Hukuk, çoğu alandan temel bir noktada ayrılıyor: öğrendiğin şey belirli bir ülkenin hukuku. Bir Alman hukuk derecesi Alman hukukunu, bir İtalyan derecesi İtalyan hukukunu öğretir. Bu, yurt dışında hukuk okumanın her şeyini şekillendiriyor: ihtiyaç duyduğun dil, sonrasında mesleği nerede yapabileceğin ve derecenin Türkiye'de nasıl ele alındığı. Birbirinden oldukça farklı iki yol var: yurt dışında tam bir ilk hukuk derecesi ve bir hukuk derecesinden sonra hukuk yüksek lisansı (LL.M.); bu sayfa ikisini de açıklıyor.
İki yol: ilk hukuk derecesi ya da LL.M.
| Yurt dışında ilk hukuk derecesi | Yurt dışında LL.M. | |
|---|---|---|
| Kimler için | Okuduğu ülkede ya da uluslararası alanlarda hukuk kariyeri planlayan lise mezunları | Bir uzmanlık ya da uluslararası profil eklemek isteyen hukuk mezunları |
| Dil | Genellikle yerel dil, çünkü konu o ülkenin hukuku | Her programa bak; İngilizce eğitimli LL.M.'ler var |
| İçerik | O ülkenin ulusal hukuk sistemi | Bir uzmanlık: AB hukuku, uluslararası ticaret hukuku, insan hakları, vergi ve diğerleri |
| Süre | Birkaç yıl; yapı ülkeye göre değişiyor (ülke rehberleri) | Programa göre belirleniyor; EHEA çerçevesinde 90 veya 120 AKTS; en az 60'ı ikinci döngü düzeyinde |
| Türkiye YKS kuralı | Okulu Türkiye'de bitiren öğrenciler için geçerli | Geçerli değil (yüksek lisans) |
| Türkiye'de mesleği yapmak | Derecenin YÖK tanımasını ve Türkiye'deki mesleki yolu gerektirir | Türk hukuk derecesine ekleniyor; yerine geçmiyor |
- LL.M.Legum Magister / Master of Laws
- Genellikle zaten bir hukuk derecesi olan mezunlara yönelik hukuk yüksek lisansı. Hukuk mesleğine kabul her ülkenin kendi yolunu izliyor; örneğin Almanya'da bir yüksek lisanstan değil iki devlet sınavından geçiyor.
- Devlet sınavıStaatsexamen (Almanya)
- Almanya'da avukat (Rechtsanwalt) olarak kabul genellikle yargı görevi yeterliliğini gerektiriyor; buna şu yolla ulaşılıyor: birinci sınavla biten üniversite hukuk öğrenimi, ardından ikinci devlet sınavıyla biten uygulamalı hazırlık dönemi (Vorbereitungsdienst).
- Düzenlenmiş meslekdüzenlenmiş meslek
- Avukatlık gibi, uygulanması kanunla belirli yeterlilik ve kayıt sahibi kişilere ayrılmış meslek. Avukatlar için AB asgari eğitimi yok: doktorlar ya da mimarların aksine AB'nin otomatik tanınan yedi mesleği arasında değiller (hekimler, hemşireler, ebeler, diş hekimleri, eczacılar, mimarlar ve veteriner hekimler).
Hukuk için YKS kuralı
Ortaöğrenimini Türkiye'de bitirdiysen ve ilk derecen olarak yurt dışında hukuk okumak istiyorsan, sonradan tanınma için YÖK'ün kuralı geçerli: öğreniminin başladığı yılın YKS'sinde EA puan türünde en az 100.000 gerekiyor; ancak şu durumda gerekmiyor: üniversite, öğrenime başlanan yıl ARWU (Şanghay), CWTS Leiden, QS ve Times Higher Education sıralamalarından en az ikisinde ilk 1000 içindedir. Kuralı karşılamak tanımayı otomatik yapmaz; YÖK diplomayı mezuniyetten sonra inceliyor. YKS ve yurt dışında okumak kuralı açıklıyor, üniversite seçimi ise ilgili sıralamaları.
Yurt dışında İngilizce hukuk okunur mu?
LL.M. için İngilizce eğitimli programlar var; resmî portallarda alan ve dile göre ara. İlk hukuk derecesi için ulusal dili bekle, çünkü konu ulusal hukuk. İngilizce eğitimli bir ilk hukuk derecesi bulursan, o ülkede hukuk mesleğine götürüp götürmediğine bak: örneğin Almanya'da yol devlet sınavlarından geçiyor (birinci sınavla biten üniversite hukuk öğrenimi, ardından ikinci devlet sınavıyla biten uygulamalı hazırlık dönemi (Vorbereitungsdienst)). Bkz. İngilizce programlar.
Yurt dışında LL.M. yapmaya değer mi?
Scholway'in görüşüne göre belirli bir hedefe hizmet ettiğinde değer: AB, rekabet, vergi ya da tahkim hukuku gibi bir uzmanlık, uluslararası bir hukuk bürosunda ya da kuruluşta çalışmak, akademik bir kariyer ya da yurt dışında çalışmanın ilk adımı. Genel bir yeterlilik olarak daha zayıf bir seçim. Programları uzmanlıklarına, öğretim kadrosuna, uygulamayla bağlarına ve mezun sonuçlarına göre karşılaştır ve maliyeti Jean Monnet (AB ile ilgili öğrenim için), Chevening ya da Fulbright gibi finansman seçenekleriyle tart.
Hedefi tanımla
Türkiye'de meslek, uluslararası büro, kurum, akademi ya da yurt dışında çalışma.
Uzmanlığı seç
Hedefe ve işverenlerin ihtiyaçlarına uydur.
Programları kısa listene al
Müfredatı, kadroyu, uygulama bağlarını ve sonuçları karşılaştır (programları karşılaştırmak).
Dosyayı hazırla
Transkript, dil sınavı, motivasyon mektubu, referanslar (yurt dışında yüksek lisans).
Finansmana başvur
Burs son tarihleri çoğu zaman kabul son tarihlerinden önce geliyor.
Yurt dışından hukuk derecesiyle kariyer seçenekleri
Okuduğun ülkede avukatlık yapmak o ülkenin kendi mesleki kurallarını karşılamayı gerektiriyor (Almanya'da: birinci sınavla biten üniversite hukuk öğrenimi, ardından ikinci devlet sınavıyla biten uygulamalı hazırlık dönemi (Vorbereitungsdienst)); AB'nin 2005/36/EC Yönergesi kapsamındaki mesleki yeterliliklerin tanınması kuralları şunlara uygulanıyor: AB üye devleti vatandaşları; AB vatandaşı olmayanlar için AB'nin otomatik tanıması doğrudan uygulanmaz. Avukatlık dışında hukuk mezunları uyum (compliance), uluslararası kuruluşlar, politika, danışmanlık ve akademi gibi alanlarda da çalışıyor. Dönersen, yabancı bir hukuk derecesi YÖK tanıması gerektiriyor (YÖK denklik ve tanıma). Dil de bu incelemenin parçası: program ÖSYM'nin sınav yaptığı bir dilde verildiyse YÖK, o dil için ÖSYM sınavından en az 60 puan ya da kabul edilen bir eşdeğerini istiyor; sonucu başvurudan sonra iki yıla kadar verebilirsin.
Yurt dışında hukuk seçmeden önce
- Nerede mesleği yapmak ya da çalışmak istiyorsun?
- İlk derece için: başladığın yılın YKS başarı sırası ya da üniversitenin sıralama muafiyeti
- Eğitim dili ve senin seviyen
- Programın o ülkede mesleğe götürüp götürmediği
- LL.M. için: uzmanlık ve hedef işverenlerin için değeri
- Dönmeyi düşünüyorsan: program ÖSYM'nin sınav yaptığı bir dilde verildiyse YÖK'ün istediği dil puanı
Sık sorulan sorular
Yurt dışında İngilizce hukuk okunabilir mi?
LL.M. için İngilizce eğitimli programlar var. İlk hukuk derecesi ulusal hukuku kapsadığı için genellikle ulusal dilde veriliyor; İngilizce eğitimli bir tane bulursan, o ülkede hukuk mesleğine götürüp götürmediğine bak.
Yurt dışında LL.M. yapmak avukatlığa katkı sağlar mı, değer mi?
Net bir hedefe hizmet ettiğinde: işverenlerin değer verdiği bir uzmanlık, uluslararası bir kariyer, akademi ya da yurt dışında çalışma. Türkiye'de mesleği yapmak için bir hukuk derecesinin yerine geçmiyor; o yüzden programı ne yapmak istediğine göre seç.
Yabancı bir hukuk diplomasıyla Türkiye'de avukatlık yapabilir miyim?
Mezuniyetten sonra incelenen YÖK tanıması olmadan hayır. Okulu Türkiye'de bitirdiysen, üniversite sıralama muafiyetini karşılamıyorsa YÖK ayrıca başladığın yılın YKS'sinde EA'da 100.000 başarı sırası istiyor. Bir Türk hukuk derecesi artı yurt dışında LL.M., Türkiye'de meslek yapmanın daha doğrudan yolu.
Yurt dışında hukuk okumak için YKS gerekli mi?
Okulu Türkiye'de bitirdiysen, Türkiye'de sonradan tanınma için evet: başladığın yılın YKS'sinde EA puan türünde en az 100.000; ancak şu durumda gerekmiyor: üniversite, öğrenime başlanan yıl ARWU (Şanghay), CWTS Leiden, QS ve Times Higher Education sıralamalarından en az ikisinde ilk 1000 içindedir.
Kaynaklar
6 kaynak, tümü resmi
- 2026-YKS tercih döneminde yurt dışında yükseköğrenim planlayan adaylara yönelik tanıma ve denklik süreçlerine ilişkin bilgilendirmeYükseköğretim Kurulu (YÖK) (Resmi)
- 2026-YKS tercih döneminde yurt dışında yükseköğretim planlayan adaylara duyuruYükseköğretim Kurulu, Tanıma ve Denklik Hizmetleri Daire Başkanlığı (Resmi)
- Directive 2005/36/EC (recognition of professional qualifications), Article 2 ScopeThe National Archives / legislation.gov.uk (copy of EU law as at 31 December 2020) (Resmi)
- Recognition of professional qualifications in practiceEuropean Commission (DG GROW) (Resmi)
- Deutsches Richtergesetz (DRiG) § 5 Befähigung zum RichteramtBundesministerium der Justiz (gesetze-im-internet.de) (Resmi)
- Bundesrechtsanwaltsordnung (BRAO) § 4 Zugang zum Beruf des RechtsanwaltsBundesministerium der Justiz (gesetze-im-internet.de) (Resmi)