=), [Aufenthaltsgesetz § 2 Begriffsbestimmungen (Abs. 3: Sicherung des Lebensunterhalts; Abs. 9–12: Sprachniveaus)](https://www.gesetze-im-internet.de/aufenthg_2004/__2.html), [Aufenthaltserlaubnis zum Studium beantragen (Landesamt für Einwanderung Berlin, Dienstleistung 305244)](https://service.berlin.de/dienstleistung/305244/), [Aufenthaltsverordnung § 46 Gebühren für das Visum](https://www.gesetze-im-internet.de/aufenthv/__46.html), [Aufenthaltsverordnung § 52 Befreiungen und Ermäßigungen](https://www.gesetze-im-internet.de/aufenthv/__52.html), [Merkblatt 44F – Sprachkurs](https://tuerkei.diplo.de/tr-de/service/05-visaeinreise/2725588-2725588), [Bundesmeldegesetz (BMG), consolidated text (last amended by Art. 10 G v. 22.7.2026, BGBl. 2026 I Nr. 222)](https://www.gesetze-im-internet.de/bmg/__17.html), [Wohnsitz — Alleinige Wohnung oder Hauptwohnung anmelden](https://service.berlin.de/dienstleistung/120686/), [Wohn-Sitz anmelden (Leichte Sprache)](https://stadt.muenchen.de/infos/wohn-sitz-anmelden-ls.html), [Aufenthaltsverordnung § 45 Gebühren für die Aufenthaltserlaubnis, die Blaue Karte EU, die ICT-Karte und die Mobiler-ICT-Karte](https://www.gesetze-im-internet.de/aufenthv/__45.html), [Krankenversicherungsschutz bei Anträgen auf nationale Visa](https://www.auswaertiges-amt.de/de/2799078-2799078). Son kontrol: 2026-10-30.*

| Temsilcilik | İller | Not |
| --- | --- | --- |
| İstanbul Başkonsolosluğu | Balıkesir, Bilecik, Bolu, Bursa, Çanakkale, Düzce, Edirne, Eskişehir, İstanbul, Kırklareli, Kocaeli, Sakarya, Tekirdağ, Yalova | Marmara bölgesi ve kuzeybatı |
| İzmir Başkonsolosluğu | Afyonkarahisar, Antalya, Aydın, Burdur, Denizli, Isparta, İzmir, Kütahya, Manisa, Muğla, Uşak | Ege ve Akdeniz'in batısı; Antalya için ikamet hukuku işleri buraya bağlı |
| Ankara Büyükelçiliği | Diğer 56 il | Başkentten doğuya ve güneye her şey; Adana, Gaziantep, Kayseri, Konya, Samsun ve Trabzon dahil |
| Antalya Konsolosluğu | Yalnızca pasaport işleri için Antalya, Burdur ve Isparta | Vize bölümü yok |

*İlin hangi Alman temsilciliğine bağlı?*

> **Uyarı: Remonstrasyon artık yok**
> 1 Temmuz 2025 itibarıyla reddedilen bir vize temsilciliğe yazılan mektupla itiraz edilemiyor; Türkiye'deki temsilcilikler remonstrasyon mektuplarının alındı bildirimi verilmediğini ve cevaplanmadığını söylüyor. Seçenekler, tüm belgelerle ücretli yeni bir başvuru ya da bildirimden itibaren 1 ay içinde Berlin İdare Mahkemesi'nde dava; dava harcı yaklaşık €480 ve peşin ödenir. İkisini de [vize reddi ve çareler](https://scholway.com/almanya/vize/ret-ve-itiraz) sayfası anlatıyor.

## Para: bloke hesap ve Türkiye'den transferler

Para kanıtı herkes için aynı: €992/ay; genellikle ilk yıl için bloke hesapta €11.904 ya da Almanya'daki bir destekçinin resmî taahhüt belgesi. Türkiye'ye özgü kısım parayı oraya ulaştırmak. Wise, 31 Mayıs 2023 tarihinden itibaren Türkiye adresli müşterilerin TL ile bakiye yüklemesine izin vermiyor; bu yüzden çoğu öğrenci bloke hesap sağlayıcısına bir Türk bankasından havaleyle ödüyor, banka SWIFT ücreti alıyor ve günler sürebiliyor; sağlayıcının kendi transfer süreleri de buna eklenir. Ret sonrası blokenin kaldırılması yalnızca ret yazısını gerektirir; diğer durumlarda başvurduğun temsilcilik, e-posta talebi üzerine bir kaldırma belgesi düzenler. Bkz. [bloke hesap](https://scholway.com/almanya/vize/bloke-hesap), [maddi yeterliliğin kanıtlanması](https://scholway.com/almanya/vize/maddi-yeterlilik) ve [Almanya'ya para göndermek](https://scholway.com/almanya/banka/para-transferi).

**Bloke hesap ücretleri: ilk yıl ne tutar** (İki yaygın sağlayıcı, kendi fiyatları, 2026)

On iki aylık bir bloke hesabın ücreti Expatrio'da €227, Fintiba'da €277,80; havale masrafları hariç.

|  | Expatrio | Fintiba |
| --- | --- | --- |
| Açılış ücreti (tek seferlik) | €119 | €159 |
| Aylık ücret | €9 | €9,90 |
| On iki aylık ücret | €227 | €277,80 |

*Kaynak: [German Blocked Account for your Visa](https://www.expatrio.com/blocked-account), [Blocked Account Germany](https://www.fintiba.com/blocked-account-germany), [Costs of education and living](https://www.daad.de/deutschland/nach-deutschland/voraussetzungen/en/9198-financing/), [Ein Sperrkonto eröffnen und schließen](https://www.auswaertiges-amt.de/de/service/visa-und-aufenthalt/nationale-visa/visa-schule-studium-sprachkurs/sperrkonto). Son kontrol: 2026-10-30. Türkiye'den havale masrafları buna eklenir. Federal Dışişleri Bakanlığı hiçbir sağlayıcı önermez; DAAD'a göre açılış ücreti €70–€150 arası.*

## Sağlık sigortası: SGK A/T 11 yolu ve sınırları

Almanya ile Türkiye arasında bir sosyal güvenlik sözleşmesi var ve bu, gerçekten Türkiye'ye özgü bir seçenek yaratıyor. Yasal sağlık sigortasının Alman irtibat kurumu DVKA'ya göre, yaşam merkezi Türkiye'de kalan, yalnızca okumak için gelen, Almanya'da çalışmayan ve SGK'nın A/T 11 formuyla sürmekte olan Türk hak sahipliğini kanıtlayan bir öğrencinin Alman yasal sigorta kurumuna sigortalanması gerekmez. Türk Milli Eğitim Bakanlığı'nın Almanya rehberi formu kimin aldığını anlatıyor: SGK'da aile üzerinden sigortalı öğrenciler, yani kız öğrenciler ve 25 yıl yaşına kadar erkek öğrenciler; bir SGK il müdürlüğüne başvururlar. Aynı rehber, formun yalnızca akut durumları kapsadığını ve kronik rahatsızlığı olan öğrencilere doğrudan Alman sigortasına girmelerini öneriyor.

Sınır, çalışmak. Almanya'da herhangi bir istihdam ya da serbest meslek, bir Minijob bile, genellikle A/T 11 yolunu bitirir ve bir Werkstudent işi kesinlikle bitirir. Hiç çalışmayı planlayan çoğu öğrenci için Alman öğrenci tarifesi, örneğin TK'da €141,16–€146,29/ay, sağlam seçenek. Hangisini seçersen seç, üniversiteye durumunu bildiren bir Alman kurumuna yine de kaydolursun. [Öğrenci sağlık sigortası](https://scholway.com/almanya/saglik/ogrenci-sigortasi) usulü anlatıyor, [sağlık rehberi](https://scholway.com/almanya/saglik) ise sigortalandıktan sonra sağlık hizmetinin nasıl işlediğini.

## Çalışma ve oturum: AB–Türkiye ortaklık hukuku neyi yapar, neyi yapmaz?

Öğrenci çalışma hakkı Türk vatandaşları için herkesle aynı: takvim yılında 140 tam ya da 280 yarım gün, artı öğrenci asistanı işleri; Federal İstihdam Ajansı onayı yok. Bunun üstüne iki ortaklık hukuku noktası biniyor. Birincisi, Federal İstihdam Ajansı'nın yönergesi, öğrenci iznine dayanarak çalışan Türk vatandaşlarının Ortaklık Konseyi 1/80 sayılı Kararı'nın 6(1). maddesine başvurabileceğini ve aynı işverenle 1 yıl düzenli çalışmadan sonra o işin iznini yenilettirme hakkı olduğunu belirtiyor. Bu bireysel danışmanlık için bir ipucu, gün sınırının genel olarak genişletilmesi değil. İkincisi, Berlin yabancılar dairesi Türk vatandaşlarından oturum izni için standart €100 yerine Alman kimlik kartı ücretini alıyor: Oturum Yönetmeliği § 52a uyarınca 24 yaşından itibaren €46, öncesinde €27,60. Diğer yabancılar dairelerinin indirimi öğrencilere uygulayıp uygulamadığı doğrulanmadı; randevu alırken sor. Genel kurallar [öğrenciyken çalışmak](https://scholway.com/almanya/calisma) ve [oturum izni](https://scholway.com/almanya/vize/oturum-izni) sayfalarında.

Mezuniyetten sonra aynı yönerge Türk çalışanlara 3 yıl sonra herhangi bir işverenle aynı meslekte hak, 4 yıl sonra ise istihdama serbest erişim tanır; ulusal hukuk çoğu zaman daha çabuk daha cömerttir, bu yüzden ortaklık kuralları çoğunlukla bir izin kararının tartışmalı olduğu yerde önemli. [Mezuniyet sonrası Almanya'da kalmak](https://scholway.com/almanya/mezuniyet-sonrasi), çoğu mezunun gerçekten kullandığı iş arama iznini, Mavi Kart'ı ve nitelikli çalışan iznini anlatıyor.

## Okurken askerlik tecili

Bu bir Türk hukuku sorusu, Türk makamlarınca karara bağlanır ve Alman tarafının hiçbir rolü yok. Askeralma Kanunu'nun (7179 sayılı Kanun) 20. maddesi uyarınca yurt dışında bir yükseköğretim kurumuna kayıtlı erkek, yetkili Türk makamları öğrenciliğini tanıdıktan sonra mezun oluncaya veya ilişiği kesilinceye kadar, en geç 28 yaşını tamamladığı yılın sonuna kadar tecil edilir. Mezuniyetten sonra talep üzerine tecil şu kadar mümkündür: dört yıl veya daha uzun süreli bir lisanstan sonra 2 yıla, yüksek lisanstan sonra 1 yıla kadar; yabancı diplomanın denklik işlemi için ayrıca en fazla 1 yıl — hiçbir durumda 32 yaşını tamamladığı yılın sonunu geçmez. Milli Eğitim Bakanlığı'nın Almanya'daki öğrenciler için özeti, yabancı kurum mezunları için tecilin lisanstan sonra üç yılı, yüksek lisanstan sonra iki yılı hiçbir zaman aşamayacağını, mezuniyet tarihinden itibaren sayıldığını ve ek yılın yalnızca denklik işleminin hâlâ sürdüğü kanıtlanırsa verildiğini ekliyor.

1. **Öğrenciliğini tanıt**
   20(2)(ç) maddesi uyarınca tecil, öğreniminin yetkili Türk makamlarınca tanınmasına bağlıdır. Bakanlığın uzaktan öğrenciler için rehberi, e-Devlet'ten alınabilen bir YÖK “Okul/Kurum Tanıma Belgesi”ni anıyor; askerlik şubenize ya da konsolosluğa Almanya'da kayıtlı bir öğrenci için hangi belgeyi istediklerini sor.
2. **“Yoklama kaçağı” olmadan önce başvur**
   Kanun, öğrenci tecilini celp dönemini kaçırdıktan sonra kayıt yaptıran erkeklerden esirger; bu yüzden tecili askerlik çağı işlemlerin vadesi gelmeden başlat. Askerlik çağı 20 yaşına girdiğin yılın 1 Ocak'ında başlar.
3. **Mezuniyetten sonra diplomayla yeniden başvur**
   Bakanlığın özeti diplomayı, yeminli Türkçe tercümesini ve noter onaylı kopyayı sayıyor; bunlar askerlik şubesine verilir. Denklik için ek yıl, YÖK işleminin sürdüğünün kanıtını gerektirir.

> **Önemli: Güncel kuralları kendin doğrula**
> Yukarıdaki yaş sınırları lisans düzeyi ve altındaki öğrenciler için; kanun bazı lisansüstü tecilleri bir kurumun önerisine ve daha yüksek yaşlara bağlıyor ve yurt dışındaki yüksek lisans ve doktora öğrencileri için kesin sınırlar burada belirlenemedi. Herhangi bir tarihe güvenmeden önce Milli Savunma Bakanlığı'na (MSB) ya da konsolosluğa sor ve diplomalar arasındaki kayıt boşluğunu bildirmeden bırakma.

## İki ülke arasında seyahat: çıkış harcı ve uçuşlar

Türk vatandaşları Türkiye'den çıkışta harç öder: her çıkışta 1.250 TL; tutar her Ocak'ta yeniden değerlenir ve en son 1 Ocak 2026'da artırıldı. Öğrenciler için önemli muafiyet: çıkış günü yurt dışında oturum iznine sahip olan hiç kimse bir şey ödemez. Kanun ulusal vizenin sayılıp sayılmadığını söylemiyor; bu yüzden vizeyle ilk yolculuğunda ödeyeceğini varsay; bir Alman oturum iznine sahip olduğunda muafiyeti talep etmek için göster. Uçuşlar sorun değil. Türkiye, 2026 Ocak–Ağustos döneminde Almanya'nın ana havalimanlarından uçuşlar için ikinci büyük varış ülkesiydi ve 7.254.221 yolcu taşındı; Ağustos 2026'da bu havalimanlarından İstanbul ve Ankara'dan Trabzon ve Diyarbakır'a kadar en az 24 Türk havalimanı hizmet alıyordu. Almanya'da yasal saat: Orta Avrupa Saati (UTC+1); mart ayının son pazarından ekim ayının son pazarına kadar Orta Avrupa Yaz Saati (UTC+2); varış ucunu [havalimanından şehre ulaşım](https://scholway.com/almanya/ulasim/havalimani) sayfası anlatıyor.

![İstanbul Havalimanı'nın dış hatlar gidiş salonunda M sırasındaki check-in bankoları: bankoların üzerinde ekranlar, önde boş bekleme bariyerleri, yukarıda terminalin kafes desenli tavanı.](https://scholway.com/guides/germany/turkish-students-istanbul-airport-checkin.webp)

*İstanbul Havalimanı'nda check-in bankoları; burası Türk Hava Yolları'nın merkez üssü ve Almanya uçuşlarının olağan kalkış noktalarından biri. Ulusal vizeyle ilk çıkışında Türkiye'nin çıkış harcını ödemeyi bekle; Alman oturum iznini aldıktan sonra muafiyetten yararlanmak için onu yanında taşı. Photo: Arne Müseler / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0 de*

## Mezuniyet sonrası: vatandaşlık, Mavi Kart ve emeklilik primlerin

27 Haziran 2024 itibarıyla Almanya vatandaşlığa geçişte kimseden önceki uyruğundan vazgeçmesini istemiyor ve Almanlar da başka bir uyruk edinerek Alman vatandaşlığını kaybetmiyor. Vatandaşlık için 5 yıl yasal olağan ikamet, B1 Almanca, bir vatandaşlık testi ve karar anında öğrenci, iş arama ya da Fırsat Kartı izni olmayan bir oturum izni gerekir; üç yıllık hızlandırılmış yol 30 Ekim 2025 tarihinde sona erdi. Türk tarafında 5901 sayılı Kanun başka bir vatandaşlığın edinilmesini nüfus kütüğünde çok vatandaşlık olarak kaydeder; yani bugün vatandaşlığa geçen bir mezun Türk vatandaşlığını korur. İzinle vatandaşlığından ayrılmış doğumla Türk vatandaşları, seçme ve seçilme, gümrüksüz ithalat ve sürekli kamu görevleri dışında bir vatandaşın çoğu hakkını koruyan, askerlik yükümlülüğü taşımayan ve bakanlık kararıyla vatandaşlığı yeniden kazanmak için başvurabilen Mavi Kart'a sahip olabilir. Öğrencilik yıllarının beş yıla tam sayılıp sayılmadığı tier-1 bir kaynakla doğrulanmadı; vatandaşlık makamına sor. Ayrıntılar [2024 reformundan sonra Alman vatandaşlığı](https://scholway.com/almanya/mezuniyet-sonrasi/vatandaslik) sayfasında.

Almanya'dan bunun yerine ayrılırsan emeklilik primlerin sadece iade edilebilir değil. İade için yeni zorunlu sigorta olmadan 24 ay geçmiş olması ve gönüllü Alman sigortası hakkın olmaması gerekir; Alman–Türk sözleşmesi uyarınca Türkiye'deki zorunlu sigorta Alman zorunlu sigortası sayılır, bu yüzden SGK kapsamında çalışmak sürdüğü müddetçe iadeyi engeller ve Alman ile Türk dönemleri Alman aylığı için 5 yıl süreli bekleme süresinde toplanır. [Emeklilik primlerini geri almak](https://scholway.com/almanya/mezuniyet-sonrasi/emeklilik-primi-iadesi), iadenin ne zaman mümkün olduğunu ve neden önce danışmanlığın değerli olduğunu anlatıyor.

## Türk öğrenciler için var olan burslar

DAAD'ın veri tabanı Türkiye'den başvuranlar için tüm hedef gruplarda 148 burs seçeneği getirdi; çoğu lisansüstü. Türk mezunlar için tasarlanmış tek program TEV–DAAD yüksek lisans bursu: yılda yaklaşık 45 yeni bursiyer; iki yıl için ortalama yaklaşık 25.000 euro, yarısı DAAD yarısı TEV; 9–24 ay boyunca aylık 992 euro; öğrenim ücreti kapsam dışı. 2027/28 kış döneminde başlayacak öğrenim için başvurular 12 Ekim 2026, 10.00 – 8 Şubat 2027, 17.00 (2027/28 kış döneminde başlayacak öğrenim için) arasında açık. Türk devlet finansmanı koşul taşır: YLSY bursiyerleri şu yükümlülük altında: yurt dışında geçen sürenin iki katı kadar Türkiye'de mecburi hizmet; ihlal halinde masraflar döviz üzerinden geri ödenir; TÜBİTAK'ın 2213-A programı ise yurt dışı doktora çalışmalarını şu şekilde destekler: tüm ülkeler için aylık 1.900 ABD doları; yaşam gideri, öğrenim ücreti ve sağlık sigortası dahil yılda en çok 60.000 ABD doları, doktoranın iki yılı için. AB destekli Jean Monnet bursu, Almanya'daki bir ev sahibi üniversite için €1.450/ay öder. Uygunluk ve son tarihler [burslar ve finansman](https://scholway.com/almanya/burslar) ile [DAAD bursları açıklanıyor](https://scholway.com/almanya/burslar/daad) sayfalarında.

| Program | Kimler? | Ne sağlar? |
| --- | --- | --- |
| TEV–DAAD yüksek lisans bursu | 1 Ocak itibarıyla 35 yaşından küçük T.C. vatandaşı; Türkiye'deki YÖK'e bağlı bir üniversiteden lisans; not ortalaması en az 3,0/4,0 veya 76,5/100; İngilizce (TOEFL iBT yeni ölçek 4 / eski 79, IELTS Academic 6,5, TOEIC 800, PTE Academic 58) veya Almanca | 9–24 ay boyunca €992/ay artı sigorta, seyahat ve Almanca kursu; öğrenim ücreti kapsam dışı |
| YLSY (MEB, 1416 sayılı Kanun) | Milli Eğitim Bakanlığı'nca belirli alanlar ve üniversiteler listesi için seçilenler | Tam finansman; karşılığında şu yükümlülük: yurt dışında geçen sürenin iki katı kadar Türkiye'de mecburi hizmet; ihlal halinde masraflar döviz üzerinden geri ödenir |
| TÜBİTAK 2213-A | Doktora adayları | tüm ülkeler için aylık 1.900 ABD doları; yaşam gideri, öğrenim ücreti ve sağlık sigortası dahil yılda en çok 60.000 ABD doları, doktoranın iki yılı için |
| Jean Monnet Bursu | AB ile ilgili alanlarda mezunlar ve profesyoneller | Almanya'da kalış için €1.450/ay, artı bir üst sınıra kadar öğrenim ücreti |
| Deutschlandstipendium | Katılımcı üniversitelerde her uyruktan öğrenci | €300/ay, başarıya dayalı; bkz. [Deutschlandstipendium](https://scholway.com/almanya/burslar/deutschlandstipendium) |

*Türk başvurucuların yararlanabileceği finansman yolları, 29 Ekim 2026'da doğrulandığı hâliyle*

## Pratikte: bilmeye değer günlük farklar

Bir Türk ehliyeti, Almanya'da olağan ikametini kurduktan sonra 6 ay geçerli kalır; çevirmek basit bir değişim değil (teorik ve pratik sınav gerekli), çünkü Türkiye ehliyetleri sınavsız değiştirilen devletler listesinde değil. Usulü [Türk ehliyetiyle araç kullanmak](https://scholway.com/almanya/ulasim/ehliyet) anlatıyor. Eşinin sana katılmasını istiyorsan, Türkiye'deki Alman temsilcilikleri gereken A1 Almanca için yalnızca 12 ay süreden eski olmayan Goethe-Institut ve ÖSD sertifikalarını kabul eder; aile birleşimini [eş ya da çocuklarla okumak](https://scholway.com/almanya/aileli-ogrenciler) sayfası anlatıyor. Yayın katkı payından pazar günü kapanışına herkes için geçerli kurallar için başlangıç noktası [Almanya'da günlük yaşam](https://scholway.com/almanya/gunluk-yasam).

## Sık sorulan sorular

### Türk öğrenciler Almanya'da ücretsiz okuyabilir mi?

Çoğu devlet üniversitesinde evet: DAAD, devlet kurumlarında lisans ya da çoğu yüksek lisans için genellikle ücret olmadığını belirtiyor ve Türk vatandaşları diğer öğrencilerle aynı şeyi öderler. Her öğrenci dönem katkı payı öder; AB dışı öğrenciler Baden-Württemberg'de (€1.500/dönem) ve TUM gibi bazı Bavyera kurumlarında öğrenim ücreti öder. Asıl masraf yaşam giderleri ve €992/ay para kanıtı; bkz. [öğrenim ücretleri](https://scholway.com/almanya/masraflar/harc-ucretleri).

### Türk vatandaşlarının Almanya'da okumak için vizeye ihtiyacı var mı?

Evet. Türk vatandaşları Almanya'ya girmeden önce öğrenim için ulusal vizeye ihtiyaç duyar; Federal Dışişleri Bakanlığı'nın online portalı üzerinden iDATA randevusuyla başvurulur ve vardıktan sonra yabancılar dairesinden oturum izni alınır. Vize ücreti €75; bkz. [Türkiye'den başvuru](https://scholway.com/almanya/vize/turkiyeden-basvuru).

### Türk başvurucular için ne farklı?

Doğrudan lisans erişimi için YKS yerleştirme kuralı, Türk belgelerinde yeminli tercüman kaşeleri, ayrı konsolosluk bölgeleriyle portal artı iDATA vize süreci, çalışmayan öğrenciler için SGK'nın A/T 11 sigorta seçeneği, Berlin'in AB–Türkiye ortaklık hukuku uyarınca uyguladığı indirimli izin harcı ve askerlik tecili ile çıkış harcı gibi Türk hukuku meseleleri. Çalışma sınırından bloke hesaba kadar geri kalan her şey diğer AB dışı öğrencilerle aynı.

### Almanya'daki Türk öğrenci sayısı ne kadar?

2025/26 kış döneminde Türk vatandaşlığı ve yabancı giriş yeterliliği olan 24.171 öğrenci öğrenci kayıtlıydı; Hindistan ve Çin'den sonra üçüncü büyük grup. Ayrıca 12.636 Türk vatandaşı Almanya'da okula gitti ve 14.296 öğrenci her iki vatandaşlığa da sahip; resmî istatistikler bu üç grubu hiçbir zaman toplamaz.

### Almanya'da okurken askerlik tecil edilir mi?

Evet, Türk hukukuna göre. Yurt dışında tanınmış bir yükseköğretim kurumunda lisans düzeyindeki bir öğrenci, Türk makamları öğrenciliği tanıdıktan sonra mezuniyete kadar, en geç 28 yaşını doldurduğu yılın sonuna kadar tecil edilir; yüksek lisans ve doktora öğrencileri için sınırlar burada belirlenemedi; mezuniyetten sonra lisanstan sonra 2 yıla ya da yüksek lisanstan sonra 1 yıla kadar ek tecil 32 yaş içinde mümkündür, diplomanın denkliği için bir yıl daha eklenir. Güncel usulü askerlik şubenden ya da konsolosluktan doğrula.

### Türk öğrenciler için Almanya'da burslar var mı?

Evet, ama azı tüm bir diplomayı kapsıyor. TEV–DAAD yüksek lisans bursu Türk mezunlar için tasarlandı ve €992/ay öder; Deutschlandstipendium her uyruğa açık; YLSY ve TÜBİTAK Türk hukuku koşullarıyla seçilmiş alanları finanse ediyor ve DAAD'ın veri tabanı Türkiye için 148 burs seçeneği listeliyor. Gerçekçi olanı [burslar ve finansman](https://scholway.com/almanya/burslar) anlatıyor.

### Türk öğrenciler Almanya'da vize sorunu yaşıyor mu?

Süreç aynı, ama randevu talebi yüksek ve başvuru bir tek eksik belgeden takılabilir. Başvuru portal ve iDATA üzerinden yürüyor; temsilcilikler sabit bir işlem süresi yayımlamıyor, bu yüzden erken başvur. Ret halinde artık remonstrasyon yok: yeni bir başvuru ya da Berlin İdare Mahkemesi'nde dava kalıyor; bkz. [vize reddi ve çareler](https://scholway.com/almanya/vize/ret-ve-itiraz).

## Kaynaklar

1. [Statistischer Bericht – Statistik der Studierenden – Wintersemester 2025/2026 (Tabellen 21311-01, -12, -21, -22, -23, -24)](https://www.destatis.de/DE/Themen/Gesellschaft-Umwelt/Bildung-Forschung-Kultur/Hochschulen/Publikationen/Downloads-Hochschulen/statistischer-bericht-studierende-hochschulen-endg-2110410267005.html). Statistisches Bundesamt (Destatis) (Resmi), erişim 2026-10-30. Final results, published 13 August 2026 (xlsx). Read in full for: 21311-01 (students by Land and type: 2,864,160 in total, 516,820 foreign citizens), 21311-22 (Bildungsausländer by citizenship: 426,179 in total; India 69,076, China 38,395, Turkey 24,171), 21311-21 (Bildungsinländer: Turkey 12,636), 21311-23 (German students with a second citizenship: Turkish 14,296), 21311-24 (421 higher education institutions) and 21311-12 (students by institution and site).
2. [Wissenschaft weltoffen 2026 – Daten und Fakten zur Internationalisierung von Studium und Forschung in Deutschland und weltweit](https://www.wissenschaft-weltoffen.de/content/uploads/2026/10/WWO_2026_web.pdf). DAAD / DZHW (Resmi), erişim 2026-10-30. Main edition published October 2026. Text: WS 2025/26 'rund 426.200 internationale Studierende' (+6%), 14.8% of all students — based on Destatis's first WS 2025/26 data, before the final figures. Detailed breakdowns (countries, degree types) still refer to WS 2024/25: 402,083 international students; Turkey third with 20,900 (+121% since WS 2019/20). uni-assist applicants 2025: India about 26,200, Turkey 12,500, Pakistan 10,000.
3. [Statistischer Bericht – Bevölkerung nach Migrationshintergrund – Endergebnisse 2024 (Tabelle 12211-05)](https://www.destatis.de/DE/Themen/Gesellschaft-Umwelt/Bevoelkerung/Migration-Integration/Publikationen/Downloads-Migration/statistischer-bericht-migrationshintergrund-end-2010220247005.xlsx). Statistisches Bundesamt (Destatis) (Resmi), erişim 2026-10-30. Mikrozensus 2024, final results, population in private main-residence households (82.8 million). Table 12211-05: people with a migration background (broad definition) by their own or their parents' country of birth — Türkei 3,062 thousand, the largest single country (Poland 2,257; Russian Federation 1,342; Kazakhstan 1,330; Syria 1,230; Ukraine 1,190). Of the Turkey group, 1,440 thousand were themselves born in Turkey.
4. [Deutsche Vertretungen in der Türkei (start page, mission list)](https://tuerkei.diplo.de/tr-de). Auswärtiges Amt (Resmi), erişim 2026-10-30. Lists Botschaft Ankara, Generalkonsulat Istanbul, Generalkonsulat Izmir, Konsulat Antalya and honorary consuls.
5. [Deutsches Generalkonsulat Istanbul](https://tuerkei.diplo.de/tr-de/vertretungen/generalkonsulat2). Auswärtiges Amt (Resmi), erişim 2026-10-30. Consular district (Amtsbezirk): Balıkesir, Bilecik, Bolu, Bursa, Çanakkale, Düzce, Edirne, Eskişehir, İstanbul, Kırklareli, Kocaeli, Tekirdağ, Sakarya and Yalova.
6. [Deutsches Generalkonsulat Izmir](https://tuerkei.diplo.de/tr-de/vertretungen/generalkonsulat-izmir). Auswärtiges Amt (Resmi), erişim 2026-10-30. Consular district: Afyonkarahisar, Antalya, Aydın, Burdur, Denizli, Isparta, İzmir, Kütahya, Manisa, Muğla and Uşak; an office in Antalya serves Antalya, Burdur and Isparta; honorary consul in Bodrum.
7. [Botschaft der Bundesrepublik Deutschland Ankara](https://tuerkei.diplo.de/tr-de/vertretungen/botschaft). Auswärtiges Amt (Resmi), erişim 2026-10-30. Address Atatürk Bulvarı Nr. 114, 06680 Kavaklıdere – Ankara. Consular district: 56 provinces, including Adana, Ankara, Diyarbakır, Erzurum, Gaziantep, Hatay, Kayseri, Konya, Mersin, Samsun, Trabzon and Van (full list on the page). The page notes that the switchboard does not answer visa or passport questions.
8. [Deutsches Konsulat Antalya](https://tuerkei.diplo.de/tr-de/vertretungen/generalkonsulat1). Auswärtiges Amt (Resmi), erişim 2026-10-30. District Antalya, Burdur, Isparta; mainly a passport office. 'Wichtig: Das Konsulat Antalya unterhält keine Visastelle!' — residence-law matters go to the Generalkonsulat Izmir.
9. [Statistischer Bericht – Luftverkehr auf Hauptverkehrsflughäfen – August 2026 (Tabellen 46421-04 und 46421-08)](https://www.destatis.de/DE/Themen/Branchen-Unternehmen/Transport-Verkehr/Personenverkehr/Publikationen/Downloads-Luftverkehr/statistischer-bericht-luftverkehr-hauptverkehrsflughaefen-2080600261085.xlsx). Statistisches Bundesamt (Destatis) (Resmi), erişim 2026-10-30. 46421-04 (boarding passengers by destination country of the flight stage): Turkey 1,330,204 in August 2026 and 7,254,221 in January–August 2026 (-1.5% on the year); Spain 9,817,868 (Jan–Aug), so Turkey is second. 46421-08 (by destination airport, August 2026) lists 14 Turkish airports, led by Antalya 556,374, Istanbul-Sabiha Gökçen 238,178, Istanbul Airport 202,472, Izmir 125,043 and Ankara 52,583.
10. [Askeralma Kanunu (Kanun No. 7179) — Madde 20 Erteleme](https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.7179.pdf). T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr) (Resmi), erişim 2026-10-30. Consolidated text (accepted 25.6.2019, Resmî Gazete 26.6.2019; includes the 10.10.2024 amendment by Law 7528). Art. 20(2): service is deferred until graduation or leaving, no later than the end of the year in which the person completes age 22 (lise) or 28 (faculties, higher schools, vocational higher schools); (2)(ç): 'Yurt dışında yükseköğretim kurumlarında öğrenim görenlerin askerlikleri, öğrenciliklerinin yetkili Türk makamlarınca tanınmasını müteakip yukarıdaki esaslara göre ertelenir.' Art. 20(3)(b): on request up to two years after a degree of four years or more and up to one year after a master's; graduates of institutions abroad may additionally get up to one year to complete recognition (denklik); these deferrals never go beyond the end of the year in which the person turns 32. Art. 20(4): deferral of master's and doctoral candidates on an institution's proposal (to 32 and 35). Art. 3(a): military age starts on 1 January of the year a man turns 20.
11. [Askerlik Tecil İşlemleri](https://essen.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2023_09/18170842_Askerlik_Tecil_YYlemleri.docx). T.C. Millî Eğitim Bakanlığı – Essen Eğitim Ataşeliği (Resmi), erişim 2026-10-29. Ministry summary (file dated September 2023) for students in Germany: deferral follows the recognition of the school by the competent Turkish authorities; students at bachelor's level and below at most until the end of the year they turn 28 (lise 22); after graduation two years (degree of four years or more) or one year (master's), within age 32; 'Yurt dışı yükseköğretim kurumları mezunlarının erteleme süreleri hiçbir şekilde lisans mezunlarının mezuniyet tarihinden itibaren üç yılı, yüksek lisans mezunları için mezuniyet tarihinden itibaren iki yılı geçemez'; graduates abroad apply to the askerlik şubesi with the diploma, its sworn Turkish translation and a notarised copy, and get one more year if recognition (denklik) is still pending. For distance-learning students living in Turkey it lists a YÖK 'Okul/Kurum Tanıma Belgesi' from e-Devlet. Does not state age limits for master's or doctoral students.
12. [Yurt Dışına Çıkış Harcı Hakkında Kanun ile Çeşitli Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun (Kanun No. 5597), Madde 1](https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.5597.pdf). T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr) (Resmi), erişim 2026-10-30. Consolidated text. Art. 1(1): an exit fee is charged per departure from Turkish citizens leaving the country; the statutory figure of 500 lira was re-set to 1,000 lira by Presidential Decision 10381 (Resmî Gazete 9 September 2025, No. 33012), and the amount is revalued each year by the revaluation rate (fractions below 10 lira ignored); the President may raise it up to threefold or reduce it to zero. Art. 1(3): no fee from people who hold a residence permit abroad on the date of departure, children under seven, holders of local border documents, people leaving for Northern Cyprus with an ID card, and crews of commercial transport. The consolidated text read on 2026-10-30 still prints the September 2025 figure in its footnote; the revalued 2026 amount is in the Revenue Administration's communiqué (general_rg_exit_fee_2026).
13. [Yurt Dışına Çıkış Harcı Uygulama Genel Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (Seri No: 1)](https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2025/12/20251231M5-17.pdf). T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı (Gelir İdaresi Başkanlığı), Resmî Gazete 31 Aralık 2025, Sayı 33124 (5. Mükerrer) (Resmi), erişim 2026-10-30. Art. 1 replaces '710' with '1.250' in § 5(2) of the general communiqué of 28 December 2024 (Resmî Gazete No. 32766); Art. 2: in force on 1 January 2026. The 2024 communiqué (resmigazete.gov.tr/eskiler/2024/12/20241228-24.htm) repeats the residence-permit exemption and says the exemption must be documented by whoever claims it; it does not define whether a national visa counts as a residence permit.
14. [Almanya'da yükseköğrenim (lisans ve master başvurusu)](https://www.daad-turkiye.org/tr/almanyada-yueksekoegrenim-ve-arastirma/almanyada-ueniversite-egitimi/almanyada-yuksekogrenim/). DAAD Türkiye (DAAD Information Centres Istanbul/Ankara) (Resmi), erişim 2026-10-30. curl was refused ('Request forbidden by administrative rules'); read through the fetch tool with requests for verbatim quotes. Undated page. Quoted: YKS (TYT-AYT) placement in a four-year örgün lisans programme; apply in Germany to same-named or similar programmes; no official upper limit on the age of the Code-Karte; uni-assist €75/€30; windows 15 April–15 July and 15 November–15 January.
15. [Info country by country – Turkey](https://www.uni-assist.de/en/tools/info-country-by-country/details-country/country/tr/). uni-assist e.V. (Resmi), erişim 2026-10-30. Read raw (curl + HTML strip), not through a summariser. Lists documents per Turkish school type, grade-conversion notes and the yeminli tercüman translation rule. States no access rule or YKS score threshold.
16. [Status table – Convention of 5 October 1961 Abolishing the Requirement of Legalisation for Foreign Public Documents](https://www.hcch.net/en/instruments/conventions/status-table/?cid=41). Hague Conference on Private International Law (HCCH) (Resmi), erişim 2026-10-30. Table 'Last update: 30-VI-2026', 130 contracting parties. Germany: ratified 15-XII-1965, in force 13-II-1966. Türkiye: signed 8-V-1962, ratified 31-VII-1985, in force 29-IX-1985.
17. [Studium und Studienplatzsuche (Visumverfahren ausschließlich über das Auslandsportal)](https://tuerkei.diplo.de/tr-de/service/05-visaeinreise/2720740-2720740). Deutsche Vertretungen in der Türkei (Auswärtiges Amt) (Resmi), erişim 2026-10-30.
18. [Nationale Visa für türkische Staatsangehörige – Aufenthalte über 90 Tage (Auslandsportal und iDATA-Terminsystem; Stand 15.06.2026)](https://tuerkei.diplo.de/tr-de/service/05-visaeinreise/2703120-2703120). Deutsche Vertretungen in der Türkei (Auswärtiges Amt) (Resmi), erişim 2026-10-30.
19. [Was tun nach Ablehnung des Visumsantrages? (Remonstration seit 01.07.2025 abgeschafft)](https://tuerkei.diplo.de/tr-de/service/05-visaeinreise/2725832-2725832). Deutsche Vertretungen in der Türkei (Auswärtiges Amt) (Resmi), erişim 2026-10-30.
20. [Familiennachzug (Auslandsportal digital.diplo.de/visa-fz; A1-Nachweis bei Ehegattennachzug)](https://tuerkei.diplo.de/tr-de/service/05-visaeinreise/2720770-2720770). Deutsche Vertretungen in der Türkei (Auswärtiges Amt) (Resmi), erişim 2026-10-30.
21. [Aufenthaltsverordnung § 52a Befreiung und Ermäßigung bei Assoziationsberechtigung (EU–Türkei)](https://www.gesetze-im-internet.de/aufenthv/__52a.html). Bundesministerium der Justiz / gesetze-im-internet.de (Resmi), erişim 2026-10-30.
22. [Aufenthaltserlaubnis zum Studium beantragen (Landesamt für Einwanderung Berlin, Dienstleistung 305244)](https://service.berlin.de/dienstleistung/305244/). Land Berlin – Landesamt für Einwanderung (ServicePortal Berlin) (Resmi), erişim 2026-10-30. Berlin's own practice where it differs from the statute (online application at the earliest four months before expiry; fee table incl. reduced fees for Turkish nationals; eAT 4 to 6 weeks). Other Ausländerbehörden organise appointments and documents differently.
23. [Ein Sperrkonto eröffnen und schließen (Artikel vom 21.10.2024)](https://www.auswaertiges-amt.de/de/sperrkonto/375488). Auswärtiges Amt (Resmi), erişim 2026-10-30. Gives the rules (free choice of provider, monthly withdrawal cap, 'Sperrbegünstigter', how to close the account) but no amount: it refers to the mission's website or the Auslandsportal for the figure.
24. [Studierende und Praktikanten (Studium in Deutschland)](https://www.dvka.de/de/versicherte/studierende-und-praktikanten/). GKV-Spitzenverband, Deutsche Verbindungsstelle Krankenversicherung – Ausland (DVKA) (Resmi), erişim 2026-10-30. Last updated 07.02.2025. For a student whose centre of life remains in Turkey (also Bosnia and Herzegovina, North Macedonia, Montenegro, Serbia, Tunisia), who comes only temporarily to study, does not work in Germany and proves a continuing entitlement with form A/T 11, there is no need to insure with a German statutory fund. Any employment or self-employment, even a minijob, usually ends this route. Coming only to study is presumed not to move the centre of life, even for a whole degree.
25. [Almanya Federal Cumhuriyeti Öğrenci Rehberi (Sağlık; AT Belgesi)](https://yyegm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2023_11/16165721_almanya.pdf). T.C. Milli Eğitim Bakanlığı, Yükseköğretim ve Yurt Dışı Eğitim Genel Müdürlüğü / Berlin Eğitim Müşavirliği (Resmi), erişim 2026-10-30. Published November 2023. States that students insured through their family with SGK — female students, and male students up to age 25 — can present an A/T 11 from SGK to a German statutory fund and use statutory cover free of charge; forms are issued by the 'Yurt Dışı İşlemleri Servisi' of SGK provincial directorates/social security centres on the 'Almanya'da Sağlık Yardımları Talep ve Beyan Taahhüt Belgesi'; consulates may also ask for private insurance for the visa; acceptance for permit renewals varies by state and city; the A/T 11 is valid only for acute conditions. Cites SGK circular 2012/38.
26. [Fachliche Weisungen Aufenthaltsgesetz und Beschäftigungsverordnung (Stand 12/2024) – § 16b AufenthG (16b.0.1–16b.0.7) and ARB 1/80 (4.0.2)](https://www.arbeitsagentur.de/datei/dok_ba033210.pdf). Bundesagentur für Arbeit (BA Zentrale) (Resmi), erişim 2026-10-30. Binding internal BA guidance, 204-page PDF read with pypdf (pp. 37–38 for § 16b). No BA approval within the Arbeitstagekonto; the rule is meant to mirror the Werkstudent model of up to 20 hours a week; calendar year; the full 140 days also in the year of arrival or graduation; only days actually worked count, so paid or unpaid leave and sick days are not counted; weekly choice of method need not be declared and is applied in hindsight; under the weekly method up to 20 hours in the lecture period and 'ohne zeitliche Begrenzung während der vorlesungsfreien Zeit' count as 2.5 days, so continuous Werkstudent-style work stays within the account; compulsory internships not counted; student assistant jobs at universities/research institutions and study-related work at university-linked bodies without time limit; work beyond § 16b (3) needs BA approval under § 39 AufenthG, and 'freiwillige oder empfohlene, aber nicht erforderliche' internships therefore need BA approval; Turkish nationals employed on a student permit can rely on Art. 6 (1) ARB 1/80 (CJEU C-294/06) and after one year are entitled to renewal to continue with the same employer.
27. [Staatsangehörigkeitsgesetz § 10 (Anspruchseinbürgerung)](https://www.gesetze-im-internet.de/stag/__10.html). Bundesministerium der Justiz / gesetze-im-internet.de (Resmi), erişim 2026-10-30. Abs. 3 (three-year early naturalisation) shows '(weggefallen)' since 30 October 2025.
28. [Gesetz zur Modernisierung des Staatsangehörigkeitsrechts (StARModG) vom 22. März 2024, BGBl. 2024 I Nr. 104 (ausgegeben 26. März 2024)](https://www.recht.bund.de/bgbl/1/2024/104/VO.html). Bundesgesetzblatt (recht.bund.de), Bundesministerium der Justiz (Resmi), erişim 2026-10-29. Reduces the § 10 period from eight to five years, repeals § 10 Abs. 1 Satz 1 Nr. 4 (renunciation requirement), § 12 and § 25 StAG; in force three months after promulgation (Art. 6 Abs. 1), which the consolidated texts date to 27 June 2024.
29. [Türk Vatandaşlığı Kanunu (Kanun No. 5901), md. 13, 28, 44](https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.5901.pdf). T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr) (Resmi), erişim 2026-10-30. Read as PDF (pypdf). Art. 13: re-acquisition without residence for those who left with permission (çıkma izni); Art. 28: rights of former citizens by birth who left with permission (Mavi Kart) and their exceptions; Art. 44: multiple citizenship is entered in the civil register on presentation of documents.
30. [Ausland: Arbeit und Rente in Deutschland und in der Türkei (5. Auflage 5/2024, Nr. 769)](https://www.deutsche-rentenversicherung.de/SharedDocs/Downloads/DE/Broschueren/international/weitere_abkommen/02_arbeiten_deutschland_tuerkei.pdf?__blob=publicationFile&v=7). Deutsche Rentenversicherung (Resmi), erişim 2026-10-30. Read as PDF (pypdf). Chapters 'Freiwilliges Mitglied sein' and 'Deutsche Beiträge erstatten lassen' (pp. 7–8, 48–51).
31. [TEV-DAAD (Deutscher Akademischer Austauschdienst) Almanya Yüksek Lisans Bursu](https://www.tev.org.tr/burs/tr/28/daad-almanya-burslari). Türk Eğitim Vakfı (TEV) (Resmi), erişim 2026-10-30. The co-funding foundation's own programme page (read raw). Gives the 2027 application window, quota, average amount, eligibility and the repayment rule for scholars leaving from September/October 2024.
32. [2213-A Yurt Dışı Doktora Burs Programı](https://tubitak.gov.tr/tr/burslar/lisansustu/egitim-burs-programlari/2213-yurt-disi-doktora-burs-programi). TÜBİTAK – Bilim İnsanı Destek Programları Başkanlığı (BİDEB) (Resmi), erişim 2026-10-30. Announcement of 13 May 2026: 2026 applications open until 31 December 2026, 17:30. The call PDF was not read separately.
33. [657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, Ek Madde 34 (Yurtdışı Eğitim Masraflarının Tahsili)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.657.pdf). T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr) (Resmi), erişim 2026-10-30. The article's last paragraph applies it to students sent abroad under Law 1416; students studying abroad at their own expense are outside it.
34. [Restrictions for customers based in Türkiye](https://wise.com/help/articles/18ewShSmFf7tJ7mm2Zp6H7/restrictions-for-customers-based-in-turkiye). Wise (Kurumsal), erişim 2026-10-30. Restrictions follow the registered address on the Wise account. From 31 May 2023 customers based in Türkiye cannot top up from TRY or get new account details in any currency, but can still send international transfers from their Turkish bank account. Someone who has moved should update the address; whether the new country is eligible decides what becomes available.
35. [Fahrerlaubnis-Verordnung (FeV) § 29 — Ausländische Fahrerlaubnisse](https://www.gesetze-im-internet.de/fev_2010/__29.html). Bundesministerium der Justiz / gesetze-im-internet.de (Resmi), erişim 2026-10-30. Abs. 1: a foreign licence may be used without an ordinary residence (§ 7) in Germany; once a holder of a non-EU/EEA licence establishes an ordinary residence, 'besteht die Berechtigung noch sechs Monate'; the licensing authority can extend this by up to six months on application if the holder shows the ordinary residence will not last longer than twelve months. Abs. 2: a national licence not in German, not issued in the EU/EEA/Switzerland and not conforming to Annex 6 of the 1968 Convention must be accompanied by a translation (international automobile club of the issuing state or a body designated by the federal ministry) unless Germany has waived it, or used with an International Driving Permit. Abs. 3: no right to drive on a learner's or provisional licence.
36. [Fahrerlaubnis-Verordnung (FeV) § 31 and Anlage 11 (Staatenliste zu den Sonderbestimmungen für Inhaber einer ausländischen Fahrerlaubnis)](https://www.gesetze-im-internet.de/fev_2010/anlage_11.html). Bundesministerium der Justiz / gesetze-im-internet.de (Resmi), erişim 2026-10-30. Anlage 11 lists the states whose licences convert without (or with reduced) tests — e.g. Albania, Bosnia and Herzegovina (A1, A, B), Israel (A1, A2, A, B), Japan, Kosovo, Moldova (practical test), North Macedonia, Montenegro, Serbia, Singapore, South Africa, Ukraine, the UK, Korea, New Zealand, Switzerland and listed Australian/US/Canadian territories. Türkiye is not listed (checked 29 October 2026). § 31(2) (https://www.gesetze-im-internet.de/fev_2010/__31.html): for a licence from a state not in Anlage 11 only the rules on compulsory training are waived — the theory and practical tests, eye test and first-aid course still apply. § 31(4): the German licence is handed over only against surrender of the foreign one.

## İlgili rehberler

- [Türkiye'den Almanya öğrenci vizesi başvurusu: iDATA ve temsilcilikler](https://scholway.com/almanya/vize/turkiyeden-basvuru)
- [Almanya'da okumak için YKS puanı kaç olmalı? YKS kuralı açıklandı](https://scholway.com/almanya/basvuru/turk-diplomasi)
- [Almanya bloke hesap (Sperrkonto): Tutar, sağlayıcılar ve ödemeler](https://scholway.com/almanya/vize/bloke-hesap)
- [Almanya'da öğrenci sağlık sigortası: Devlet öğrenci tarifesi](https://scholway.com/almanya/saglik/ogrenci-sigortasi)
- [2024 reformundan sonra Alman vatandaşlığı: Çifte vatandaşlık artık mümkün](https://scholway.com/almanya/mezuniyet-sonrasi/vatandaslik)
- [DAAD bursları açıklaması](https://scholway.com/almanya/burslar/daad)
