Bazı Türk öğrenciler için mezuniyetten sonra yurt dışında kalmak planın başından beri bir parçası. AB, üniversitelerinden mezun olanlara iş bulmaları için bir süre ve sonra bir dizi çalışma izni vererek bunu mümkün kılıyor. Ama kurallar ulusal ve süre, koşullar ve zamanlama açısından farklılık gösteriyor. Bu sayfa Scholway'in kapsadığı dört ülkeyi karşılaştırıyor ve AB Mavi Kart'ı anlatıyor. Tam işlem her ülke rehberinde; okumaya son sınavından sonra değil, son yılında başla.
Derecemden sonra yurt dışında kalabilir miyim? AB kuralı
AB'nin öğrenciler ve araştırmacılar direktifi uyarınca bir üye devlet, orada yükseköğrenimini tamamlamış AB dışı bir öğrencinin iş aramak veya iş kurmak için en az 9 ay kalmasına izin vermeli. Devletler asgari bir derece düzeyi isteyebilir, ama şu seviyeden yüksek olamaz: Avrupa Yeterlilikler Çerçevesi'nin 7. seviyesi (yüksek lisans düzeyi). Öğrenci izninin bitmesinden en az 30 gün önce başvurmanı da isteyebilir. Diplomanı ya da tamamlandığına dair başka bir kanıtı göstermen gerekir (henüz verilmediyse kısa bir ek süreyle); en az 3 ay sonra bir devlet gerçek bir işe alınma ya da iş kurma şansını göstermeni isteyebilir.
Dört ülkede mezuniyet sonrası seçenekler
| Ülke | İzin | Süre | Temel koşullar | Ayrıntılar |
|---|---|---|---|---|
| Almanya | Alman derecesinden sonra iş aramak için oturum izni | 18 ay kadar | Arama süresince geçim güvence altında | Scholway'in Almanya rehberi |
| Avusturya | Öğrenci izninin tek seferlik uzatılması | 12 ay | İş aramak veya iş kurmak için, nitelikli çalışan iznini hedefleyerek | Scholway'in Avusturya rehberi |
| İtalya | İş aramak veya iş kurmak için mezuniyet sonrası izin | 9 ay ile 12 ay arası | İtalyan derecesi mezunları için, öğrenim izninin bitiminde talep edilir; gelir şartı geçerli | Scholway'in İtalya rehberi |
| Hollanda | Orientation year (zoekjaar) | 1 yıl, uzatılamaz | Başvurudan önceki üç yıl içinde alınmış derece; TWV olmadan çalışmaya izin var | Scholway'in Hollanda rehberi |
- İş arama izniAufenthaltserlaubnis zur Arbeitsplatzsuche (Almanya)
- Bir mezunun niteliğine uygun iş ararken kalmasına izin veren oturum izni. Süresi, süresince çalışıp çalışamayacağın ve koşulları ülkeye göre değişiyor.
- Orientation yearzoekjaar hoogopgeleiden (Hollanda)
- Yeni mezunlar için Hollanda izni; 1 yıl geçerli ve uzatılamaz. Süresince çalışmak serbest. Yabancı üniversite mezunları da şu koşulla hak kazanabilir: mezuniyet tarihinde THE, QS ve ShanghaiRanking tablolarından (genel veya alan) en az ikisinde ilk 200'de yer alan bir kurumdan yüksek lisans, doktora veya master sonrası derece ve listelenen bir dil yeterliliği.
- AB Mavi KartBlaue Karte EU / Carta blu UE
- Yüksek nitelikli çalışanlar için AB genelinde bir çalışma ve oturum izni türü; katılan her devlet kendi maaş eşiğiyle veriyor.
AB Mavi Kart nedir?
AB Mavi Kart, yüksek nitelikli işler için ortak bir AB direktifi uyarınca verilen çalışma izni; şu direktif kapsamında: (AB) 2021/1883 sayılı Direktif, 27 Kasım 2021'den beri yürürlükte (iç hukuka aktarma son tarihi 18 Kasım 2023). Uygulayan ülkeler: 25 AB üye devleti; Danimarka ve İrlanda katılmıyor. Ana koşullar en az 6 ay süreli bir iş sözleşmesi ya da bağlayıcı teklif ve ulusal eşiğin üzerinde bir maaş; her devlet eşiği şu aralıkta belirliyor: ortalama brüt yıllık maaşın 1 ila 1,6 katı arası. Her devlet kendi euro eşiğini yayımlayıp her yıl güncellediği için tutarı başvuracağın yılın ülke rehberinden al.
| Öğe | Kural |
|---|---|
| Nerede? | 25 AB üye devleti (Danimarka ve İrlanda hariç hepsi) |
| Sözleşme | En az 6 ay ya da o uzunlukta bağlayıcı bir iş teklifi |
| Maaş eşiği | Ulusal olarak belirlenir: ortalama brüt yıllık maaşın 1 ila 1,6 katı arası |
| Nitelik | Yükseköğrenim derecesi; ICT gibi belirli kilit sektörlerde eşdeğer mesleki deneyim kabul ediliyor |
Mavi Kart tek yol değil. Ülkelerin kendi kuralları olan nitelikli çalışanlar için ulusal izinleri de var: örneğin Almanya'da Mavi Kart'ın yanında akademik niteliği olan nitelikli çalışanlar için bir oturum izni var (Oturum Kanunu'nun § 18b maddesi). Ülke rehberleri bunları karşılaştırıyor.
Mezundan çalışana: sıra
Son yıl: planla
Ülke rehberinin mezuniyet sonrası bölümünü oku; başvuru son tarihini öğrenci iznin bitiş tarihine göre not al.
İzin bitmeden: başvur
İş arama izni ya da uzatması için; mezuniyet kanıtı (ya da diploma bekleniyorsa tamamlandığına dair kanıt), sigorta ve maddi imkânlarla.
Ara
Üniversite kariyer servislerini, mezun ağlarını ve ulusal iş portallarını kullan; yerel dil piyasayı genişletir (yerel dil).
Teklif al
Sözleşmenin başvuracağın izne uyup uymadığını kontrol et (Mavi Kart maaş eşiği, sözleşme süresi, niteliğine uyan iş).
İzni değiştir
İş arama izni bitmeden çalışma izni için başvur.
Mezuniyet sonrası izin için genellikle gereken belgeler
- Pasaport ve güncel öğrenci izni
- Diploma ya da üniversiteden tamamlandığına dair onay
- Sağlık sigortası kanıtı
- Ülke istiyorsa arama süresi için maddi imkân kanıtı
- Adres kaydı
- Başvuru formu ve ücreti (ülke rehberi)
Türkiye'ye dönersen
Türkiye'de, özellikle kamu sektöründe ya da düzenlenmiş bir meslekte çalışmayı planlıyorsan, derecenin YÖK tarafından tanınması gerekir (doktoralar için Üniversitelerarası Kurul da). YÖK, başvurunun sürdüğünü gösteren bir yazı verebilir; bu yazı askerlik tecili ve iş başvuruları gibi bazı amaçlar için kabul ediliyor. Bkz. YÖK denkliği ve askerlik tecili.
Sık sorulan sorular
Yurt dışında mezun olunca kalınabilir mi?
AB ülkelerinde belirli bir süre için evet. AB hukuku orada mezun olduktan sonra iş aramak veya iş kurmak için en az 9 ay şart koşuyor ve ulusal süreler daha uzun olabiliyor, örneğin Almanya'da 18 ay kadar.
Mezuniyet sonrası iş arama izni hangi ülkelerde var?
Öğrenci direktifiyle bağlı AB ülkeleri kendi üniversitelerinin mezunlarına bir iş arama süresi tanımak zorunda. Scholway'in kapsadığı ülkelerde: Almanya 18 ay kadar, Avusturya 12 ay, İtalya en fazla 12 ay ve Hollanda 1 yıl süreli bir orientation year.
AB Mavi Kart nedir?
Yüksek nitelikli çalışanlar için bir çalışma ve oturum izni. Uygulayan ülkeler: 25 AB üye devleti. En az 6 ay süreli bir iş sözleşmesi ve her devletin şu aralıkta belirlediği ulusal eşiğin üzerinde bir maaş gerekiyor: ortalama brüt yıllık maaşın 1 ila 1,6 katı arası.
Mezun olur olmaz ayrılmam gerekir mi?
Öğrenci iznin hâlâ geçerliyken iş arama izni ya da uzatması için zamanında başvurursan hayır. AB hukuku ülkelerin başvuruyu öğrenci izninin bitmesinden en az 30 gün önce şart koşmasına izin veriyor.
Kaynaklar
8 kaynak, tümü resmi
- Aufenthaltsgesetz § 18b Fachkräfte mit akademischer AusbildungBundesministerium der Justiz (gesetze-im-internet.de) (Resmi)
- Directive (EU) 2016/801, Article 25 Stay for the purpose of job-searching or entrepreneurshipThe National Archives / legislation.gov.uk (copy of EU law) (Resmi)
- Aufenthaltsgesetz § 20 Arbeitsplatzsuche für FachkräfteBundesministerium der Justiz / gesetze-im-internet.de (Resmi)
- Niederlassungs- und Aufenthaltsgesetz § 64 StudierendeRechtsinformationssystem des Bundes (RIS), Austria (Resmi)
- D.Lgs. 25 luglio 1998, n. 286 (Testo unico immigrazione), art. 39-bis.1Normattiva (Istituto Poligrafico e Zecca dello Stato) (Resmi)
- Residence permit for orientation yearImmigratie- en Naturalisatiedienst (IND) (Resmi)
- EU Blue CardEuropean Commission, Migration and Home Affairs (Resmi)
- Başvuru İle İlgili Genel BilgilerYükseköğretim Kurulu, Tanıma ve Denklik Hizmetleri Daire Başkanlığı (Resmi)