İçeriğe geç
Öğrenci hayatı

Mezuniyetten sonra yurt dışında kalmak: Ülke ülke seçenekler

AB hukuku üye devletlerin kendi üniversitelerinden mezun olan AB dışı öğrencilerin iş aramak veya iş kurmak için en az 9 ay kalmasına izin vermesini şart koşuyor. Ulusal süreler daha uzun olabilir: Almanya'da 18 ay kadar, Avusturya'da 12 ay, İtalya'da en fazla 12 ay ve Hollanda'da 1 yıl süreli bir orientation year. Nitelikli bir iş bulursan çalışma iznine geçilir; bu çoğu zaman AB Mavi Kart'tır ve en az 6 ay süreli sözleşme ile ulusal bir eşiğin üzerinde maaş ister.

8 makaleden 8. 4 dk okuma. 8 resmi kaynakla doğrulandı, 31 Ekim 2026.

Read this guide in English

Bazı Türk öğrenciler için mezuniyetten sonra yurt dışında kalmak planın başından beri bir parçası. AB, üniversitelerinden mezun olanlara iş bulmaları için bir süre ve sonra bir dizi çalışma izni vererek bunu mümkün kılıyor. Ama kurallar ulusal ve süre, koşullar ve zamanlama açısından farklılık gösteriyor. Bu sayfa Scholway'in kapsadığı dört ülkeyi karşılaştırıyor ve AB Mavi Kart'ı anlatıyor. Tam işlem her ülke rehberinde; okumaya son sınavından sonra değil, son yılında başla.

Derecemden sonra yurt dışında kalabilir miyim? AB kuralı

AB'nin öğrenciler ve araştırmacılar direktifi uyarınca bir üye devlet, orada yükseköğrenimini tamamlamış AB dışı bir öğrencinin iş aramak veya iş kurmak için en az 9 ay kalmasına izin vermeli. Devletler asgari bir derece düzeyi isteyebilir, ama şu seviyeden yüksek olamaz: Avrupa Yeterlilikler Çerçevesi'nin 7. seviyesi (yüksek lisans düzeyi). Öğrenci izninin bitmesinden en az 30 gün önce başvurmanı da isteyebilir. Diplomanı ya da tamamlandığına dair başka bir kanıtı göstermen gerekir (henüz verilmediyse kısa bir ek süreyle); en az 3 ay sonra bir devlet gerçek bir işe alınma ya da iş kurma şansını göstermeni isteyebilir.

Dört ülkede mezuniyet sonrası seçenekler

ÜlkeİzinSüreTemel koşullarAyrıntılar
AlmanyaAlman derecesinden sonra iş aramak için oturum izni18 ay kadarArama süresince geçim güvence altındaScholway'in Almanya rehberi
AvusturyaÖğrenci izninin tek seferlik uzatılması12 ayİş aramak veya iş kurmak için, nitelikli çalışan iznini hedefleyerekScholway'in Avusturya rehberi
İtalyaİş aramak veya iş kurmak için mezuniyet sonrası izin9 ay ile 12 ay arasıİtalyan derecesi mezunları için, öğrenim izninin bitiminde talep edilir; gelir şartı geçerliScholway'in İtalya rehberi
HollandaOrientation year (zoekjaar)1 yıl, uzatılamazBaşvurudan önceki üç yıl içinde alınmış derece; TWV olmadan çalışmaya izin varScholway'in Hollanda rehberi
Ülkede mezun olduktan sonra iş aramak için kalmak (2026)
İş arama izniAufenthaltserlaubnis zur Arbeitsplatzsuche (Almanya)
Bir mezunun niteliğine uygun iş ararken kalmasına izin veren oturum izni. Süresi, süresince çalışıp çalışamayacağın ve koşulları ülkeye göre değişiyor.
Orientation yearzoekjaar hoogopgeleiden (Hollanda)
Yeni mezunlar için Hollanda izni; 1 yıl geçerli ve uzatılamaz. Süresince çalışmak serbest. Yabancı üniversite mezunları da şu koşulla hak kazanabilir: mezuniyet tarihinde THE, QS ve ShanghaiRanking tablolarından (genel veya alan) en az ikisinde ilk 200'de yer alan bir kurumdan yüksek lisans, doktora veya master sonrası derece ve listelenen bir dil yeterliliği.
AB Mavi KartBlaue Karte EU / Carta blu UE
Yüksek nitelikli çalışanlar için AB genelinde bir çalışma ve oturum izni türü; katılan her devlet kendi maaş eşiğiyle veriyor.

AB Mavi Kart nedir?

AB Mavi Kart, yüksek nitelikli işler için ortak bir AB direktifi uyarınca verilen çalışma izni; şu direktif kapsamında: (AB) 2021/1883 sayılı Direktif, 27 Kasım 2021'den beri yürürlükte (iç hukuka aktarma son tarihi 18 Kasım 2023). Uygulayan ülkeler: 25 AB üye devleti; Danimarka ve İrlanda katılmıyor. Ana koşullar en az 6 ay süreli bir iş sözleşmesi ya da bağlayıcı teklif ve ulusal eşiğin üzerinde bir maaş; her devlet eşiği şu aralıkta belirliyor: ortalama brüt yıllık maaşın 1 ila 1,6 katı arası. Her devlet kendi euro eşiğini yayımlayıp her yıl güncellediği için tutarı başvuracağın yılın ülke rehberinden al.

ÖğeKural
Nerede?25 AB üye devleti (Danimarka ve İrlanda hariç hepsi)
SözleşmeEn az 6 ay ya da o uzunlukta bağlayıcı bir iş teklifi
Maaş eşiğiUlusal olarak belirlenir: ortalama brüt yıllık maaşın 1 ila 1,6 katı arası
NitelikYükseköğrenim derecesi; ICT gibi belirli kilit sektörlerde eşdeğer mesleki deneyim kabul ediliyor
AB Mavi Kart'ın özü

Mavi Kart tek yol değil. Ülkelerin kendi kuralları olan nitelikli çalışanlar için ulusal izinleri de var: örneğin Almanya'da Mavi Kart'ın yanında akademik niteliği olan nitelikli çalışanlar için bir oturum izni var (Oturum Kanunu'nun § 18b maddesi). Ülke rehberleri bunları karşılaştırıyor.

Mezundan çalışana: sıra

  1. Son yıl: planla

    Ülke rehberinin mezuniyet sonrası bölümünü oku; başvuru son tarihini öğrenci iznin bitiş tarihine göre not al.

  2. İzin bitmeden: başvur

    İş arama izni ya da uzatması için; mezuniyet kanıtı (ya da diploma bekleniyorsa tamamlandığına dair kanıt), sigorta ve maddi imkânlarla.

  3. Ara

    Üniversite kariyer servislerini, mezun ağlarını ve ulusal iş portallarını kullan; yerel dil piyasayı genişletir (yerel dil).

  4. Teklif al

    Sözleşmenin başvuracağın izne uyup uymadığını kontrol et (Mavi Kart maaş eşiği, sözleşme süresi, niteliğine uyan iş).

  5. İzni değiştir

    İş arama izni bitmeden çalışma izni için başvur.

Mezuniyet sonrası izin için genellikle gereken belgeler

  • Pasaport ve güncel öğrenci izni
  • Diploma ya da üniversiteden tamamlandığına dair onay
  • Sağlık sigortası kanıtı
  • Ülke istiyorsa arama süresi için maddi imkân kanıtı
  • Adres kaydı
  • Başvuru formu ve ücreti (ülke rehberi)

Türkiye'ye dönersen

Türkiye'de, özellikle kamu sektöründe ya da düzenlenmiş bir meslekte çalışmayı planlıyorsan, derecenin YÖK tarafından tanınması gerekir (doktoralar için Üniversitelerarası Kurul da). YÖK, başvurunun sürdüğünü gösteren bir yazı verebilir; bu yazı askerlik tecili ve iş başvuruları gibi bazı amaçlar için kabul ediliyor. Bkz. YÖK denkliği ve askerlik tecili.

Sık sorulan sorular

Yurt dışında mezun olunca kalınabilir mi?

AB ülkelerinde belirli bir süre için evet. AB hukuku orada mezun olduktan sonra iş aramak veya iş kurmak için en az 9 ay şart koşuyor ve ulusal süreler daha uzun olabiliyor, örneğin Almanya'da 18 ay kadar.

Mezuniyet sonrası iş arama izni hangi ülkelerde var?

Öğrenci direktifiyle bağlı AB ülkeleri kendi üniversitelerinin mezunlarına bir iş arama süresi tanımak zorunda. Scholway'in kapsadığı ülkelerde: Almanya 18 ay kadar, Avusturya 12 ay, İtalya en fazla 12 ay ve Hollanda 1 yıl süreli bir orientation year.

AB Mavi Kart nedir?

Yüksek nitelikli çalışanlar için bir çalışma ve oturum izni. Uygulayan ülkeler: 25 AB üye devleti. En az 6 ay süreli bir iş sözleşmesi ve her devletin şu aralıkta belirlediği ulusal eşiğin üzerinde bir maaş gerekiyor: ortalama brüt yıllık maaşın 1 ila 1,6 katı arası.

Mezun olur olmaz ayrılmam gerekir mi?

Öğrenci iznin hâlâ geçerliyken iş arama izni ya da uzatması için zamanında başvurursan hayır. AB hukuku ülkelerin başvuruyu öğrenci izninin bitmesinden en az 30 gün önce şart koşmasına izin veriyor.

Kaynaklar

8 kaynak, tümü resmi