Avusturya yükseköğretimi; hukuki dayanağı, finansmanı, kabulü ve öğretim tarzı bakımından farklılaşan dört sektöre ayrılır: devlet üniversiteleri, Fachhochschule'ler (uygulamalı bilimler üniversiteleri), özel üniversiteler ile özel yükseköğretim kurumları ve öğretmen yetiştiren yükseköğretim kurumları. Bilim bakanlığı (BMFWF) 23 devlet üniversitesi, 21 Fachhochschule, 14 öğretmen yetiştiren yükseköğretim kurumu, 17 özel üniversite ve 2 özel yükseköğretim kurumu sayıyor; sayfa bir referans yılı basmıyor, bu yüzden rakamları belirli bir döneme ait istatistik olarak değil, güncel resmî büyüklük mertebesi olarak oku. Eğitim ana sayfasındaki genel bakış kısa özeti veriyor; bu rehber yapıya ve kayıt olduktan sonra sana uygulanan kurallara giriyor.

Sektör haritası: beş tür kurum
Altı sanat üniversitesini ayrı bir grup sayınca öğrencilerin pratikte karşılaştığı beş tür kurum ortaya çıkıyor. Tablo bunları yan yana koyuyor. Yalnızca kurum sayıları ve hukuki dayanaklar sabit noktalardır; kabul ve ücretler burada özetleniyor ve bağlantılı rehberlerde ayrıntılandırılıyor.
| Tür | Sayı (BMFWF) | Hukuki dayanak | Tipik profil | Daha fazlası için |
|---|---|---|---|---|
| Devlet üniversiteleri; kapsamlı, teknik ve tıp | Sanat üniversiteleri dahil toplam 23 devlet üniversitesi | 2002 tarihli Üniversiteler Yasası (Universitätsgesetz, UG) | Araştırma odaklı; ders programını müfredattan kendin planlarsın; bazı alanlarda giriş düzenlemesi var | Devlet üniversiteleri |
| Sanat üniversiteleri (Kunstuniversitäten) | Altı, hepsi devlet üniversiteleri arasında sayılır | UG; § 6 Abs. 1 Z 16–21'de sayılır | Müzik, sahne sanatları, güzel ve uygulamalı sanatlar; her sanat üniversitesi kendi kabul sürecini belirler | Üniversiteler bölümü |
| Uygulamalı bilimler üniversiteleri (Fachhochschulen, FH) | 21 Fachhochschule | Fachhochschulgesetz (FHG) | Lisansta zorunlu staj içeren, mesleğe yönelik programlar; sabit gruplar ve ders programları | Uygulamalı bilimler üniversiteleri |
| Özel üniversiteler ve özel yükseköğretim kurumları | 17 özel üniversite ve 2 özel yükseköğretim kurumu | Kalite güvencesi mevzuatı uyarınca akredite; özel üniversitelerin kendi yasası var (PUG) | Kuruma özgü kabul ve ücretler; ortak koşul AQ Austria akreditasyonudur | Özel üniversiteler |
| Öğretmen yetiştiren yükseköğretim kurumları (Pädagogische Hochschulen) | 14 öğretmen yetiştiren yükseköğretim kurumu | Hochschulgesetz 2005 (HG) | Öğretmen eğitimi; Bachelor of Education ve Master of Education; Study in Austria'ya göre dokuzu devlet, beşi özel | Eğitim ana sayfası |
İki sayı için dikkat gerekiyor. Üniversiteler Yasası kendisi § 6 Abs. 1'de 22 üniversite sayarken, bakanlık ve Study in Austria ise şunu sayıyor: 23 devlet üniversitesi. OeAD'nin 23'lük listesi ek olarak yasal listede yer almayan IT:U'yu (Interdisciplinary Transformation University Austria) anıyor; yani aradaki fark, bir kaynağın hangi hukuki dayanağı saydığıyla ilgili. Aynısı teknik üniversitelerde de olur: yasa ve bakanlık Technische Universität adını taşıyan iki kurumu sayarken, Study in Austria'nın teknik grubu Montanuniversität Leoben ve IT:U'yu da içeriyor. Sıralamaları ya da öğrenci sayılarını karşılaştırırken hangi dayanağı kullandığını her zaman belirt.
Birinci sınıf öğrencileri nerede başlıyor
İlk diploma programına başlayanlar, kurum türüne göre · 2024 kış dönemi
Yeni öğrencilerin %56 kadarı devlet üniversitesinde, %31 kadarı bir Fachhochschule'de başlıyor; pedagoji yüksekokullarının payı %7, özel kurumlarınki %6.
- Devlet üniversiteleri%56%56
- Fachhochschule'ler%31%31
- Pedagoji yüksekokulları%7%7
- Özel kurumlar%6%6
| Kalem | Değer | Pay |
|---|---|---|
| Devlet üniversiteleri | %56 | %56 |
| Fachhochschule'ler | %31 | %31 |
| Pedagoji yüksekokulları | %7 | %7 |
| Özel kurumlar | %6 | %6 |
| Toplam | %100 | %100 |
Dört sektörden birinde ilk diploma programına başlayan herkes içindeki paylar, bakanlığın kişi sayılarından hesaplandı; Kolleg'ler ve özel kurslar hariç.
Kaynak: BMFWF. Son kontrol:
Görsel (PNG)

Kim neye karar verir: kısaca yönetişim
Devlet çerçeveyi yasayla koyar, kurumlar bu çerçevenin içinde kendilerini yönetir. Devlet üniversiteleri için yasa UG, Fachhochschule'ler için FHG'dir. Bilim bakanlığı sektörü denetler ve istatistikleri yayımlar, ancak müfredatını yazmaz ya da sınavlarını planlamaz. Bu kararlar üniversitenin içinde verilir ve bir öğrenci için üç düzey önemlidir.
- Senato, içinde eğitim gördüğün çerçeveyi belirler. UG § 25 uyarınca müfredatları çıkarır ve değiştirir, § 52 uyarınca derssiz dönemlere karar verir. Eğitim konuları için karar yetkisi olan kurullar oluşturmak zorundadır ve öğrenciler bu kurullardaki koltukların en az dörtte birine sahip olmalıdır (§ 25 Abs. 8 ve 9).
- Rektörlük, idari son tarihler dahil üniversiteyi yönetir. Her dönem için kabul süresini Senato'yu dinledikten sonra belirler (UG § 61) ve eğitime devam ettiğini bildirmen gereken pencereyi de (UG § 62).
- Eğitim hukuku işlerinden sorumlu organ, kuralları tek tek durumlara uygular; örneğin tüm koşulları yerine getirdikten hemen sonra ve en geç bir ay içinde yasanın gerektirdiği şekilde derecenizi resmî kararla verir (UG § 87 Abs. 1).
- StatüSatzung
- Üniversitenin Üniversiteler Yasası'nın sınırları içinde kabul ettiği kendi kurallar bütünüdür. Öğrencilerin doğrudan hissettiği birçok ayrıntı statüde belirlenir; örneğin yasal asgari düzeyin ötesinde kaç sınav tekrarı olduğu ya da ders türleri listesi. UG tekrar tekrar “statü düzenler” der; bu yüzden iki üniversite arasında bir kural farklı görünüyorsa neden çoğunlukla statüdür.
- Eğitim komisyonuStudienkommission / Curricularkommission
- Bazı üniversitelerin müfredatlardan sorumlu organ için kullandığı bir ad. UG bu sözcüğü kullanmaz: eğitim konuları için kurullar şart koşar (§ 25 Abs. 8 Z 3) ve bunların adlandırılmasını üniversitenin statüsüne bırakır. Üniversiten farklı bir ad kullanıyorsa statüde müfredattan sorumlu organı ara.
Dereceler, AKTS ve ulusal yeterlilik çerçevesi
Derece seviyeleri ve AKTS tutarları ana sayfada açıklanıyor; bu bölüm yalnızca nasıl sınıflandırıldıklarını ekliyor. Avusturya'nın 2016'da bir federal yasayla kurulmuş ulusal bir yeterlilik çerçevesi (Nationaler Qualifikationsrahmen, NQR) var. Sekiz seviyesi vardır ve Avrupa Yeterlilikler Çerçevesi'ne ilişkin 2008 tarihli Avrupa Tavsiyesi'nin Ek II'sine göre tanımlanmıştır; bu yüzden NQR seviye numaraları ile EQF seviye numaraları aynıdır. Yükseköğretim için yasa seviyeyi kendisi atar: lisans programları 6., yüksek lisans ve diploma programları 7., doktora ve PhD programları 8. seviyeye (NQR-Gesetz § 3 Abs. 2).
| Derece | NQR seviyesi (EQF ile aynı numara) | İş yükü | Bologna çerçevesindeki döngü |
|---|---|---|---|
| Lisans (Bachelorstudium) | 6 | 180 AKTS; üniversitelerde istisnai olarak 240'a kadar | Birinci döngü |
| Yüksek lisans (Masterstudium) ve diploma programı (Diplomstudium) | 7 | Üniversitelerde en az 120 AKTS; FH'lerde 60, 90 veya 120; diploma programları alana göre | İkinci döngü |
| Doktora (Doktorat / PhD) | 8 | En az 3 yıl; AKTS ile ölçülmez | Üçüncü döngü |
Çerçeve bir yönlendirme aracıdır, bir hak düzeni değildir. Yabancı bir işverene ya da denklik makamına derecenin nerede durduğunu söyler, ancak tek başına düzenlenmiş bir mesleğe veya daha yüksek bir programa erişim sağlamaz. Her derece, kurumun İngilizce çeviri ve Diploma Supplement eklemek zorunda olduğu resmî bir verilme kararıyla gelir (UG § 87 Abs. 3 ve 7); bu, derecenin yurt dışında okunabilir olmasını sağlayan ve yüksek lisansa ya da işe başvururken yeniden ihtiyaç duyacağın belgedir. Başka yerde alınmış dereceler için denklik rehberi, Avusturya makamlarının bunları nasıl sınıflandırdığını açıklıyor.
Eğitim hukukunun temelleri: kuralların hiyerarşisi
Eğitiminle ilgili bir soru çıktığında genelden özele dört katmandan geç. Katmanlar çeliştiğinde üstteki kazanır.
Yasa
Devlet üniversiteleri için UG 2002, Fachhochschule'ler için FHG; özel üniversiteler ve öğretmen yetiştiren kurumların kendi yasaları var. Yasa, tek tip olması gereken noktaları belirler: AKTS ve derece yapısı, beş basamaklı not ölçeği, asgari öğrenim ilerlemesi, sınav tekrarı ve aşağıda sıralanan haklar.
Statü (Satzung)
Yasanın kendisine bıraktığı her şey için üniversitenin kendi düzenlemesi: sınav usulünün ayrıntıları, ders türleri, ek sınav tekrarları ve eğitim kurullarının bileşimi.
Müfredat
Yeterlilik profilini, programın içeriğini ve yapısını ve sınav kurallarını belirleyen bir düzenleme (UG § 51). Programın için belge odur ve ilk baktığın odur.
Ders açıklaması
Her ders için öğretim üyesi, dönem başlamadan önce biçimi, yöntemleri ve değerlendirme ölçütlerini duyurur. Devamın sayılıp sayılmadığını ve notun nasıl oluştuğunu burada bulursun.
Pratik bir sonuç: başka bir üniversitedeki bir arkadaşından duyduğun bir kural orada doğru, sana göre yanlış olabilir. Statüler ve müfredatlar farklıdır; bu yüzden öğrenci işlerine soru sorarken katmanı belirt, örneğin “programımın müfredatına göre giriş dönemini bitirmeden bu derse kayıt olabilir miyim?”.
Öğrenci olarak hakların ve yükümlülüklerin
UG § 59 yasal listedir. “Öğrenme özgürlüğü” (Lernfreiheit) ile açılır; yani müfredat ve açılan dersler içinde neyi ne zaman alacağına sen karar verirsin. Şunları da içerir: kendi üniversitende ya da başka üniversitelerde diğer programlara kabul edilme ve ders listesinden seçim yapma hakkı; ait olduğun kurumların kütüphanelerini ve araştırma olanaklarını kullanma; üniversitenin kuralları çerçevesinde tezinin konusunu ve danışmanını önerme; danışman kabul ederse tezini yabancı dilde yazma; düzenli öğrenci olarak sınavlara girme ve müfredatın gereklilikleri yerine getirildiğinde dereceyi alma. Öngörülen sınav yöntemini imkânsız kılan bir engeli olan öğrencilerin, sınavın içeriği ve gereklilikleri zarar görmediği sürece farklı bir yöntem hakkı vardır. Belirli sınav yapanları da isteyebilirsin; sınav yapan kişi o sınavı yapmaya yetkiliyse üniversite, bir sınavın ikinci tekrarında bu talebe uymak zorundadır.
Aynı paragraf yükümlülükleri de sıralar. İlerlemeni hızlı tamamlamaya yönelik sorumlu biçimde şekillendirmelisin; ad ve adres değişikliklerini gecikmeden üniversiteye bildirmelisin; her dönem için eğitime devam ettiğini bildirmelisin; hareketsizlik dönemi öngörüyorsan programdan zamanında kayıt sildirmelisin; sınavlara son tarihler içinde kayıt yaptırmalı ve kayıt sildirmelisin; mezuniyette tezinin bir kopyasını teslim etmelisin. Tam zamanlı okuyamayan çalışan öğrenciler ve bakım sorumluluğu olanlar, derslere ve sınavlara hangi saatlerde ihtiyaç duyduklarını belirtebilir ve üniversite bunu mümkün olduğunca dikkate almak zorundadır (§ 59 Abs. 3). Eğitim süren esas olarak üniversite çok az ders sunduğu için uzayacak gibiyse, bütçe elverdiği ölçüde aynı veya sonraki dönemde ek dersler sunmalıdır (§ 59 Abs. 4).
Öğrenciler ÖH (Österreichische Hochschülerinnen- und Hochschülerschaft) aracılığıyla temsil edilir. UG § 59 Abs. 5, Senato'nun kurullarında öğrenci temsilcisi olarak görev yapma hakkının Yükseköğretim Öğrenci Temsili Yasası'nı (HSG 2014) izlediğini ve statünün bu tür delegeler için 60 AKTS'ye kadar ilgili bilgi şart koşabileceğini söyler.
Müfredat (Studienplan) nasıl okunur
Bir müfredat yoğun görünür, ancak bölümler standart bir sırayı izler. Sana uygulanan sürümü aç; bu normalde kabul edildiğinde yürürlükte olandır ve baştan oku. Üniversite daha yeni bir sürüm yayımladıysa genellikle daha önce kabul edilen öğrencilerin nasıl ele alınacağını bir geçiş hükmünde de açıklar; açıklamıyorsa öğrenci işlerine yazılı olarak sor.
Yeterlilik profili
Programın neye yeterlilik kazandırdığını ve hangi yetkinlikleri edindiğini belirtir. Kabul ofisleri ve denklik kurumları önce bu bölümü okur, bu yüzden başvurularda ondan alıntı yap.
Yapı ve modüller
Modülleri AKTS ile listeler. Zorunlu modüller sabittir; seçmeli modüller ve serbest seçmeliler seçim yapmana izin verir. Bir dönemi planlamadan önce her gruptan kaç kredi gelmesi gerektiğini kontrol et.
Giriş ve oryantasyon dönemi
İlk dönemdeki STEOP derslerini ve bunları geçmeden önce neye katılabileceğini belirtir (müfredat izin veriyorsa UG § 66 Abs. 3 uyarınca diğer derslerden 22 AKTS kredisi kadarına izin verilebilir).
Kayıt ön koşulları
Müfredatlar, başka derslere kayıt olmadan önce hangi dersleri tamamlamış olman gerektiğini belirler. UG § 59 bu “Anmeldungsvoraussetzungen”e açıkça atıf yapar; bu yüzden eksik bir ön koşul bir kaydı engelleyebilir.
Sınav yönetmeliği
Prüfungsordnung müfredatın parçasıdır: sınav türleri, yöntemleri ve sınav usulünün ayrıntıları.
Tez ve final sınavı
Lisans veya yüksek lisans tezini, varsa final sınavını ve derecenin nasıl verildiğini anlatır.
| Terim | Anlamı |
|---|---|
| ECTS (Anrechnungspunkte) | İş yükünü ölçen kredi; UG § 54 ve FHG § 3'e göre akademik yıl başına 60 (Fachhochschule'lerde dönem başına 30) |
| SWS (Semesterwochenstunden) | Bir dönem boyunca haftalık ders saatleri; AKTS ile birlikte kullanılır, örneğin yabancı öğrencilerin öğrenim başarısı belgesinde: 16 AKTS veya 8 SWS ile verilir |
| Pflichtfach / Pflichtmodul | Yerine başka bir şey koyamayacağın zorunlu ders veya modül |
| Wahlfach / Wahlmodul | Müfredattaki bir listeden seçtiğin seçmeli |
| Freie Wahlfächer | Serbest seçmeliler; müfredatın izin verdiği ölçüde istediğin derslerden toplayabileceğin krediler |
| Anmeldungsvoraussetzung | Bir derse kayıt için koşul, örneğin tamamlanmış daha önceki bir ders |
Ön koşulu sistem uygular, iyi niyet değil. Innsbruck Üniversitesi'nin bir psikoloji bölümü, kontenjanı sınırlı bir seminere hak kazandıran sonuçların kayıt süresi bitmeden sınav sistemine girilmiş olması gerektiğini ve daha geç gelen sonuçların dikkate alınmadığını belirtiyor; ön koşul sınavına girip girmediğin önemli değil, yalnızca kaydedilmiş olumlu bir sonuç önemli. TU Wien'de STEOP sonraki dersler için bir ön koşuldur ve kesin kurallar müfredatta. Ön koşul listesini pencere açılmadan önce kontrol et, kapandıktan sonra değil. Planın TISS ve UNIGRAZonline'da ekranda nasıl göründüğü lisans rehberinde.
Tabloda anılan belge, uluslararası öğrenciler için öğrenim başarısı belgesidir (Studienerfolgsnachweis). UG § 74 Abs. 6 uyarınca devlet üniversitesi, önceki akademik yılda en az 16 AKTS kredisi veya 8 dönem saati değerinde sınav geçtiysen, ikinci öğrenim yılından itibaren talep üzerine bunu düzenlemek zorundadır. Önemlidir, çünkü oturum izni uzatman böyle bir belge istiyor; uzatma rehberi bunu açıklıyor. Normal bir yılın bu çıtayı bir payla aşması için kredilerini müfredata göre planla.
Bir sektör seçmeden önce netleştirilecek sorular
- Kendi ders programını mı planlamak (devlet üniversitesi), yoksa sabit bir grup programını mı izlemek (Fachhochschule) istiyorsun?
- Programın bir giriş süreci veya giriş düzenlemesi var mı ve tarihleri neler? Bkz. kabul şartları rehberi
- Oturum statün için bu tür kurumda hangi ücretler geçerli?
- Program akredite mi ve kim tarafından? Özel kurumlarda herhangi bir ödeme yapmadan önce akreditasyon listesine bak
- Sana hangi müfredat sürümü uygulanıyor ve nerede yayımlanıyor?
- Öğretim dili dil kanıtınla uyuşuyor mu? Bkz. İngilizce programlar
Sık sorulan sorular
Avusturya'da lisans kaç yıl sürer?
Lisans programları 180 AKTS'dir; dönem başına 30 krediyle bu altı dönem, yani tam zamanlı üç yıl demektir (üniversitelerde istisnai olarak 240 AKTS'ye kadar çıkabilir). Hukuk ve tıp gibi bazı alanlar lisans değil diploma programıdır ve daha uzundur: Viyana Üniversitesi'nde hukuk 8 dönem (240 AKTS), Viyana Tıp Üniversitesi'nde insan hekimliği 12 dönem (360 AKTS). Yüksek lisans en az 120 AKTS kredisi, doktora en az 3 yıl sürer. Kaç üniversite olduğu Avusturya üniversiteleri sayfasında.
Avusturya'da üniversite ile Fachhochschule arasındaki fark nedir?
İkisi de aynı seviyede lisans ve yüksek lisans diploması verir. Devlet üniversiteleri araştırma odaklıdır ve kendi ders programını planlamana izin verir; Fachhochschule'ler uygulamaya yönelir, giriş süreciyle sınırlı sayıda kontenjana, lisansta bir staja ve ilke olarak zorunlu devama sahiptir. Hukuki dayanakları da farklıdır: öncekiler için Üniversiteler Yasası, sonrakiler için Fachhochschulgesetz.
Avusturya lisansı hangi yeterlilik seviyesindedir?
Avusturya ulusal yeterlilik çerçevesinin 6. seviyesi; bu çerçeve Avrupa Yeterlilikler Çerçevesi ile aynı seviye numaralarını kullanır. Yüksek lisans ve diploma programları 7., doktoralar 8. seviyedir ve bunlar yasayla atanır (NQR-Gesetz § 3 Abs. 2). Çerçeve bir yönlendirme aracıdır ve tek başına mesleki hak vermez.
Derece programımın içeriğine kim karar verir?
Müfredatı üniversitenin Senatosu çıkarır; bunu, öğrencilerin koltukların en az dörtte birine sahip olduğu, eğitim konularından sorumlu bir kurul üzerinden yapar. Üniversiteler Yasası'nın sınırları içinde müfredat ve statü, programın yapısını, derslerini ve sınav kurallarını belirler.
Her dönem eğitime devam ettiğimi bildirmem gerekiyor mu?
Evet. Devlet üniversitesinde devamı kış dönemi için 31 Ekim, yaz dönemi için 31 Mart tarihine kadar bildirmen gerekir; bu pratikte ÖH ücretini ve varsa ödenmesi gereken öğrenim ücretini yatırmak demektir. Para ulaşana kadar bildirim geçersizdir (UG § 62).
Kaynaklar
21 kaynak, tümü resmi
- Hochschulsystem – Österreichs Hochschulsystem mit vier SektorenFederal Ministry for Women, Science and Research (BMFWF) (Resmi)
- Universitätsgesetz 2002 § 6 – Geltungsbereich (list of universities)Rechtsinformationssystem des Bundes (RIS) (Resmi)
- Universitätsgesetz 2002 § 25 – Aufgaben des Senats (curricula, collegiate bodies for study matters)Rechtsinformationssystem des Bundes (RIS) (Resmi)
- Universitätsgesetz 2002 § 51 – Studienbegriffe (Mastergrade, Z 11)Rechtsinformationssystem des Bundes (RIS) (Resmi)
- Universitätsgesetz 2002 § 52 – Einteilung des StudienjahresRechtsinformationssystem des Bundes (RIS) (Resmi)
- Universitätsgesetz 2002 § 54 – Ordentliche StudienRechtsinformationssystem des Bundes (RIS) (Resmi)
- Universitätsgesetz 2002 § 59 – Rechte und Pflichten der StudierendenRechtsinformationssystem des Bundes (RIS) (Resmi)
- Universitätsgesetz 2002 § 61 – ZulassungsfristenRechtsinformationssystem des Bundes (RIS) (Resmi)
- Universitätsgesetz 2002 § 62 – Meldung der Fortsetzung des StudiumsRechtsinformationssystem des Bundes (RIS) (Resmi)
- Universitätsgesetz 2002 § 66 – Studieneingangs- und OrientierungsphaseRechtsinformationssystem des Bundes (RIS) (Resmi)
- Universitätsgesetz 2002 § 74 – Zeugnisse (incl. Studienerfolgsnachweis, Abs. 6)Rechtsinformationssystem des Bundes (RIS) (Resmi)
- Universitätsgesetz 2002 § 87 – Verleihung akademischer GradeRechtsinformationssystem des Bundes (RIS) (Resmi)
- Fachhochschulgesetz (FHG), konsolidierte FassungRechtsinformationssystem des Bundes (RIS) (Resmi)
- NQR-Gesetz, BGBl. I Nr. 14/2016 (Nationaler Qualifikationsrahmen), § 3Rechtsinformationssystem des Bundes (RIS) (Resmi)
- Higher education institutionsOeAD – Study in Austria (Resmi)
- UniversitiesOeAD – Study in Austria (Resmi)
- University Colleges of Teacher EducationOeAD – Study in Austria (Resmi)
- Technik studieren: Uni oder FHHochschule Campus Wien (Resmi)
- Akkreditierung/QualitätssicherungFederal Ministry for Women, Science and Research (BMFWF) (Resmi)
- Seminaranmeldung & Studium FAQUniversität Innsbruck, Institut für Psychologie (Resmi)
- Guide for new studentsTU Wien, Strategic Education Development Center (Resmi)