Mimarlık tasarımı, mühendisliği, tarihi ve hukuku birleştiriyor ve AB'de uyumlaştırılmış asgari eğitimi olan yalnızca yedi meslekten biri (hekimler, hemşireler, ebeler, diş hekimleri, eczacılar, mimarlar ve veteriner hekimler). Bu, derecenin yapısını çoğu alandakinden daha önemli kılıyor: doğru öğrenim ve uygulama bileşimi, sonradan mimar olarak kayıt olabilmeni sağlıyor. Bu sayfa AB eğitim standardını, kabulü ve portfolyoları, programların nasıl kurulduğunu ve bir Türk öğrencinin tanıma için neye bakması gerektiğini açıklıyor.
Avrupa'da mimarlık eğitimi kaç yıl?
2005/36/EC Yönergesi, yeterlilikleri üye devletler arasında otomatik tanınan mimarların asgari eğitimini belirliyor: en az beş yıl tam zamanlı üniversite öğrenimi ya da en az dört yıl artı iki yıl mesleki staj. Birçok okul bunu bir lisans ve ardından bir yüksek lisans olarak düzenliyor; AB asgarisi için sayılan şey tam zamanlı öğrenimin toplam süresi. Mimar olarak kayıt ve ondan önce istenen pratik deneyim her ülkede ayrı belirleniyor. Yönerge şunlara uygulanıyor: AB üye devleti vatandaşları; AB vatandaşı olmayanlar için AB'nin otomatik tanıması doğrudan uygulanmaz; yani AB mimarlık diploması olan bir Türk vatandaşı ev sahibi ülkenin AB dışı vatandaşlar için kendi kurallarına göre kayıt oluyor.
| Aşama | Neleri kapsıyor | Notlar |
|---|---|---|
| Lisans | Tasarım stüdyoları, yapım, tarih, kuram | Üç ya da dört yıllık bir lisans tek başına beş yıllık AB asgarisinin altında |
| Yüksek lisans | İleri stüdyo çalışması ve tez projesi | Üç yıllık lisans artı iki yıllık yüksek lisans beş yıllık tam zamanlı öğrenim tutuyor |
| Mesleki uygulama | Bir ofiste gözetim altında çalışma | Bazı ülkelerde kayıttan önce gerekli; ulusal kurallara bak |
| Kayıt | Ulusal mimarlar siciline giriş | AB dışı vatandaşlar için ulusal kurallar (ülke rehberi) |
- Korumalı unvangeschützte Berufsbezeichnung
- Bir ülkenin koruduğu yerde, yalnızca yetkili kurumda kayıtlı kişilerin kullanabildiği mesleki unvan. Mimarlık okumak tek başına unvan hakkı vermiyor.
- Portfolyoportfolyo / Mappe
- Başvuruyla birlikte sunulan çizimlerinin, maketlerinin, fotoğraflarının ve tasarım çalışmalarının seçkisi. Her program kendi biçimini, boyutunu ve içerik kurallarını belirliyor.
- Stüdyoatölye / Entwurfsstudio
- Mimarlık programlarının merkezindeki proje temelli tasarım dersi; genellikle yazılı sınavla değil sunum ve eleştiriyle değerlendiriliyor.
Süreyi kâğıt üzerinde kontrol edebilirsin. Tam zamanlı bir yıl 60 AKTS değerinde; Avrupa çerçevesinde lisans 180 veya 240 AKTS, yüksek lisans ise 90 veya 120 AKTS; en az 60'ı ikinci döngü düzeyinde. Yani 180 AKTS'lik bir lisans ile 120 AKTS'lik bir yüksek lisans toplam beş tam zamanlı yıla ulaşıyor; 180 AKTS'lik lisans ile 90 AKTS'lik yüksek lisans ise ulaşmıyor. Belirli bir birleşimin mimar kaydı için kabul edilip edilmediğine, mesleği yapmak istediğin ülkenin yetkili makamı karar veriyor.
Kabul ve portfolyolar
Yurt dışındaki bazı mimarlık programları genel kabul şartlarına ek olarak portfolyo, yetenek sınavı, mülakat ya da bunların bileşimini istiyor. Bunlar program kuralları: ortak bir Avrupa standardı yok. Bazı programlar ayrıca ulusal ya da yerel bir seçim prosedürüyle kontenjanı sınırlıyor. Lisansta Türk lise diplomasının yolu hedef ülkenin genel kurallarını izliyor (yurt dışında lisans); yüksek lisansta Türk mimarlık lisansı programın alan şartlarıyla örtüşmeli (yurt dışında yüksek lisans).
Portfolyo kontrol listesi
- Programın tam biçimi: sayfa sayısı, dosya boyutu, dijital ya da basılı, dil
- Yaptığın her şey değil, en iyi çalışmalarının net bir seçkisi
- Yalnızca sonuçlar değil süreç de: eskizler, maketler, yinelemeler
- Rolünü ve brifi açıklayan kısa alt yazılar
- Yüksek lisans için: lisans stüdyo projelerin, kendi katkın net olacak şekilde
- Son tarihe kadar programın portalı üzerinden gönderilmiş
Mimarlık için en iyi ülke hangisi?
Tek bir en iyi ülke yok. Almanya, İtalya, Hollanda ve Avusturya'daki üniversiteler, aralarında teknik üniversiteler de olmak üzere, mimarlık okutuyor; her programın eğitim dilini kontrol et. Programları stüdyo kültürüne, tasarım ile mühendislik dengesine, eğitim diline, süreye (lisans artı yüksek lisans beş yıllık asgariyi karşılıyor mu?) ve maliyete göre karşılaştır. Öğrenim ücreti her ülkenin genel kurallarını izliyor: Alman devlet üniversitelerinin çoğu AB dışı öğrencilerden öğrenim ücreti almıyor (Baden-Württemberg'in €1.500/dönem ücreti gibi istisnalarla) ve Avusturya €726,72/dönem alıyor. Mimarlık ayrıca malzeme, baskı ve maket masrafı getiriyor. Bkz. programları karşılaştırmak ve İngilizce programlar.
Türkiye'de tanınma
YÖK'ün YKS başarı sırası şartı yalnızca tıp, diş hekimliği, eczacılık ve hukuk için geçerli: ortaöğrenimini Türkiye'de tamamlayanlar; tıp, diş hekimliği, eczacılık ve hukuk dışındaki programlarda YKS başarı sırası şartı yok. Mimarlıkta tanıma mezuniyetten sonra tek tek inceleniyor. Türkiye'de mimar olarak mesleği yapmak için kayıt, kendi mesleki kuralları olan ayrı bir adım ve bu rehber onu araştırmadı. Bkz. YÖK denklik ve tanıma.
Nerede mesleği yapmak istediğine karar ver
O ülkenin kayıt kuralları ihtiyaç duyduğun derece yolunu belirliyor.
Program süresini kontrol et
Bir AB siciline yöneliyorsan lisans artı yüksek lisansının AB asgarisini karşıladığından emin ol.
Portfolyoyu erken hazırla
Seçmek ve düzenlemek çoğu zaman aylar alıyor.
Pratik deneyimi planla
Öğrenim sırasındaki stajlar hem kayıt hem iş için yardımcı oluyor.
Belgelerini sakla
Transkriptler, ders tanımları ve stüdyo kayıtları sonradan tanımayı ve kaydı destekliyor.
Yurt dışında mimarlık seçerken sık yapılan hatalar
- Üç yıllık bir lisansla yetinmek. Tek başına beş yıllık AB asgarisinin altında kalıyor; mimar kaydını hedefliyorsan yüksek lisansı baştan planla.
- Yakın bir tasarım derecesini mimarlık sanmak. İç mimarlık, peyzaj mimarlığı ve şehir planlamanın kendi kuralları var.
- AB tanımasının sana uygulandığını varsaymak. Yönergenin otomatik tanıması şunları kapsıyor: AB üye devleti vatandaşları; AB vatandaşı olmayanlar için AB'nin otomatik tanıması doğrudan uygulanmaz.
- Portfolyoyu yanlış biçimde göndermek. Sayfa sayısını, dosya boyutunu ve içeriği her program kendisi belirliyor; bir okul için hazırlanan portfolyo başka bir okula çoğu zaman olduğu gibi uymuyor.
Sık sorulan sorular
Yurt dışında mimarlık okumak için portfolyo gerekli mi?
Çoğu zaman. Bazı mimarlık programları portfolyo istiyor ve bazıları ayrıca yetenek sınavı ya da mülakat kullanıyor. Her program kendi biçim ve içerik kurallarını belirliyor; çalışma seçmeye başlamadan önce onları oku.
Mimarlık için en iyi ülke hangisi?
Tek bir en iyi ülke yok. Programları stüdyo kültürüne, tasarım–mühendislik dengesine, dile, toplam süreye ve maliyete göre karşılaştır. Scholway'in ülke rehberleri Almanya, Avusturya, İtalya ve Hollanda'yı kapsıyor.
Yurt dışı mimarlık diploması Türkiye'de geçerli mi?
Mezuniyetten sonra bireysel bir incelemenin ardından YÖK tarafından tanınabilir. Mimarlık için YKS başarı sırası şartı yok. Türkiye'de mimar olarak mesleği yapmak ayrı bir mesleki adım.
Avrupa'da mimarlık kaç yıl sürer?
AB hukuku otomatik tanıma için asgariyi şöyle belirliyor: en az beş yıl tam zamanlı üniversite öğrenimi ya da en az dört yıl artı iki yıl mesleki staj. Birçok okul bunu lisans ve yüksek lisansa bölüyor ve ulusal kayıt kuralları ayrıca pratik deneyim isteyebilir.
Kaynaklar
8 kaynak, tümü resmi
- Directive 2005/36/EC, Article 46 Training of architectsThe National Archives / legislation.gov.uk (copy of EU law as at 31 December 2020) (Resmi)
- ECTS Users' Guide 2015European Commission / Publications Office of the European Union (Resmi)
- Three-cycle systemEuropean Higher Education Area (EHEA) (Resmi)
- Recognition of professional qualifications in practiceEuropean Commission (DG GROW) (Resmi)
- Directive 2005/36/EC (recognition of professional qualifications), Article 2 ScopeThe National Archives / legislation.gov.uk (copy of EU law as at 31 December 2020) (Resmi)
- 2026-YKS tercih döneminde yurt dışında yükseköğrenim planlayan adaylara yönelik tanıma ve denklik süreçlerine ilişkin bilgilendirmeYükseköğretim Kurulu (YÖK) (Resmi)
- Tuition fees for international studentsMinisterium für Wissenschaft, Forschung und Kunst Baden-Württemberg (Resmi)
- Universitätsgesetz 2002 § 91 StudienbeitragRechtsinformationssystem des Bundes (RIS), Austria (Resmi)