Yurt dışına giden öğrencilerin çoğu sağlık sigortasını yalnızca vize için düşünür. Türkiye tarafı da iki nedenle önemli: yurt dışında yaşarken hâlâ Türkiye'nin GSS'sinde kayıtlı olabilirsin ve bu, kullanmadığın bir kapsam için prim tahakkuk etmesi demek olabilir; ayrıca tatilde ya da kesin dönüşte yeniden sigorta kapsamına ihtiyaç duyacaksın. Kanun çerçeveyi veriyor; SGK'nın bunu yurt dışındaki öğrencilere nasıl uyguladığı bu rehber için doğrulanamadı, bu yüzden pratik tavsiye gitmeden önce SGK'ya sormak.
- Genel sağlık sigortasıGenel Sağlık Sigortası (GSS)
- 5510 sayılı Kanun'a göre Türkiye'nin kamu sağlık sigortası; Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından yürütülür. İnsanlar sigortalı olarak, bir sigortalının bakmakla yükümlü olduğu kişi olarak ya da kendi adına prim ödeyerek kapsama girer.
- Bakmakla yükümlü olunan kişiBakmakla yükümlü olunan kişi
- Bir sigortalı üzerinden kapsamda olan aile bireyi. Evli olmayan çocuklar 18 yaşına kadar, lisede 20 yaşına kadar ve yükseköğretimde 25 yaşına kadar bakmakla yükümlü olunan kişidir (5510 sayılı Kanun m. 3).
- Kendi adına ödenen GSSGSS (60/1-g)
- Türkiye'de ikamet eden, başka hiçbir şekilde kapsamda olmayan ve başka bir ülkede sağlık sigortası hakkı bulunmayan vatandaşlar için kategori. Prime esas kazancın %3 kadar prim öderler.
Durumun ve kanunun söyledikleri
| Durum | Kanun ne sağlıyor? | SGK'ya ne sormalı? |
|---|---|---|
| 25 yaşından küçük, yükseköğretimde, ebeveyn sigortalı | Ebeveynin bakmakla yükümlü olduğu kişi olarak kapsamda | Yabancı bir üniversitedeki öğrenimin yükseköğretim sayılıp sayılmadığı ve SGK'nın hangi belgeleri (örneğin öğrenci belgesi) istediği |
| Kendi adına ödenen GSS'ye (60/1-g) kayıtlı | Prime esas kazancın %3 kadar prim; kategori yalnızca Türkiye'de ikamet eden ve başka yerde sağlık sigortası hakkı olmayanlar için geçerli | Yurt dışında yaşayıp sigortalı olduktan sonra kaydın sonlandırılıp sonlandırılmayacağı ve nasıl |
| Mezun oldu, ebeveyni üzerinden kapsamda değil | Mezuniyetten sonra gelir testi olmadan 2 yıl GSS; yükseköğretim mezunları için 25 yaşına kadar | Yabancı bir diplomanın bu hakkı doğurup doğurmadığı ve hangi tarihten itibaren |
| Çocuğun durumu | Şu yaşa kadar bakmakla yükümlü olunan kişi olarak kapsamda |
|---|---|
| Öğrenim görmüyor | 18 |
| Lisede | 20 |
| Yükseköğretimde | 25 |
GSS yurt dışındaki sigortanın yerine geçmez
Her gidilen ülke öğrenci oturum izni için sağlık sigortası istiyor; AB hukuku şunu arıyor: o ülkenin kendi vatandaşları için normalde karşılanan tüm riskleri kapsayan ve planlanan kalış boyunca geçerli hastalık sigortası. Türk kapsamının sayılıp sayılmayacağı ülkenin kurallarına ve Türkiye ile yapılmış sosyal güvenlik anlaşmasına bağlı. En net örnek Almanya: yaşam merkezi Türkiye'de kalan, oraya yalnızca okumak için giden, orada çalışmayan ve SGK üzerinden kapsam hakkı olan bir öğrenci, Alman yasal sigortası yerine SGK'nın A/T 11 belgesini kullanabilir; bir iş, hatta bir minijob, genellikle bu yolu kapatır. Başka yerlerde, kuralları aksini söylemedikçe gittiğin ülkenin sigortasına ihtiyacın olduğunu varsay. Önce gideceğin ülkenin sigortasını planla: öğrenci vizesi için sağlık sigortası seçenekleri anlatıyor; Scholway'in Almanya ve Avusturya rehberleri her ülkenin öğrenci sigortasını kapsıyor.
Gitmeden önce ve sonra ne yapmalı?
Mevcut GSS durumunu kontrol et
e-Devlet'te bakmakla yükümlü olunan kişi olarak mı, sigortalı olarak mı yoksa kendi adına ödenen kategoride mi kapsamda olduğuna bak.
SGK'ya yurt dışında okumayı sor
Yurt dışında okurken bakmakla yükümlü olunan kişi kapsamını hangi belgelerin koruduğunu ya da yurt dışında sigortalı olunca kendi adına ödenen kaydın nasıl sonlandırılacağını sor. Mümkünse cevabı yazılı al.
Yurt dışı sigortanı ayarla
Oturum izninin gerektirdiği sigortayı yaptır.
Belgeleri sakla
Tercümeli öğrenci belgeleri, yurt dışı ikamet ve sigorta belgeleri.
Dönüşü planla
Mezuniyetten sonra 2 yıl ücretsiz GSS hakkının sana uygulanıp uygulanmadığını ve kapsamın ne zaman başladığını kontrol et.
Gitmeden önce
Durum kontrolü
Bakmakla yükümlü olunan kişi, sigortalı ya da kendi adına ödeyen; yurt dışına taşınınca neyin değiştiğini SGK'ya sor.
Yurt dışına varınca
Gittiğin ülkenin sigortası
Oturum izni için gerekli.
25 yaşına gelince
Bakmakla yükümlü olunan kişi kapsamı biter
Yükseköğretimdeki öğrenciler için ebeveyn üzerinden kapsam bu yaşta sona erer.
Mezuniyetten sonra
Ücretsiz GSS dönemi
Ebeveyni üzerinden kapsamda değilse, gelir testi olmadan 2 yıl; 25 yaşına kadar.
Diğer Türkiye işlemleri Türkiye kontrol listesinde; gideceğin ülkenin istediği sigortayı ise öğrenci vizesi için sağlık sigortası sayfası anlatıyor.
SGK'ya yazılı olarak sorulacak sorular
- Yurt dışındaki üniversitede okumam, ebeveynimin bakmakla yükümlü olduğu kişi olarak kapsamda kalmamı sağlıyor mu ve hangi belgeleri istiyorsunuz?
- Kendi adına ödenen GSS'ye (60/1-g) kayıtlıysam, yurt dışında yaşamaya ve orada sigortalı olmaya başladığımda kaydı nasıl sonlandırırım?
- Yurt dışı diplomam mezuniyet sonrası GSS süresini başlatıyor mu, başlatıyorsa hangi tarihten itibaren?
Sık sorulan sorular
Yurt dışında okurken GSS'm devam eder mi?
Nasıl kapsamda olduğuna bağlı. Sigortalı ebeveyn üzerinden bakmakla yükümlü olunan kişi kapsamı yükseköğretim öğrencileri için 25 yaşına kadar sürer; SGK'nın yurt dışındaki öğrenimi böyle kabul edip etmediği ve hangi belgelerle kabul ettiği SGK'dan teyit edilmelidir.
Yurt dışında yaşarken GSS primi ödemem gerekir mi?
Kendi adına ödenen kategori (60/1-g) kanunen yalnızca Türkiye'de ikamet eden ve başka bir ülkede sağlık sigortası hakkı olmayan kişiler için geçerli. Yurt dışında yaşayıp sigortalıyken bu kategoriye kayıtlıysan, primler birikmesin diye kaydı nasıl sonlandıracağını SGK'ya sor.
Yurt dışı öğrenci vizesi için Türkiye'deki GSS yeterli mi?
Genellikle tek başına değil: gidilen ülkeler kendi kurallarına uyan bir sağlık sigortası istiyor. Almanya bazı öğrenciler için bir istisna; yaşam merkezi Türkiye'de kalan ve Almanya'da çalışmayan öğrenci için SGK'nın A/T 11 belgesini kabul ediyor. Gideceğin ülkenin kurallarına bak.
Mezuniyetten sonra GSS kapsamında mıyım?
Ebeveyni üzerinden kapsamda olmayan mezunlar, mezuniyetten sonra gelir testi olmadan 2 yıl GSS hakkı alır; yükseköğretim mezunları için 25 yaşına kadar.
Kaynaklar
3 kaynak, tümü resmi
- Studierende und PraktikantenDeutsche Verbindungsstelle Krankenversicherung – Ausland (DVKA) (Resmi)
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu (konsolide metin): md. 3/10, md. 60, md. 81Mevzuat Bilgi Sistemi (Resmi)
- Directive (EU) 2016/801, Article 7 General conditionsEUR-Lex / Publications Office of the EU (Official Journal L 132, 21.5.2016) (Resmi)