Türk öğrenciler Almanya, Avusturya, İtalya, Hollanda ve daha birçok ülkede eğitime başlıyor. Çoğu aynı sırayı izliyor, aynı Türkiye kaynaklı evrakla karşılaşıyor ve aynı kaçınılabilir hataları yapıyor. Bu rehber, o sürecin bir Türk okuyucu için haritası: elindeki diploma, YKS, Türk kurumlarından alınan belgeler, Türkiye'den yapılan vize başvurusu ve liradaki para. Önce her ülkede ortak olanı anlatıyor; cevabın ülkeye göre değiştiği yerlerde kuralın şeklini gösteriyor, örnekleri karşılaştırıyor ve seni Scholway'in ülke rehberlerine yönlendiriyor.
Tek bir adım adım plan istiyorsan yurt dışında okumak için adım adım plandan başla. Aşağıdaki bölümler yolculuğun her parçasını anlatıyor ve ayrıntılı rehberlere bağlanıyor.
Yurt dışında okuma yolculuğu: sekiz parça
| Parça | Temel soru | Rehber |
|---|---|---|
| 1. Seçim | Hangi ülke, program, üniversite ve şehir? | Nerede okuyacağını seçmek |
| 2. Derece ve alan | Lisans mı, yüksek lisans mı, doktora mı? Alanım düzenlenmiş bir meslek mi? | Dereceler, alan rehberleri |
| 3. Dil sınavları | Hangi sınav, kaç puan; sınavsız yol var mı? | Dil sınavları |
| 4. Başvuru | Belgeler, apostil, mektuplar, son tarihler, YKS | Başvuru |
| 5. Finansman | Burslar, maliyetler, bütçe, yurt dışına para gönderme | Burslar, finansman |
| 6. Vize | Ulusal vize, maddi yeterlilik, sigorta, randevu | Öğrenci vizeleri |
| 7. Türkiye'deki işlemler | Çıkış harcı, askerlik tecili, GSS, denklik | Türkiye'deki işlemler |
| 8. Yurt dışında yaşam | Konaklama, çalışma, dil, iyi oluş, mezuniyet sonrası | Yurt dışında yaşam |
Ülke, program ve üniversite seçimi
Önce ülkeyi kurallarına göre seç: AB dışından öğrenciler için öğrenim ücreti, vizenin istediği para, dil, Türk diplomanla kabul yolu, çalışma hakkı ve mezuniyet sonrası kalma hakkı. Sonra programları müfredatına, üniversiteleri sıralamasından çok sana uygunluğuna, şehirleri kiraya göre karşılaştır. Ülke seçimi rehberi bir puanlama yöntemi veriyor; dört ülkenin karşılaştırması Almanya, Avusturya, İtalya ve Hollanda'yı yan yana koyuyor.
| Almanya | Avusturya | İtalya | Hollanda | |
|---|---|---|---|---|
| Devlet üniversitelerinde öğrenim ücreti | devlet yükseköğretim kurumlarında lisans ve çoğu yüksek lisans programı için genellikle öğrenim ücreti yok | €726,72/dönem | Üniversitenin kendi sistemi (Sapienza: €856/akademik yıl) | Kurumun belirlediği AB dışı ücret (TU Delft yüksek lisansı: €25.633/yıl) |
| Vize için gösterilecek para | €992/ay | €722,58/ay (24 yaş altı) | €10.179,85/yıl | €1.130,77/ay |
| Öğrenci çalışma sınırı | Yılda 140 iş günü | En fazla 20 saat/hafta | 20 saat/hafta | 16 saat/hafta |
| İş aramak için kalış | En fazla 18 ay | 12 ay | 9 ila 12 ay | 1 yıl |
"Ücretsiz" yurt dışı eğitim çoğunlukla ücretsiz öğrenim anlamına gelir, ücretsiz yaşam anlamına değil: bkz. ücretsiz ve düşük harçlı üniversiteler. İngilizce seçenekler için Avrupa'da İngilizce programlar sayfasına bak. Karar vermeden önce yurt dışında okumanın planların için buna değip değmediğini tart; ücretli yardım düşünüyorsan danışman nasıl seçilir sayfasını oku.
Dereceler ve Bologna sistemi
Türkiye Avrupa Yükseköğretim Alanı'nın üyesi (49 ülke ve Avrupa Komisyonu) ve Türk üniversiteleri kredileri AKTS ile sayıyor; bu, ECTS ile aynı birim (yılda 60 AKTS). Bir Avrupa lisansı tipik olarak 180 veya 240 AKTS, bir yüksek lisansı ise 90 veya 120 AKTS; en az 60'ı ikinci döngü düzeyinde. Türk lisansının ardından yurt dışında yüksek lisans, zaten sisteme uyan bir derece üzerine kuruluyor ve İngilizce programlarda en geniş seçeneği sunuyor. Lise sonrası yurt dışında lisans mümkün, ama ulusal kabul kurallarına daha çok bağlı; bazen hazırlık yılı gerekiyor. Yurt dışında doktora ücretli bir pozisyon ya da burslu bir doktora olabiliyor. Üniversiteler yaşa değil niteliklere göre kabul ediyor (yaş sınırı).
YKS ve denklik: önce bilmen gereken iki Türkiye kuralı
Yurt dışında okumak için YKS gerekli mi? Kabul için yalnızca gideceğin ülke istiyorsa. Sonradan Türkiye'de tanınma için ise YÖK'ün kuralı şu kapsamda geçerli: ortaöğrenimini Türkiye'de tamamlayanlar; tıp, diş hekimliği, eczacılık ve hukuk dışındaki programlarda YKS başarı sırası şartı yok. Tıp, diş hekimliği, eczacılık ve hukukta, öğrenime başladığın yılın YKS'sinde asgari bir başarı sırası gerekiyor (tıp için SAY'da 50.000 başarı sırası); ancak şu durumda gerekmiyor: üniversite, öğrenime başlanan yıl ARWU (Şanghay), CWTS Leiden, QS ve Times Higher Education sıralamalarından en az ikisinde ilk 1000 içindedir. Bkz. YKS ve yurt dışında okumak, tıp ve hukuk rehberleri.
Diplomanın Türkiye'de geçerli olacak mı? YÖK her yabancı diplomayı mezuniyetten sonra tek tek inceliyor; tanıma otomatik değil. Öğrenim şekli de önemli: uzaktan öğretim diplomaları ancak belirli ölçütleri karşılıyorsa değerlendiriliyor. Dönme ihtimalin varsa, seçim yapmadan önce YÖK denklik ve tanıma sayfasını oku.
Dil sınavları ve başvuru
Her program kabul ettiği dil sınavlarını ve gereken puanı kendisi belirliyor; İngilizce eğitim veren bir Türk diploması tek başına seni muaf tutmaz. IELTS, TOEFL ve Duolingo'yu karşılaştır; Almanca eğitimde Almanca sertifikalarına bak. Bazı yollar sınav istemiyor, işletme programları ise GRE veya GMAT isteyebilir. Başvuru dosyası Türk belgelerinden oluşuyor: apostilli transkript ve diploma (Türkiye 29 Eylül 1985 tarihinden beri Apostil Sözleşmesi'ne taraf), yeminli tercümeler, bir motivasyon mektubu ya da statement of purpose, referans mektupları ve bir CV. Başvuru takvimi hangi parçanın ne zaman gerektiğini gösteriyor.
Yurt dışında okumak ne kadar tutar?
Maliyeti üç katmanda düşün: öğrenim ücreti (Alman devlet üniversitelerinin çoğunda sıfır, Avusturya'da €726,72/dönem, birçok başka ülkede daha fazla), kayıt ücretleri (Almanya'da dönem katkı payı 70–430 avro) ve yaşam masrafları; DAAD bunu şehre göre Almanya'da ayda 900–1.200 avro olarak veriyor. Vize, yaşam masrafı için parayı önceden kanıtlamanı istiyor. Yurt dışında okumanın maliyeti ve bütçe planlaması hesabı adım adım yapıyor, yurt dışına para gönderme Türkiye'den transferleri, eğitim kredisi ise borçlanma seçeneklerini anlatıyor.
Finansman Türkiye'den ve uluslararası kaynaklardan gelebilir: devlet bursu (YLSY), KYK desteği, TÜBİTAK burs programları, Erasmus+, Erasmus Mundus, Jean Monnet, Fulbright, Chevening ve diğerleri. Burs nasıl bulunur, tam burslar ve Türkiye'deki burs veren kurumlar sayfalarıyla başla.
Öğrenci vizesi
Bir Schengen ülkesinde dereceye başlamak için turistik Schengen vizesi değil, ulusal (D tipi) vize gerekir; Schengen vizesi yalnızca şu süreyi kapsar: herhangi bir 180 günlük dönemde 90 gün. Uzun süreli vizeler şöyle işler: her devletin kendi usulüyle verilen ulusal vizeler; yani belgeler, ücretler ve süre ulusaldır. Ortak koşulları AB hukuku belirliyor: bir üniversiteden kabul, sosyal yardıma başvurmadan geçim ve dönüş masraflarını karşılayacak yeterli kaynak; her başvuruda ayrı değerlendirilir ve o ülkenin kendi vatandaşları için normalde karşılanan tüm riskleri kapsayan ve planlanan kalış boyunca geçerli hastalık sigortası. Vize rehberleri ulusal vizeyi, maddi yeterliliği, sağlık sigortasını, Türkiye'de randevuyu, niyet mektubunu, sponsor dilekçesini, oturum iznini ve vize reddi sonrasında yapılacakları kapsıyor.
Türkiye'deki işlemler
Birkaç Türkiye işlemi paralel yürüyor: yurt dışı çıkış harcı ve muafiyetleri, erkekler için askerlik tecili, yurt dışındayken GSS durumun, yurt dışından alınan telefonun kaydı ve dosyan için e-Devlet belgeleri. Diploma gibi idari belgelerin apostili valilikten ya da kaymakamlıktan alınıyor (apostil). Kabul geldikten sonra sıradaki adımları kabul sonrası ne yapılır, ret gelirse ret sonrası ne yapılır sayfası listeliyor.
Yurt dışında yaşam, çalışma ve mezuniyet sonrası
Yurt dışında ilk işler konaklama (öğrenci konaklaması; yurt dışından ev arayanları hedef alan kiralık ilan dolandırıcılıklarına dikkat), ilk haftaların evrakı (yurt dışına taşınma) ve yerel dil (yerel dili öğrenmek). AB hukuku öğrencilerin en az 15 saat/hafta ya da buna denk bir süre çalışmasına izin veriyor, ulusal sınırlar ise daha yüksek (çalışarak okumak). Mezuniyetten sonra AB hukuku devletlerin iş aramak için en az 9 ay süre tanımasını şart koşuyor (mezuniyet sonrası kalmak). İlk aylar zor geçebilir: kültür şoku ve ruh sağlığı nereden destek alacağını anlatıyor, dil okulları ise yurt dışında dil kurslarını kapsıyor.
Türk öğrencilere en pahalıya mal olan beş hata
- Yalnızca öğrenim ücretiyle bütçe yapmak. Vizenin istediği maddi yeterlilik gitmeden önce hazır olmalı ve çoğu zaman daha büyük tutar o (maddi yeterlilik).
- Şartı okumadan dil sınavına kaydolmak. Her program kabul ettiği sınavları ve beceri başına istediği puanı kendisi belirtiyor.
- Yanlış vizeye başvurmak. Bir derece için ulusal (D tipi) vize gerekiyor; kısa süreli Schengen vizesi (C tipi) ise yalnızca şu süreyi kapsıyor: herhangi bir 180 günlük dönemde 90 gün.
- Öğrenci vizesinin çıkış harcından muaf tuttuğunu sanmak. Seni yalnızca çıkış tarihinde geçerli bir yurt dışı oturum izni muaf tutuyor.
- Geç başlamak. Burs son tarihleri ve dil sınavları başvuru döneminden aylar önce gelebiliyor (başvuru takvimi).
Ülke rehberleri
Bu rehber süreci anlatıyor ve karşılaştırıyor; her ülkenin prosedürünü tekrarlamıyor. Kısa listeni oluşturduktan sonra Scholway'in Almanya rehberi, Avusturya rehberi, İtalya rehberi ve Hollanda rehberi kabulü, vizeyi, maliyetleri, konaklamayı, çalışmayı ve her ülkedeki yaşamı resmî kaynaklardan eksiksiz anlatıyor.
İlk beş adımın
- Adım adım planı oku ve hedef başlangıç dönemini belirle
- Kurallarına göre iki ila dört ülkeyi kısa listene al (ülke seçimi)
- Alanın için YKS ve denklik kurallarını kontrol et
- Programlarının istediği dil sınavını ve puanı öğren
- Vizenin istediği maddi yeterlilik dahil toplam maliyeti tahmin et
Sık sorulan sorular
Türkiye'den yurt dışında nasıl üniversite okunur?
Bir ülke ve program seç, gereken dil sınavına gir, apostilli ve tercümeli Türk belgelerinle başvur, finansmanı ayarla, sonra maddi yeterlilik ve sigortayla ulusal öğrenci vizesine başvur. Vardıktan sonra kaydını yaptırır, oturum izni alır ve kayıt olursun. Sitedeki adım adım plan her aşamayı anlatıyor.
Türk öğrenciler için en iyi ülke hangisi?
Bütçene, diline ve alanına bağlı. Almanya'nın devlet üniversitelerinde öğrenim ücreti en düşük ve iş arama süresi en uzun; Avusturya düşük bir ücret alıyor; Hollanda AB dışından kurum ücreti alıyor ama İngilizce programları çok; İtalya'nın kendi ücret sistemi ve esnek çalışma kuralları var. Ülkeleri senin için önemli kurallara göre karşılaştır.
Yurt dışında okumak ne kadar tutar?
Öğrenim ücreti Alman devlet üniversitelerinin çoğunda sıfırdan Avusturya'da €726,72/dönem düzeyine, başka yerlerde daha fazlasına kadar değişiyor; ama asıl kalem yaşam masrafı: DAAD Almanya için ayda 900–1.200 avro öngörüyor. Vize, parayı önceden kanıtlamanı istiyor; örneğin Almanya için €992/ay.
Yurt dışında okumak için YKS gerekli mi?
Kabul için yalnızca gideceğin ülke istiyorsa. Türkiye'de tanınma için, okulu Türkiye'de bitirenlerin tıp, diş hekimliği, eczacılık ve hukukta başladıkları yılda asgari bir YKS başarı sırasına sahip olması gerekiyor; üniversite YÖK'ün sıralama muafiyetini karşılıyorsa gerekmiyor. Diğer alanlarda YKS şartı yok.
Yurt dışında okumak mantıklı mı?
Uluslararası bir diploma, ikinci bir çalışma dili ve mezuniyetten sonra iş arama hakkı gibi avantajlar planlarına hizmet ediyorsa ve eğitimi finanse edebiliyorsan mantıklı. Türkiye'de okumayla karşılaştırmak için artılar ve eksiler rehberine bak.
Kaynaklar
29 kaynak, tümü resmi
- Art. 38 — Standard registration fee amounts (incl. fixed contributions for students with income abroad)Sapienza Università di Roma (Resmi)
- Tuition Fee & FinancesDelft University of Technology (TU Delft) (Resmi)
- D.Lgs. 25 luglio 1998, n. 286 (Testo unico immigrazione), art. 39-bis.1Normattiva (Istituto Poligrafico e Zecca dello Stato) (Resmi)
- Costs of education and livingDAAD (German Academic Exchange Service) (Resmi)
- Tuition fees for international studentsMinisterium für Wissenschaft, Forschung und Kunst Baden-Württemberg (Resmi)
- Universitätsgesetz 2002 § 91 StudienbeitragRechtsinformationssystem des Bundes (RIS), Austria (Resmi)
- Aufenthaltserlaubnis zum StudiumLandesamt für Einwanderung Berlin / service.berlin.de (Resmi)
- Residence Permit – Student (no mobility programme)OeAD – Austria's Agency for Education and Internationalisation (Resmi)
- Required amounts income requirementsImmigratie- en Naturalisatiedienst (IND) (Resmi)
- Visto per studio – Immatricolazione università (scheda)Ambasciata d'Italia ad Ankara (Resmi)
- Visa policyEuropean Commission, Migration and Home Affairs (Resmi)
- Applying for a Schengen visaEuropean Commission, Migration and Home Affairs (Resmi)
- Directive (EU) 2016/801, Article 7 General conditionsEUR-Lex / Publications Office of the EU (Official Journal L 132, 21.5.2016) (Resmi)
- Directive (EU) 2016/801, Article 11 Specific conditions for studentsEUR-Lex / Publications Office of the EU (Official Journal L 132, 21.5.2016) (Resmi)
- Directive (EU) 2016/801, Article 24 Economic activities by studentsThe National Archives / legislation.gov.uk (copy of EU law) (Resmi)
- Directive (EU) 2016/801, Article 25 Stay for the purpose of job-searching or entrepreneurshipThe National Archives / legislation.gov.uk (copy of EU law) (Resmi)
- Aufenthaltsgesetz § 16b StudiumBundesministerium der Justiz / gesetze-im-internet.de (Resmi)
- Residence Permit – Student (no mobility programme)OeAD – Austria's Agency for Education and Internationalisation (Resmi)
- Student residence permit for university or higher professional educationImmigratie- en Naturalisatiedienst (IND) (Resmi)
- D.P.R. 31 agosto 1999, n. 394, art. 14 (testo vigente)Normattiva (Istituto Poligrafico e Zecca dello Stato) (Resmi)
- Aufenthaltsgesetz § 20 Arbeitsplatzsuche für FachkräfteBundesministerium der Justiz / gesetze-im-internet.de (Resmi)
- Niederlassungs- und Aufenthaltsgesetz § 64 StudierendeRechtsinformationssystem des Bundes (RIS), Austria (Resmi)
- Residence permit for orientation yearImmigratie- en Naturalisatiedienst (IND) (Resmi)
- D.Lgs. 25 luglio 1998, n. 286 (Testo unico immigrazione), art. 39-bis.1Normattiva (Istituto Poligrafico e Zecca dello Stato) (Resmi)
- 2026-YKS tercih döneminde yurt dışında yükseköğrenim planlayan adaylara yönelik tanıma ve denklik süreçlerine ilişkin bilgilendirmeYükseköğretim Kurulu (YÖK) (Resmi)
- Status table – Convention of 5 October 1961 Abolishing the Requirement of Legalisation for Foreign Public DocumentsHague Conference on Private International Law (HCCH) (Resmi)
- Convention of 5 October 1961 – Authorities (print view), entry 'Türkiye – Competent Authority (Art. 6)'Hague Conference on Private International Law (HCCH) (Resmi)
- Full membersEuropean Higher Education Area (EHEA) / Bologna Follow-Up Group (Resmi)
- ECTS Users' Guide 2015European Commission / Publications Office of the European Union (Resmi)