Yurt dışındaki pek çok Türk öğrenci bir noktada çalışmak ister: gelir için, deneyim için ya da mezuniyet sonrası bir iş için bağlantı kurmak için. AB ülkeleri buna izin veriyor, ama her biri kendi sınırlarını ve işlemlerini koyuyor ve bunları aşmak oturum iznine mal olabilir. Bu sayfa ortak AB kuralını anlatıyor, Scholway'in kapsadığı dört ülkeyi karşılaştırıyor ve iş bulma ile işin gerçekte ne kadar katkı sağlayabileceği konusunda pratik rehberlik veriyor. Tam ulusal kurallar ülke rehberlerinde.
Uluslararası öğrenciler çalışabilir mi? AB kuralı
AB'nin öğrenciler ve araştırmacılar direktifi, AB dışından gelen öğrencilerin öğrenim zamanları dışında çalışan olarak çalışmasına izin veriyor ve devletlerin serbest meslek faaliyetine de izin vermesine olanak tanıyor. Her devlet haftalık saat sayısı ya da yıllık gün veya ay sayısı olarak bir üst sınır belirler; bu sınır 15 saat/hafta ya da eşdeğerinden düşük olamaz. Devletler öğrenci ya da işveren için önceden izin de isteyebilir. Direktif şu devletleri bağlamıyor: Danimarka ve İrlanda; bunlar kendi kurallarını uyguluyor.
Kaç saat çalışabilirsin? Dört ülkenin karşılaştırması
| Ülke | Sınır | Nasıl sayılır? | İzin gerekli mi? | Ayrıntılar |
|---|---|---|---|---|
| Almanya | Yılda 140 iş günü | Takvim yılı başına bir gün hesabı (en fazla dört saatlik gün yarım sayılır); üniversitedeki öğrenci işleri sayılmaz | Sınır içinde ek onay gerekmiyor | Scholway'in Almanya rehberi |
| Avusturya | En fazla 20 saat/hafta | Haftalık saat | Evet: işveren başlamadan önce kamu istihdam servisine (AMS) çalışma izni (Beschäftigungsbewilligung) için başvurur; bu sınıra kadar işgücü piyasası testi yok | Scholway'in Avusturya rehberi |
| İtalya | 20 saat/hafta, en fazla 1.040 saat/yıl | 52 haftaya yayılarak ortalaması alınabilen haftalık saat | Öğrenim izni kapsıyor (bağımlı çalışma) | Scholway'in İtalya rehberi |
| Hollanda | 16 saat/hafta ya da haziran, temmuz ve ağustosta tam zamanlı | İkisinden birini seçmen gerekiyor, ikisini birden değil | Evet: işverenin senin için çalışma izni (TWV) alması gerekiyor | Scholway'in Hollanda rehberi |
- İş günü hesabıArbeitstagekonto (Almanya)
- Almanya'nın öğrenci çalışmasını sayma yöntemi: haftalık saat yerine takvim yılı başına belirli sayıda iş günü. En fazla dört saatlik bir gün yarım gün sayılır ve kanun haftaya göre saymaya da izin veriyor; bu daha lehe olabilir. İkisini de Almanya rehberi anlatıyor.
- İşverenin çalışma izniBeschäftigungsbewilligung (Avusturya) / TWV (Hollanda)
- İşverenin sen başlamadan önce alması gereken izin. Bu ülkelerde yalnızca iş teklifi yetmez: işverenin izni olmadan çalışmak, saat sınırı içinde bile kaçak çalışmadır.
- Çalışan öğrenciWerkstudent
- Çoğu zaman derecenle ilgili bir alanda yarı zamanlı çalışan öğrenci için kullanılan yaygın Alman terimi. Bu etiketin vergi ve sosyal sigorta sonuçları var ve Almanya rehberinde anlatılıyor; göçmenlik sınırı ise yine iş günü hesabı.
Çalışarak geçinebilir misin?
Kısmen ve başlangıçta değil. Vize veya izin, varmadan önce maddi imkânlarını kanıtlamanı istiyor (örneğin Almanya'da €992/ay, Hollanda'da €1.130,77/ay) ve bulmayı umduğun bir iş buna sayılmaz. AB hukuku devletlerin geçerli bir iş sözleşmesini ya da bağlayıcı iş teklifini hesaba katmasına izin veriyor ve bazı makamlar yan iş için imzalı bir sözleşmeyi kanıtın bir parçası olarak kabul ediyor (örneğin Berlin yabancılar dairesi; seninkinin ediyor mu etmediğini ülke rehberi söyler), ama çoğu öğrenci birikim, bloke hesap ya da burs gösteriyor. Orada olduğunda saat sınırları, ders programın, sınav dönemleri ve çoğu işin istediği yerel dil düzeyi kazancını sınırlıyor. Çalışmayı bütçene katkı olarak gör, temeli olarak değil ve çalışamadığın aylar için yeterli birikim tut. Bütçe planlama bunu nasıl ekleyeceğini gösteriyor.
Öğrenci işi türleri
| Tür | Örnekler | Neye bakmalı? |
|---|---|---|
| Kampüste | Araştırma grubunda, kütüphanede, uluslararası ofiste öğrenci asistanı | Sınırına sayılıp sayılmadığı (Almanya'da üniversite öğrenci işleri sayılmaz) |
| Derecenle ilgili | Bir şirkette çalışan öğrenci, yarı zamanlı yazılımcı, laboratuvar teknisyeni | Sözleşme saatleri ile sınırın; sınav dönemi esnekliği |
| Genel yarı zamanlı | Perakende, ağırlama, kurye, özel ders | İstenen dil; gereken yerde işverenin izni |
| Staj | Zorunlu ya da gönüllü staj | Sınırına nasıl sayıldığı (ülke rehberi) |
| Serbest meslek, freelance | Çeviri, tasarım, programlama | AB hukuku öğrencilerin serbest çalışıp çalışamayacağını her devletin kararına bırakıyor; örneğin Hollanda'da TWV gerekmez ama Ticaret Odası'na (KvK) kayıt gerekir |
Öğrenci işi nasıl bulunur?
Önce kendi kuralını kontrol et
Oturum izninin çalışma bölümünü ve ülke rehberini oku; bir işverenin izin alması gerekip gerekmediğini not al.
Üniversiteden başla
Üniversite ilan panoları, araştırma grubu ilanları ve kariyer servisi öğrencilere uygun işleri listeler ve çoğu zaman izin kurallarını bilir.
Ulusal iş portallarını kullan
Kamu istihdam servisleri ve yerel dildeki büyük iş siteleri öğrenci işi kategorilerine sahip.
Yerel bir CV hazırla
Ülkenin biçimini ve dilini izle (CV rehberi); işverenler neyin mümkün olduğunu bilsin diye çalışma izni durumunu ekle.
Yerel dili öğren
Sana açık işleri katlar (yerel dili öğrenmek).
Başlamadan önce sözleşmeyi ve izni düzenle
Saatler, ücret ve gereken yerde işverenin onaylanmış izni.
Dereceni yaparken yurt dışında staj
Stajlar müfredatın parçası olabilir ya da gönüllü olabilir. Çalışma sınırına nasıl sayıldıkları ulusal; ülke rehberleri kuralları anlatıyor. Hâlâ Türkiye'de kayıtlıysan ve yurt dışında staj yapmak istiyorsan, Erasmus+ programı katılımcı Türk üniversitelerinin öğrencilerinin staj hareketliliğini destekliyor: bkz. Erasmus+. Bu tür bir staj, bir dereceden ayrı bir vize durumu ve ev sahibi ülkenin kurallarına göre yürütülür.
Mezuniyetten sonra çalışmak
Öğrenci çalışma kuralları, öğrenimin bitince biter. AB hukuku mezunlara iş aramak için en az 9 ay tanıyor, örneğin Almanya 18 ay kadar. İş arama döneminde çalışma kuralları yeniden değişir. Mezuniyetten sonra yurt dışında kalmak AB Mavi Kart dahil seçenekleri anlatıyor.
Bir öğrenci işini kabul etmeden önce
- Ülkenin sınırını ve nasıl sayıldığını biliyorsun
- Ülken gerektiriyorsa işverenin çalışma izni var
- Sözleşme, yıl boyunca sınırına uyan saatleri belirtiyor
- Bordroları ve çalışılan saat ya da günlerin kaydını saklıyorsun
- Vergi ve sosyal sigorta kaydını kontrol ettin (ülke rehberi)
- İş, sınavlara ve derslere katılıma zaman bırakıyor
Sık sorulan sorular
Yurt dışında çalışarak okumak mümkün mü?
Evet, AB ülkelerinde ulusal sınırlar içinde. AB hukuku her devletin en az 15 saat/hafta ya da eşdeğerine izin vermesini şart koşuyor ve devletlerin izin istemesine olanak tanıyor. Gerçek kurallar ulusal: örneğin Almanya yılda 140 iş gününe, İtalya 20 saat/hafta çalışmaya izin veriyor.
Yurt dışında öğrenciler kaç saat çalışabilir?
Ülkeye göre değişir: Almanya yılda 140 iş günü; Avusturya işverenin izniyle en fazla 20 saat/hafta; İtalya 20 saat/hafta, en fazla 1.040 saat/yıl; Hollanda 16 saat/hafta ya da haziran-ağustos arasında tam zamanlı, işverenin TWV'siyle.
Yurt dışında çalışarak geçinebilir miyim?
Yalnızca kısmen. Vize için maddi imkânlarını varmadan önce kanıtlamalısın; umulan bir iş sayılmaz ve imzalı bir iş sözleşmesi yalnızca makam kabul ettiği yerde sayılır. Saat sınırları, öğrenim ve dil de kazancı sınırlar. Çalışmayı zaten dengelenen bir bütçeye ek olarak gör.
Yurt dışında staj için burs var mı?
Erasmus+ kapsamındaki Türk üniversitelerinin öğrencileri staj hareketliliği için üniversiteleri aracılığıyla başvurabilir. Diğer stajlar işverence ücretli ya da ücretsiz olur; AB dışı öğrenciler için stajlara dair ev sahibi ülkenin kurallarını kontrol et.
Dil okulu vizesiyle çalışılır mı?
Bu ayrı ve ulusal bir soru: dil kursu vizeleri AB'nin öğrenci çalışma kuralı kapsamında aynı şekilde yer almıyor. Ülke rehberine bak; yurt dışında dil okulları konuyu anlatıyor.
Kaynaklar
11 kaynak, tümü resmi
- Directive (EU) 2016/801, Article 24 Economic activities by studentsThe National Archives / legislation.gov.uk (copy of EU law) (Resmi)
- Aufenthaltsgesetz § 16b StudiumBundesministerium der Justiz / gesetze-im-internet.de (Resmi)
- Residence Permit – Student (no mobility programme)OeAD – Austria's Agency for Education and Internationalisation (Resmi)
- Student residence permit for university or higher professional educationImmigratie- en Naturalisatiedienst (IND) (Resmi)
- D.P.R. 31 agosto 1999, n. 394, art. 14 (testo vigente)Normattiva (Istituto Poligrafico e Zecca dello Stato) (Resmi)
- Directive (EU) 2016/801, Article 25 Stay for the purpose of job-searching or entrepreneurshipThe National Archives / legislation.gov.uk (copy of EU law) (Resmi)
- Aufenthaltsgesetz § 20 Arbeitsplatzsuche für FachkräfteBundesministerium der Justiz / gesetze-im-internet.de (Resmi)
- Directive (EU) 2016/801 (students and researchers), introductory text and recitalsEUR-Lex / Publications Office of the EU (Official Journal L 132, 21.5.2016) (Resmi)
- Aufenthaltserlaubnis zum StudiumLandesamt für Einwanderung Berlin / service.berlin.de (Resmi)
- Required amounts income requirementsImmigratie- en Naturalisatiedienst (IND) (Resmi)
- Costs of education and livingDAAD (German Academic Exchange Service) (Resmi)