Türkiye'de üniversiteye giriş tek bir merkezî sınav. Yurt dışında genellikle bunun bir karşılığı yok: her üniversite çoğunlukla elindeki belgelere bakarak karar veriyor ve yalnızca ek bilgiye ihtiyaç duyduğu yerde, hemen her zaman dil düzeyin hakkında bir sınav istiyor. Bu planlama için iyi haber, ama aynı zamanda bir dil sınavının ötesinde bir şey gerekip gerekmediğini program program öğrenmen demek. Bu sayfa karşına çıkabilecek sınavları, onları kimin istediğini ve nerede daha fazla okuyabileceğini listeliyor.
- Giriş sınavıgiriş sınavı / yetenek sınavı
- Genellikle başvuranın kontenjandan fazla olduğu alanlarda ya da lise diplomasının göstermediği konu bilgisini ölçmek için, bir üniversite ya da ulusal bir kurumun adayları seçmek üzere yaptığı sınav.
- Kontenjan sınırlamasıkontenjan sınırlaması (numerus clausus)
- Bir programdaki yer sayısına konan sınır. Seçimde not, bekleme süresi, mülakat ya da sınav kullanılabilir. Almanya'daki biçimi Scholway'in Almanya rehberinde anlatılıyor.
- Standart lisansüstü sınavlarGRE / GMAT
- Bazı yüksek lisans programlarının, çoğunlukla işletme, iktisat ve bazı fen bilimlerinde istediği sözel, sayısal ve analitik akıl yürütme sınavları.
Karşına çıkabilecek sınavlara kısa bakış
| Sınav | Neyi ölçüyor | Kim istiyor | Sonraki sayfa |
|---|---|---|---|
| İngilizce sınavı (IELTS, TOEFL, Duolingo ve diğerleri) | İngilizce düzeyi | İstisna kapsamına girmediğin sürece İngilizce öğretim yapan hemen her program | Dil sınavları, sınavsız |
| Almanca sınavı (TestDaF, DSH, Goethe, telc, ÖSD) | Almanca düzeyi | Almanya ve Avusturya'daki Almanca öğretim yapan programlar | Almanca sertifikalar |
| YKS | Türkiye'de üniversite giriş | Bazı ülkeler kabul için; dört alanın denkliği için YÖK | YKS gerekli mi |
| Ulusal giriş sınavları | Alan yatkınlığı | Bazı ülkeler, örneğin İtalya (CISIA'nın TOLC ve CEnT sınavları, IMAT) | Scholway'in İtalya rehberi |
| Üniversite yetenek sınavları ve mülakatlar | Alan yatkınlığı, motivasyon | Kontenjanı sınırlı alanlar, sanat, bazı özel üniversiteler | Programın sayfası; mülakatlar |
| GRE veya GMAT | Lisansüstü akıl yürütme becerileri | Bazı yüksek lisans programları, özellikle işletme ve ABD'de | GRE ve GMAT |
| SAT veya ACT | ABD üniversite kabulü | Başlıca ABD lisans başvuruları | Programın sayfası |
| ALES, YDS | Türkiye'de lisansüstü giriş, Türkçe yabancı dil sınavı | Türkiye'deki işlemler; YÖK denkliği için YDS | Bu sayfa, aşağıda |
Dil sınavları: hemen herkesin girdiği sınav
İngilizce okuyacaksan, program bir istisna kabul etmedikçe (örneğin kendi koşullarıyla İngilizce öğretim yapan önceki bir diploma) düzeyini tanınan bir sınavla kanıtlamayı bekle. İngilizce öğretim yapan bir Türk diploması seni otomatik olarak muaf kılmıyor; programın ifadesini oku. Almanca, Hollandaca ya da İtalyanca okuyacaksan yerel dil sınavı İngilizcenin yerini alıyor ya da ona ekleniyor. Hangi sınav, hangi asgari puan ve sonucun ne kadar eski olabileceği her zaman programın kuralı. Yurt dışında okumak için dil sınavlarıyla başla, sonra IELTS ile TOEFL'ı karşılaştır.
Lisans adayları: diploma, YKS ve ara sıra bir sınav
Lisans için başlangıç noktası lise diploman. Tek başına gideceğin ülkede erişim sağlayıp sağlamadığı, ya da bir YKS sonucuna, Türkiye'de bir yıllık üniversite öğrenimine veya hazırlık yılına da ihtiyaç olup olmadığı o ülkenin tanıma kuralı; Scholway'in Almanya, Avusturya, İtalya ve Hollanda rehberleri her birinin kuralını anlatıyor. Bunun üstüne bazı programlar giriş sınavı kullanıyor. İtalya birçok program için ulusal sınavlar kullanıyor: CISIA üniversite konsorsiyumunun TOLC sınavları (alanlara göre varyantlarıyla), CISIA'nın CEnT sınavları ve kamu üniversitelerinde İngilizce tıp ve diş hekimliği için Bakanlığın giriş sınavı olan IMAT (Scholway'in İtalya rehberi). Diğer ülkelerde kontenjanı sınırlı alanlar yetenek sınavları ya da mülakat kullanabilir. Diploman doğrudan erişim vermiyorsa bkz. hazırlık yılı ve hazırlık programları.
Yüksek lisans adayları: GRE, GMAT ve program sınavları
Avrupa'da yüksek lisans kabulü genellikle lisans diplomana, alan uyumuna, notlarına ve bir dil sınavına dayanıyor. GRE veya GMAT bazı programlarda, çoğunlukla işletmede ve bazı iktisat, finans ve fen programlarında ek bir şart. Bir program sınavı isteğe bağlı bırakıp iyi bir puanı artı olarak da sayabilir. Birini almadan önce GRE veya GMAT'e ihtiyacın olup olmadığını oku; çünkü hazırlık zaman alıyor ve puan yalnızca istenen ya da değer verilen yerde işe yarıyor.
Tıp ve kontenjanı sınırlı diğer alanlar
Tıp, diş hekimliği ve bazı diğer alanların neredeyse her yerde kontenjanı sınırlı; bu yüzden giriş sınavlarının en yaygın olduğu alanlar bunlar: ülkeye bağlı olarak ulusal sınavlar, üniversite sınavları ya da not ve bekleme süresine göre seçim. Türk öğrenciler için bu alanların Türkiye'de de YÖK şartı var: yurt dışında okunan bir tıp, diş hekimliği, eczacılık ya da hukuk diplomasının tanınması için, üniversite bir sıralama istisnasını karşılamıyorsa, başladığın yıl asgari bir YKS başarı sırası gerekiyor. Yurt dışında tıp okumak ikisini bir araya getiriyor; Scholway'in İtalya ve Almanya rehberleri kendi seçim süreçlerini anlatıyor.
ALES ve YDS: Türk sınavları, Türkiye'de kullanımları
ALES, ÖSYM'nin Türkiye'de lisansüstü kabul ve akademik kadrolar için yaptığı sınav; YDS ise ÖSYM'nin yabancı dil sınavı. Yurt dışındaki üniversiteler kendi şartlarını koyuyor ve sınav istedikleri yerde uluslararası olanları listeliyor: IELTS veya TOEFL gibi dil sınavları ve bazı programlar için GRE ya da GMAT. Bir program açıkça listelemedikçe yurt dışı başvurusu için ALES veya YDS'ye girme. YDS sonradan Türkiye'de önemli: YÖK, ÖSYM'nin sınav yaptığı bir dilde öğretilen bir diplomanın denkliğini incelerken YDS'de en az 60 ya da kabul edilen bir eşdeğerini istiyor. Döndüğünde hangi belgeye ihtiyaç duyacağını bilmek için YÖK denklik sayfasını oku.
| Türk sınavı | Türkiye'de kullanımı | Yurt dışı başvurularında bunun yerine ne isteniyor | Türk sınavı yine de ne zaman önemli? |
|---|---|---|---|
| YKS | Üniversite girişi | Lise diploman; bazı ülkelerde ulusal ya da üniversite sınavları | Bazı ülkelerde kabul; tıp, diş hekimliği, eczacılık ve hukukun YÖK denkliği |
| ALES | Lisansüstü giriş ve akademik kadrolar | Programın kendi ölçütleri; istenirse GRE veya GMAT | Sonradan Türkiye'de bir lisansüstü programa ya da kadroya başvurursan |
| YDS | Türkiye'deki işlemlerde yabancı dil kanıtı | Uluslararası dil sınavları (IELTS, TOEFL, Almanca sertifikalar ve diğerleri) | ÖSYM'nin sınav yaptığı bir dilde öğretilen diplomanın YÖK denkliği (en az 60 ya da kabul edilen bir eşdeğeri) |
SAT hangi ülkelerde gerekli?
SAT (ve ACT) ABD üniversite kabul sınavları. Bir ABD üniversitesinin bunu isteyip istemediği o üniversitenin kendi kuralı; bu yüzden kendi kabul sayfasına bak. Avrupa'da genel bir şart değiller: Scholway'in Almanya, Avusturya, İtalya ve Hollanda rehberleri bunlar olmadan kabulü anlatıyor. Başka yerlerdeki bazı özel üniversiteler ya da belirli programlar SAT puanı kabul edebilir ya da isteyebilir; tek güvenilir cevap programın sayfası.
Hangi sınavlara girmen gerektiğini kesin olarak nasıl öğrenirsin?
Programın kabul sayfasını aç
Genel üniversite sayfasını değil, “entry requirements”, “admission requirements” ya da “selection procedure” bölümünü ara.
Adı geçen her sınavı listele
Dil sınavı ve asgari puan, varsa giriş ya da yetenek sınavı, GRE/GMAT ve her birinin zorunlu mu isteğe bağlı mı olduğu.
Diplomaya ilişkin ülke kuralına bak
Türk diplomanın doğrudan erişim sağlayıp sağlamadığı, ya da bir YKS sonucuna veya hazırlık yılına ihtiyaç olup olmadığı (Scholway'in ülke rehberi).
Türkiye tarafına bak
Tıp, diş hekimliği, eczacılık ve hukuk için: YKS başarı sırası şartı. Her diploma için: YÖK'ün denklikte hangi dil kanıtını bekleyeceği.
Sınav tarihlerini takvimine koy
Bir tekrara ve sonuçların gelme süresine yer bırakarak; bkz. başvuru takvimi.
Sınav planı
- Her programın kabul ettiği dil sınavı ve asgari puanı
- Önceki eğitimimin dil sınavı muafiyetine uygun olup olmadığı
- Varsa ulusal ya da üniversite giriş sınavı, kayıt ve sınav tarihleriyle
- GRE/GMAT yalnızca listemdeki bir program istiyorsa ya da değer veriyorsa
- Gideceğim ülke istiyorsa ya da alanım tıp, diş hekimliği, eczacılık veya hukuksa YKS sonucu
- En erken son tarihten önce bir tekrar için zaman
Sık sorulan sorular
Yurt dışında üniversite sınavı var mı?
Genellikle yok: çoğu program lise diplomana ya da lisans diplomana ve bir dil sınavına göre kabul ediyor. Giriş sınavları tıp gibi kontenjanı sınırlı alanlarda, bazı ülkelerin ulusal sistemlerinde (örneğin İtalya) ve bazı özel üniversitelerde kullanılıyor.
Yurt dışında yüksek lisans için ALES gerekli mi?
ALES, Türkiye'de lisansüstü kabul için bir Türk sınavı. Yurt dışındaki üniversiteler kendi şartlarını koyuyor ve sınav istedikleri yerde GRE veya GMAT gibi uluslararası olanları listeliyor. Yalnızca yurt dışındaki bir program açıkça listeliyorsa gir.
YDS yurt dışında geçerli mi?
Yurt dışındaki üniversiteler normalde YDS değil, IELTS veya TOEFL gibi uluslararası dil sınavları istiyor. YDS Türkiye'de önemli: YÖK, ÖSYM'nin sınav yaptığı bir dilde öğretilen bir diplomayı tanırken YDS'de en az 60 ya da kabul edilen bir eşdeğerini istiyor.
SAT hangi ülkelerde gerekli?
SAT bir ABD üniversite kabul sınavı; gerekli olup olmadığı her ABD üniversitesinin kendi kuralı. Almanya, Avusturya, İtalya ya da Hollanda'da genel bir şart değil; başka her şey için programın kendi sayfasına bak.
Avrupa'da yüksek lisans için GRE gerekli mi?
Çoğu Avrupa yüksek lisans programı istemiyor, ama bazı işletme, iktisat ve fen programları istiyor ya da artı olarak sayıyor. Hazırlanmadan önce programın kabul sayfasına bak.
Kaynaklar
4 kaynak, tümü resmi
- TOLC – Come funziona (Tutto sul TOLC)CISIA (Consorzio Interuniversitario Sistemi Integrati per l'Accesso) (Resmi)
- IMAT test info pageUniversità degli Studi di Messina (Resmi)
- 2026-YKS tercih döneminde yurt dışında yükseköğrenim planlayan adaylara yönelik tanıma ve denklik süreçlerine ilişkin bilgilendirmeYükseköğretim Kurulu (YÖK) (Resmi)
- Başvuru İle İlgili Genel BilgilerYükseköğretim Kurulu, Tanıma ve Denklik Hizmetleri Daire Başkanlığı (Resmi)