Yurt dışındaki üniversiteler, büyükelçilikler ve denklik kurumları bir Türk diplomasındaki imzanın gerçek olup olmadığını kendileri kontrol edemez. 5 Ekim 1961 tarihli Lahey Apostil Sözleşmesi bunu üye devletler arasında çözüyor: belgeyi veren ülke standart bir sertifika, yani apostil ekliyor; belgeyi alan ülke de bunu kendi konsolosluğunun ayrıca onaylamasına gerek kalmadan kabul ediyor. Türkiye sözleşmeyi 29 Eylül 1985 tarihinden beri uyguluyor; Scholway'in ülke rehberlerinin kapsadığı dört ülke olan Almanya, Avusturya, İtalya ve Hollanda da öyle. Bu sayfa hangi Türk makamının hangi belgeye apostil verdiğini, ne kadar tuttuğunu ve tercümenin nereye oturduğunu anlatıyor. Bir başvuru dosyasındaki her şeyin tam listesi için belge kontrol listesine bak.
- Apostilapostil
- Bir resmî belgeye eklenen ya da basılan; imzanın gerçekliğini, imzalayanın hangi sıfatla hareket ettiğini ve gerekirse mührü ya da kaşeyi, sözleşmeye taraf başka bir ülkede kullanım için onaylayan standart sertifika. İçeriğin doğru olduğunu onaylamaz.
- Konsolosluk tasdikikonsolosluk tasdiki
- Sözleşmeye taraf olmayan ülkeler için hâlâ gereken eski onay zinciri (önce Türk makamları, ardından gidilen ülkenin konsolosluğu). Sözleşmeye taraf ülkeler arasında apostil bunun yerini alıyor.
- Yeminli tercümanyeminli tercüman
- Türkiye'de dil bilgisini bir noterde kanıtlayıp yemin etmiş tercüman; noter yemin tutanağını (yemin tutanağı) kayıtlarında saklıyor.
- Noter onaylı tercümenoter onaylı tercüme
- Kimliğini ve yeminini noterin onayladığı yeminli bir tercümanın yaptığı çeviri. Noter çevirinin içeriğini kontrol etmez; kimin yaptığını onaylar.
Yurt dışındaki üniversiteler apostil ister mi?
Kurumdan kuruma ve aşamadan aşamaya değişiyor. Bazı üniversiteler başvuru aşamasında basit taramaları kabul edip onaylı belgeleri yalnızca kayıtta istiyor; bazıları başvuruyla birlikte onaylı kopya ya da apostilli belge istiyor; denklik kurumlarının ve göç idarelerinin de çoğunlukla kendi şartları var. Gideceğin ülke bir Türk resmî belgesinin “legalize” ya da “doğrulanmış” olmasını istediğinde standart cevap apostil. Belgeyi alacak ofise tek ve net bir soru sor: apostil asılda mı, onaylı kopyada mı, tercümede mi, yoksa hiçbirinde mi isteniyor? Cevap ülkeye, bazen üniversiteye göre değişiyor; bu yüzden Scholway'in Almanya, Avusturya, İtalya ve Hollanda rehberlerinin her biri kendi kuralını anlatıyor.
Hangi ülkeler apostili kabul ediyor?
HCCH durum tablosu 130 taraf devlet sayıyor. Scholway'in dört hedef ülkesi ile Birleşik Krallık ve ABD de bunların arasında. Kanada daha yakın zamanda katıldı: sözleşme Kanada için 11 Ocak 2024 tarihinde yürürlüğe girdi; yani Kanada'nın hâlâ konsolosluk tasdiki istediğini söyleyen eski Türkçe rehberler güncel değil. Bazı katılımlara mevcut taraflar itiraz etti ve sözleşme, itiraz eden devlet ile katılan devlet arasında uygulanmıyor; alışılmadık bir ülke için apostilin yeteceğini varsaymadan HCCH durum tablosuna bak.
| Gidilen ülke | Türk resmî belgesi ne gerektirir | Nerede kontrol edilir |
|---|---|---|
| Almanya, Avusturya, İtalya, Hollanda | Apostil (belgeyi alan ofis hiç onay istiyorsa) | Üniversitenin sayfası ve Scholway'in ülke rehberi |
| Kanada | 11 Ocak 2024 tarihinden beri apostil | Belgeyi alan kurum |
| Sözleşmeye taraf diğer ülkeler | Apostil; iki devlet arasında itiraz yoksa | HCCH durum tablosu |
| Sözleşme dışındaki ülkeler | Gidilen ülkenin konsolosluğu aracılığıyla tasdik | O ülkenin Türkiye'deki temsilciliği |
Türkiye'de apostil nereden alınır?
Türkiye farklı belge türleri için farklı yetkili makamlar belirlemiş. Önemli olan belgeyi kimin verdiği; belgeyi ne için kullanacağın değil.
| Belge türü | Bir öğrenci için örnekler | Kim veriyor |
|---|---|---|
| İdari belgeler | Lise ve üniversite diplomaları, transkriptler, kamu kurumlarının belgeleri | valilik veya kaymakamlık |
| Adli belgeler | Adli sicil kaydı, mahkeme kararları | ağır ceza mahkemesi bulunan yerlerdeki adalet komisyonu başkanlığı; ayrıca elektronik ortamda (e-Apostil) |
| Noterlik işlemleri, örneğin noter onaylı tercüme | Yeminli tercüme üzerindeki noter onayı | Noter çeviriyi onayladıktan sonra valilik veya kaymakamlık |
Pratikte bir öğrencinin belgelerinin neredeyse hepsi ilk satıra giriyor: asıl diplomanı ya da transkriptini valilik veya kaymakamlığın apostil masasına götürüyorsun. Fiziksel apostil için belgede düzenleyen yetkilinin ıslak imzası ve kurumun mührü olması gerekiyor; bu yüzden bir kaymakamlık apostili doğrudan bir e-Devlet çıktısına, e-imzalı belgenin kâğıt çıktısına ya da sıradan bir fotokopiye basmaz. Belgeyi veren makamın ya da bir noterin “aslı gibidir” diye onayladığı bir suret ise değerlendirilebilir. Çalışma saatleri, randevu kuralları ve sana başka birinin başvurup başvuramayacağı ofisten ofise değişiyor; gitmeden önce ilçedeki ofisine bak.
e-Apostil: çevrimiçi neler yapılabiliyor?
Adalet Bakanlığı, Ekim 2019'dan beri adli sicil kaydı belgeleri ve mahkeme kararları için e-Devlet üzerinden alınan ve PTT'nin yürüttüğü elektronik bir apostil sunuyor; bundan önce yurt dışındaki başvuru sahipleri adalet komisyonlarına bizzat başvurmak zorundaydı. e-Devlet'te adli sicil için bir e-Apostil hizmeti, genel bir e-Apostil başvurusu, bir PTT e-Apostil hizmeti ve bir doğrulama hizmeti listeleniyor. Genel başvurunun belge listesi e-Devlet girişinin arkasında olduğu için doğrulanamadı; bu yüzden bu rehber diploma ya da transkriptlere elektronik apostil yapılabildiğini söylemiyor. Diploma için doğrulanmış yol valilik/kaymakamlık yolu.
Apostil ne kadar tutar?
Apostilin kendisi: ücretsiz. Kaymakamlıklar, valilik ya da kaymakamlıkta bunun için ücret alınmadığını belirtiyor; Türkiye'nin HCCH kaydı da aynı şeyi söylüyor. Para tutan şey çevresindeki her şey: yeminli tercüme, noterin çeviriye onayı ve kopyalar. Tercümeler için resmî bir ulusal fiyat listesi bulunamadı; fiyatlar dile, uzunluğa ve ofise göre değiştiği için bu rehber bir rakam yazmıyor. Sipariş vermeden önce yazılı fiyat teklifi iste ve yalnızca belgeyi alan ofisin gerçekten istediğini tercüme ettir.
Yeminli tercüme ile noter onaylı tercüme
Türkçede iki terim karıştırılıyor ama hukuki tablo basit. Türkiye'de bir noter, yalnızca yemin tutanağı noterde bulunan tercüman tarafından yapılan çevirileri onaylayabiliyor (Noterlik Kanunu Yönetmeliği, madde 96). Yani “noter onaylı yeminli tercüme”, yeminli bir tercümanın çevirisi ve onu kimin yaptığını doğrulayan noter onayı demek. Yurt dışında kullanım için olağan Türk ürünü bu. Kabul edilip edilmeyeceği gidilen ülkenin kararı ve cevap değişiyor.
| Seçenek | Kim yapıyor | Neyi kanıtlıyor | Ne zaman kullanılıyor |
|---|---|---|---|
| Resmî İngilizce sürüm | Okulun ya da üniversiten belgeyi İngilizce düzenler | Türkçe asılla aynı makam | Gidilen ülke İngilizceyi kabul ediyorsa; kurumunun verip vermediğine bak |
| Noter onaylı yeminli tercüme (Türkiye) | Yeminli bir tercüman; bir Türk noteri onaylar | Tercümanın kimliği ve yemini | Yurt dışı kullanım için olağan Türk ürünü; kabul gidilen ülkenin kararı |
| Gidilen ülkede yemin etmiş tercümanın çevirisi | O ülkenin bir mahkemesi veya makamı tarafından yetkilendirilmiş tercüman | O ülkenin kendi kurallarına göre tanınır | Bazı ülkeler ya da ofisler istiyor; ülke rehberine bak |
| Sıradan tercüme | Herkes | Hiçbir şey | Resmî amaçlarla nadiren kabul edilir |
Adımların sırası: önce tercüme mi, önce apostil mi?
İki yaygın sıra var ve hangisini isteyeceğine gidilen ülke karar veriyor. Birincisinde Türkçe asıl belgeye önce apostil yapılıyor, sonra tercüme ediliyor; yani apostil aslı onaylıyor ve tercüme onunla birlikte gidiyor. İkincisinde belge yeminli tercüman tarafından çevriliyor, noter çeviriyi onaylıyor ve noterin onayına apostil yapılıyor; yani apostil tercüme paketinin üzerinde duruyor. Örneğin Scholway'in Hollanda rehberi orada hem asıl belgenin hem de Türkiye'de yapılmış tercümenin apostil gerektirdiğini anlatıyor; İtalya'nın Ankara büyükelçiliği ise diplomanın apostillenmesini, İtalyancaya çevrilmesini ve yeniden apostillenmesini istiyor. Tahmin yürütme: kabul ya da denklik ofisine yaz ve aldığın cevabı sakla.
Belgeyi alacak ofise ne istediğini sor
Asıl mı onaylı kopya mı, apostil var mı yok mu, tercüme mi İngilizce sürüm mü; tercüme ise kim tarafından, apostil asılda mı, tercümede mi, yoksa ikisinde de mi olacak?
Mümkünse İngilizce belgeleri al
Okulundan ya da üniversitenden İngilizce sürümleri ve diploma ekini iste. e-Devlet belgeleri yükleme için uygundur ama bir çıktıya fiziksel apostil basılamaz; bkz. e-Devlet belgeleri.
Gereken asılları apostilletir
Diploma ve transkript için valilik veya kaymakamlıkta (ıslak imzalı ve mühürlü asıllar; e-Devlet çıktıları değil); adli sicil kayıtları ve mahkeme kararları için adalet komisyonunda ya da e-Apostil ile.
Hâlâ gerekiyorsa yeminli tercümeleri yaptır
Bir noterde kayıtlı yeminli tercümandan, noter onayıyla birlikte. Fiyat teklifi ve teslim tarihi iste.
Gidilen ülke istiyorsa tercümeye apostil yaptır
Bazı ülkeler noter onayına da apostil istiyor; noter çeviriyi onayladıktan sonra bunu valilik veya kaymakamlık veriyor.
Her şeyi tara ve asılları güvenli sakla
Üniversiteler genellikle önce yükleme istiyor; asılları veya onaylı kopyaları sonradan, kayıtta ya da vize için isteyebilir.
Apostil masasına gitmeden önce
- Belgeyi alacak ofisin talimatları yazılı olarak elimde (e-posta ya da basılı sayfa)
- Hangi belgelerimin idari (valilik), hangilerinin adli (adalet komisyonu veya e-Apostil) olduğunu biliyorum
- Ofis aksini söylemediyse fotokopi değil, asıl belgeler elimde
- İlçemdeki ofisin çalışma saatlerine ve randevu gerekip gerekmediğine baktım
- Yeminli tercümeler için fiyat teklifim ve teslim tarihim var
- Başvuru son tarihinden önce tercüme, noter ve apostil için yeterli zaman ayırdım
Sık sorulan sorular
Apostil nereden alınır?
Diploma, transkript ve diğer idari belgelerin apostilini valilik veya kaymakamlık veriyor. Adli sicil kaydı ve mahkeme kararlarının apostilini ağır ceza mahkemesi bulunan yerlerdeki adalet komisyonu başkanlığı ya da e-Devlet üzerinden e-Apostil veriyor.
Apostil ücreti ne kadar?
Apostilin kendisi valiliklerde ve kaymakamlıklarda ücretsiz. Yeminli tercümeyi, noterin onayını ve kopyaları ayrıca ödüyorsun; bunlar için resmî bir ulusal tarife bulunamadı.
Yeminli tercüme ile noter onaylı tercüme farkı nedir?
Türkiye'de ikisi genellikle birlikte gidiyor: yeminli bir tercüman çeviriyi yapıyor, noter de tercümanın kimliğini ve yeminini onaylıyor. Noter yalnızca yemin tutanağı kendisinde bulunan tercümanın çevirisini onaylayabilir. Bazı ülkeler bunun yerine o ülkede yemin etmiş bir tercüman istiyor.
Diplomama e-apostil alabilir miyim?
Bu rehber bunu doğrulayamadı. Adalet Bakanlığı e-Apostil'i adli sicil kaydı belgeleri ve mahkeme kararları için duyurdu; genel e-Apostil hizmetinin belge listesi yalnızca e-Devlet'e giriş yapınca görünüyor. Diploma için doğrulanmış yol, valilik veya kaymakamlığın apostil masası.
Kanada Türkiye'den gelen apostilleri kabul ediyor mu?
Evet. Apostil Sözleşmesi Kanada için 11 Ocak 2024 tarihinde yürürlüğe girdi; yani Türk resmî belgeleri konsolosluk tasdiki yerine apostil alıyor.
Diplomaya apostil gerekli mi?
Her belgeye değil. Yalnızca belgeyi alan ofisin onaylanmasını istediği resmî belgeler apostil gerektiriyor; CV ve mektuplar hiçbir zaman gerektirmiyor ve birçok üniversite başvuru aşamasında hiçbir onay olmadan yüklemeyi kabul ediyor. Her üniversiteye hangi belgeleri hangi biçimde onaylı istediğini sor.
Kaynaklar
8 kaynak, tümü resmi
- Visto per studio – Immatricolazione università (scheda)Ambasciata d'Italia ad Ankara (Resmi)
- Convention of 5 October 1961 Abolishing the Requirement of Legalisation for Foreign Public Documents (full text)Hague Conference on Private International Law (HCCH) (Resmi)
- Apostil İşlemleriOnikişubat Kaymakamlığı (T.C. İçişleri Bakanlığı) (Resmi)
- Status table – Convention of 5 October 1961 Abolishing the Requirement of Legalisation for Foreign Public DocumentsHague Conference on Private International Law (HCCH) (Resmi)
- Convention of 5 October 1961 – Authorities (print view), entry 'Türkiye – Competent Authority (Art. 6)'Hague Conference on Private International Law (HCCH) (Resmi)
- Adli sicil ve mahkeme kararları e-Apostil'deT.C. Adalet Bakanlığı (basın) (Resmi)
- e-Devlet search results for 'e-Apostil' (PTT Genel Müdürlüğü services)T.C. Cumhurbaşkanlığı Dijital Dönüşüm Ofisi / turkiye.gov.tr (Resmi)
- Noterlik Kanunu Yönetmeliği (Resmî Gazete 13.07.1976, sayı 15645), Madde 96 'Çevirme işlemleri'T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr) (Resmi)