İçeriğe geç
Çalışma

Almanya'da öğrenci saat ücreti ve çalışan hakları

Almanya'daki her öğrenci işi, minijob'lar dahil, €13,90 brüt/saat yasal asgari ücretle, yazılı şartlarla, ücretli izinle ve hastalandığında ücretin devamıyla gelir; öğrenimin gerektirdiği stajlar ve kısa gönüllü stajlar asgari ücretin başlıca istisnaları. İhbar ıslak imzalı kâğıt üzerinde verilmeli ve bir işten çıkarma, alındıktan sonra 3 hafta içinde iş mahkemesinde itiraz edilmeli. AB dışı ülkelerden gelen işçiler için ücretsiz danışmanlık federal destekli Faire Integration merkezlerinden alınabilir.

9 makaleden 7. 8 dk okuma. 23 resmi kaynakla doğrulandı, 30 Ekim 2026.

Read this guide in English

Alman iş hukukunda öğrenci çalışanlar için ayrı, daha zayıf bir kategori yok. Bir minijob'cu, bir Werkstudent ve tam zamanlı bir çalışan aynı temel haklara sahip: Minijob-Zentrale, minijob'cuların iş hukuku açısından tam zamanlı personelle neredeyse tamamen eşit olduğunu belirtiyor. İş türleri arasında değişen şey sigorta ve vergi; bunlar minijob rehberinde ve Werkstudent rehberinde anlatılıyor; öğrenci olarak çalışmaya genel bakış ise bunları karşılaştırıyor. Bu sayfa ücreti, yazılı sözleşmeyi, izni, hastalığı, çalışma saatlerini ve bir işin nasıl bittiğini kapsıyor.

Frankfurt (Oder)'daki iş mahkemesi (Arbeitsgericht) binası.
Frankfurt (Oder)'daki iş mahkemesi. İlk derecede, örneğin ödenmemiş ücret için, avukatsız dava açabilirsin; sonuç ne olursa olsun her taraf kendi avukatının ücretini öder.Photo: Sebastian Wallroth / Wikimedia Commons, CC BY 4.0

Asgari ücret: kim alır, kim almaz?

Yasal asgari ücret 1 Ocak 2026'dan itibaren €13,90 brüt/saat, 1 Ocak 2027'den itibaren €14,60 brüt/saat; ikisi de yönetmelikle zaten belirlendi. İş türü ya da uyruk ne olursa olsun her çalışana fiilen çalışılan saat başına uygulanır. Stajyerler bu açıdan çalışan sayılır; istisnalar Asgari Ücret Yasası'nın (MiLoG) § 22 maddesinde:

KişiAsgari ücret?Kural
Minijob'cu, Werkstudent, kısa süreli çalışanEvetOlağan çalışanlar
Öğrenim ya da sınav yönetmeliklerinin gerektirdiği staj yapan stajyerHayırSüresi ne olursa olsun muaf
Öğrenimin yanında gönüllü staj yapan stajyerO işverendeki ilk 3 ay için hayırDaha uzun olanda asgari ücret ilk günden itibaren borç
Diploma ya da eğitim öncesi oryantasyon stajıEn fazla 3 ay sürüyorsa hayır§ 22 (1) no. 2
Tamamlanmış mesleki eğitimi olmayan 18 yaş altıHayır§ 22 (2)
Gönüllüler ve çıraklarMiLoG kapsamında değilÇırakların ücreti başka yerde düzenlenir
Asgari ücret kime borçlanılır? (MiLoG § 22, 2026)
Asgari ücretMindestlohn
Her dönem için yönetmelikle belirlenen, Asgari Ücret Yasası kapsamındaki yasal saatlik ücret tabanı. Saat başına brüt ücrettir; primler ve vergi sonra düşülür.

Öğrenci işleri saatlik ve aylık ne öder?

Asgari ücretin üstünde ücret işverenle anlaşılır ya da varsa toplu sözleşmeyle belirlenir. TdL işveren birliğindeki eyaletlerin üniversitelerinde diplomasız öğrenci asistanları 2026 yaz döneminden itibaren en az €15,20/saat, 2027 yaz döneminden itibaren €15,90/saat kazanıyor. DAAD, ücretin beceriye ve sektöre çok bağlı olduğunu ve ortalama saatlik ücretin çoğu zaman asgari ücretin biraz üstünde olduğunu söylüyor. Bu rehber için öğrenci ücretlerine dair resmî bir istatistik bulunamadı; bu yüzden iş portallarındaki rakamları reklam say.

DüzenBrüt ücretÖğrenci için kesintiler
Kazanç sınırındaki minijob€603/ay, yaklaşık 43,38 saat/ayVazgeçmedikçe %3,6 emeklilik payı
Tüm ay haftada 20 saatYaklaşık €1.205 brüt/ayWerkstudent olarak: aylık €2.000 tutarına kadar indirimli emeklilik primi; vergi sınıfına göre maaş vergisi
TdL eyaletlerinin üniversitesinde öğrenci asistanı işi, saat başınaEn az €15,20/saatMinijob mu Werkstudent işi mi olduğuna bağlı
Bir aylık çalışma 2026 asgari ücretinde ne öder? (brüt)

Brüt, net değildir. Öğrenci olarak brüt ücretinin çoğunu elinde tutarsın, çünkü Werkstudent'ler ve minijob'cular iş için sağlık, bakım ya da işsizlik primi ödemez; ama kendi öğrenci sağlık sigortanı ayrıca ödersin. Maaş vergisinin kesilip kesilmediği ve nasıl geri alınacağı öğrenci vergi rehberinde anlatılıyor.

Sözleşme ve yazılı şartlar: neyi almalısın?

Bir iş sözlü olarak kararlaştırılabilir, ama Nachweisgesetz işvereni temel şartları yazılı olarak ortaya koymaya, imzalamaya ve aşamalar hâlinde sana vermeye zorunlu kılar. 2025 değişikliğinden beri bildirim, saklayıp yazdırabiliyorsan ve işveren alındığını onaylamanı istiyorsa metin biçiminde, örneğin PDF olarak gönderilebilir; imzalı kâğıt sürümü yine de talep edebilirsin.

  1. İlk iş günü

    Adlar, ücret ve çalışma süresi

    İki tarafın adları ve adresleri, fazla mesai ve zamlar dahil ücretin yapısı ve tutarı ve kararlaştırılan çalışma süresi, molalar ve dinlenme süreleri (NachwG § 2 (1)).

  2. Kararlaştırılan başlangıçtan sonra 7 gün içinde

    Başlangıç, yer ve görevler

    Başlangıç tarihi, süreli bir işin bitiş tarihi, çalışma yeri, işin tanımı, varsa deneme süresi, çağrı üzerine çalışma düzenlemeleri ve fazla mesainin ne zaman emredilebileceği.

  3. Kararlaştırılan başlangıçtan sonra 1 ay içinde

    Geri kalan her şey

    Yıllık izin, eğitim, varsa şirket emekliliği, yazılı biçim ve dava açma süresi dahil işten çıkarma usulü ve geçerli toplu sözleşmeler.

Stajyerler şartlarını daha erken alır: staj başlamadan önce; öğrenme hedefleri, başlangıç ve süre, günlük saatler, ücret ve izin dahil (NachwG § 2 (1a)); bkz. Almanya'da staj. Her ödemeyle birlikte ayrıca dönemi, ücretini ve her kesintiyi gösteren metin biçiminde bir ücret bildirimi hakkın var (Ticaret Yönetmeliği, GewO, § 108).

Federal İzin Yasası (BUrlG) her çalışana yılda en az 24 iş günü ücretli izin veriyor. Werktage, Pazar ve resmî tatil olmayan tüm günlerdir; yani rakam altı günlük bir hafta varsayıyor ve fiilen çalıştığın günlere çevrilmeli. Minijob-Zentrale'nin formülü: haftalık çalışma günleri × 24 ÷ 6: haftada beş gün 20 gün, haftada iki gün 8 gün verir. Her gün kaç saat çalıştığın önemli değil. Bir işveren tam zamanlı personele yasal asgariden fazlasını veriyorsa minijob'cular ve yarı zamanlılar da bunun orantılı payını almalı.

Tam hak, iş 6 ay sürdükten sonra doğar (BUrlG § 4); ondan önce izin kısmen birikir. İzin normal ücretinle ödenir. Öğrenci izninde Federal İstihdam Ajansı'nın talimatı, yalnızca fiilen çalışılan günler sayıldığı için ücretli ya da ücretsiz izin günlerinin çalışma günü hesabına sayılmadığını söylüyor.

Hastalık ücreti ve hastalık raporu

Hastaysan ve ne kadar işe gelemeyeceğini tahmin ediyorsan işverenine hemen söyle. Hastalık şu süreyi aşarsa: 3 gün, bir sonraki iş gününde doktor raporu sunmalısın ve işveren bunu daha erken de isteyebilir (EntgFG § 5). Öğrenci sigortalı öğrenciler dahil yasal sağlık sigortası kurumu üyeleri iş göremezliği doktora onaylatır; işveren sonra elektronik raporu (eAU) kurumdan alır.

İş 4 hafta sürdükten sonra işveren hastalığın ilk 6 hafta boyunca tam ücretini ödemeye devam eder (EntgFG § 3); minijob'larda ve Werkstudent işlerinde de. Ondan sonra işi üzerinden sigortalı çalışanlar kurumdan hastalık ödeneği alabilir, ama öğrenci tarifesiyle sigortalı öğrencilerin böyle bir hakkı yok (SGB V § 44 (2)); yani ücret basitçe durur.

Çalışma saatleri, molalar ve dinlenme

Çalışma Süresi Yasası (ArbZG) çalışmayı Pazartesi–Cumartesi iş günü başına şu kadarla sınırlıyor: 8 saat/iş günü. 10 saat süreye kadar bir güne, yalnızca 6 ay ya da 24 hafta içindeki ortalama 8 saat sınırını aşmıyorsa izin var. 6 saat aşan bir günde en az 30 dakika, 9 saat aşan bir günde 45 dakika mola vermen gerekir; bunlar en az 15 dakika bloklar hâlinde ve iki iş günü arasında en az 11 saat kesintisiz dinlenme olmalı. Hastaneler, bakım, oteller ve restoranlar ve ulaşım dahil bazı sektörler, telafi ederlerse dinlenme süresini kısaltabilir.

Bir işi bitirmek: ihbar, deneme süresi ve işten çıkarma koruması

Sözleşme ya da toplu sözleşme aksini söylemedikçe her iki taraf da işi ayın 15'ine ya da takvim ayının sonuna olacak şekilde şu ihbar süresiyle bitirebilir: 4 hafta (BGB § 622 (1)). Kararlaştırılan, en fazla 6 ay sürebilen bir deneme süresinde ihbar süresi 2 hafta. İhbar ıslak imzalı kâğıt üzerinde olmalı: e-posta, kısa mesaj ya da WhatsApp ile fesih geçersizdir (BGB § 623). Bu, kendi istifan için de geçerli.

Haksız işten çıkarmaya karşı genel koruma, işletmede 6 ay sürenin üstünde çalıştıktan sonra geçerli olur ve 10 veya daha az çalışan olan işletmelerde geçerli değildir (KSchG §§ 1, 23). İşletmenin büyüklüğü ne olursa olsun, bir işten çıkarmaya itiraz etmek istiyorsan bunu aldıktan sonra 3 hafta içinde iş mahkemesinde (Arbeitsgericht) dava açmalısın (KSchG § 4). Bir iş bittiğinde en azından işin türünü ve süresini ve istek üzerine performansını ve davranışını belirten yazılı bir referans (Arbeitszeugnis) hakkın var (GewO § 109).

İş referansıArbeitszeugnis
Bir iş bittiğinde işverenin vermek zorunda olduğu yazılı referans (GewO § 109). Basit olan işin türünü ve süresini belirtir; istek üzerine nitelikli olan performansı ve davranışı da değerlendirir. Açık ifadelerle yazılmalı ve gizli kodlardan arınmış olmalı. Gelecekteki başvurular için sakla.
İş mahkemesiArbeitsgericht
Çalışanlar ve işverenler arasındaki uyuşmazlıklar için uzmanlaşmış mahkeme. İlk derecede davayı kendin yürütebilirsin (ArbGG § 11) ve sonuç ne olursa olsun her taraf kendi avukatını öder (ArbGG § 12a).

Bazı sektörlerde pasaportunu yanında taşı

Birçok öğrenci istihdam eden bazı sektörlerde çalışanlar işte bir kimlik belgesi taşımalı ve talep üzerine gümrük makamlarına göstermeli. Deutsche Rentenversicherung diğerlerinin yanı sıra inşaat, restoranlar ve oteller, bina temizliği, yolcu taşımacılığı, güvenlik hizmetleri, ulaşım ve lojistik, fuar kurulumu ve ormancılığı listeliyor. Bu sektörlerde işveren sana yükümlülüğü yazılı olarak bildirmek zorunda. Uluslararası öğrenci olarak pasaportunu ya da Almanya'da kullandığın kimlik belgesini yanında taşı.

Bazı haklar, kendi hazırlaman gereken evraklara bağlıdır. Ücretin banka hesabına yatırılır ve vergi kimlik numaran bordro vergisinin doğru sınıftan kesilip kesilmeyeceğini belirler. Hastalık raporunu doktor verir; bunu doktor bulma sayfası anlatıyor. Kökeninden, dininden ya da cinsiyetinden dolayı kötü muamele görürsen nereye başvuracağını ayrımcılık rehberi açıklıyor, çünkü eşit muamele hukuku işte de geçerlidir. Aynı kurallar bir öğrenci asistanı işinde ve mezuniyetten sonra ilk tam zamanlı işinde de seni korur; o zaman nelerin değiştiğini iş piyasası rehberi anlatıyor.

Uygulamada: bir şeyler ters gittiğinde

  1. İlk günden kayıt tut

    Sözleşmeni, yazılı şartları, her bordroyu ve çalıştığın saatlerin kendi kaydını sakla. Çoğu ücret anlaşmazlığı saatlere dayanır ve kendi kaydın kanıtın.

  2. Sorunu yazılı olarak dile getir

    Eksik ücreti, eksik bordroyu ya da yazılı şartları e-posta ya da mektupla iste ve bir kopya sakla. Yazılı bir talep ne zaman ve ne için istediğini gösterir.

  3. Ücretsiz danışmanlık al

    Oturum Yasası § 45b uyarınca kurulan ve Federal Çalışma Bakanlığı'nca finanse edilen ülke çapındaki hizmet Faire Integration, AB dışı ülkelerden gelen insanlara istihdam ve sosyal hukuk sorularında ücretsiz, anonim ve birçok dilde danışmanlık veriyor. Sendikalar üyelerine danışmanlık verir.

  4. Sürelere dikkat et

    Bir işten çıkarmaya şu süre içinde itiraz edilmeli: 3 hafta. Sözleşmeler ve toplu sözleşmeler ücret talebi için çoğu zaman kısa süreler koyar; bu yüzden bir sorun çıkar çıkmaz kendininkini oku.

  5. Gerekirse iş mahkemesine git

    Talebi iş mahkemesine kendin götürebilirsin. İlk derecede kaybedersen karşı tarafın avukatını ödemek zorunda kalmazsın ve kazanırsan kendi avukatının masraflarını geri alamazsın.

Dresden'deki iş mahkemesi (Arbeitsgericht) binası.
Dresden'deki iş mahkemesi. İşten çıkarmaya karşı dava, yazılı bildirimin eline geçmesinden itibaren üç hafta içinde açılmalıdır; bu yüzden hızlı davran.Photo: User:Kolossos / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0

Hakların bir bakışta

  • Zorunlu ya da kısa gönüllü bir staj değilse en az €13,90 brüt/saat
  • Adlar, ücret ve çalışma süresi ilk iş gününde yazılı olarak
  • Her ödemeyle bir ücret bildirimi
  • Minijob dahil çalıştığın günlerle orantılı ücretli izin
  • İş 4 hafta sürdükten sonra en fazla 6 hafta hastalık ücreti
  • İhbar ıslak imzalı kâğıt üzerinde, asla mesajla değil
  • İş bittiğinde yazılı bir referans

Sık sorulan sorular

Almanya'da öğrenci saat ücreti ne kadar? Öğrenciler için asgari ücret nedir?

Herkesle aynı: 2026'da €13,90 brüt/saat ve 1 Ocak 2027'den itibaren €14,60 brüt/saat. Öğrenimlerinin gerektirdiği bir stajdaki öğrenciler ve daha önce staj yapmadıkları bir işverende öğrenimin yanında en fazla 3 ay süren gönüllü stajdakiler başlıca istisnalar.

Almanya'da öğrenciler ne kadar kazanır?

En az €13,90 brüt/saat asgari ücret; TdL eyaletlerinin üniversitelerinde diplomasız öğrenci asistanları en az €15,20/saat alıyor. Bir minijob en fazla €603/ay ödüyor ve asgari ücretle haftada 20 saat yaklaşık €1.205 brüt/ay eder. Bu rehberin doğrulayabileceği tipik öğrenci ücretine dair resmî bir istatistik yok.

Minijob'da ücretli izin hakkı var mı?

Evet. Minijob'cular diğer çalışanlarla aynı yasal izne sahip; çalıştıkları günlere çevrilir: haftalık çalışma günleri × 24 ÷ 6. Haftada iki gün çalışan biri yılda 8 gün ücretli izin alır.

İşverenim beni WhatsApp ya da e-postayla işten çıkarabilir mi?

Hayır. Fesih bildirimi ıslak imzalı kâğıt üzerinde yazılı olmalı (BGB § 623); bir mesaj, e-posta ya da WhatsApp işi bitirmez. İstifa edersen aynı kural geçerli.

Bir öğrenci işinde hastayken ücret alır mıyım?

Evet, iş 4 hafta sürdükten sonra: işverenin en fazla 6 hafta boyunca tam ücretini ödemeye devam eder. İşverene hemen söyle ve hastalık şu süreyi aşarsa doktor raporu al: 3 gün.

İşveren öğrenci olduğum için bana asgari ücretin altında ödeme yapabilir mi?

Hayır, sıradan bir iş için olmaz. Minijob ve Werkstudent işlerindeki öğrenciler en az €13,90 brüt/saat almaya hak sahibidir. İstisnalar zorunlu stajlar ile öğrenimle bağlantılı, en fazla 3 ay süren gönüllü stajlardır; stajlar sayfasına bak.

Kaynaklar

24 kaynak (23 resmi)
  1. Fünfte Verordnung zur Anpassung der Höhe des Mindestlohns (MiLoV5) vom 5. November 2025Bundesministerium der Justiz / Bundesamt für Justiz (gesetze-im-internet.de) (Resmi)
  2. § 1 MiLoG – MindestlohnBundesministerium der Justiz / Bundesamt für Justiz (gesetze-im-internet.de) (Resmi)
  3. § 22 MiLoG – Persönlicher Anwendungsbereich (interns)Bundesministerium der Justiz / Bundesamt für Justiz (gesetze-im-internet.de) (Resmi)
  4. Tarifeinigung für die Beschäftigten der Länder vom 14. Februar 2026 (Einigungspapier)Tarifgemeinschaft deutscher Länder (TdL) (Resmi)
  5. Side jobs (Studying in Germany – Work & career)DAAD – Deutscher Akademischer Austauschdienst (Resmi)
  6. Minijob mit VerdienstgrenzeMinijob-Zentrale (Deutsche Rentenversicherung Knappschaft-Bahn-See) (Resmi)
  7. Urlaubsanspruch im MinijobMinijob-Zentrale (Deutsche Rentenversicherung Knappschaft-Bahn-See) (Resmi)
  8. § 2 NachwG – Nachweispflicht (written statement of terms; Absatz 1a: interns)Bundesministerium der Justiz / Bundesamt für Justiz (gesetze-im-internet.de) (Resmi)
  9. § 108 GewO – Abrechnung des ArbeitsentgeltsBundesministerium der Justiz / Bundesamt für Justiz (gesetze-im-internet.de) (Resmi)
  10. § 109 GewO – ZeugnisBundesministerium der Justiz / Bundesamt für Justiz (gesetze-im-internet.de) (Resmi)
  11. Bundesurlaubsgesetz (BUrlG) §§ 3 and 4Bundesministerium der Justiz / Bundesamt für Justiz (gesetze-im-internet.de) (Resmi)
  12. Fachliche Weisungen Aufenthaltsgesetz und Beschäftigungsverordnung (Stand 12/2024) – § 16b AufenthG (16b.0.1–16b.0.7) and ARB 1/80 (4.0.2)Bundesagentur für Arbeit (BA Zentrale) (Resmi)
  13. § 3 EntgFG – Anspruch auf Entgeltfortzahlung im KrankheitsfallBundesministerium der Justiz / Bundesamt für Justiz (gesetze-im-internet.de) (Resmi)
  14. § 5 EntgFG – Anzeige- und Nachweispflichten (sick note, eAU)Bundesministerium der Justiz / Bundesamt für Justiz (gesetze-im-internet.de) (Resmi)
  15. § 44 SGB V – Krankengeld (Absatz 2: no sickness benefit for insured students)Bundesministerium der Justiz / Bundesamt für Justiz (gesetze-im-internet.de) (Resmi)
  16. Arbeitszeitgesetz (ArbZG) §§ 3, 4 and 5Bundesministerium der Justiz / Bundesamt für Justiz (gesetze-im-internet.de) (Resmi)
  17. § 622 BGB – Kündigungsfristen bei ArbeitsverhältnissenBundesministerium der Justiz / Bundesamt für Justiz (gesetze-im-internet.de) (Resmi)
  18. § 623 BGB – Schriftform der KündigungBundesministerium der Justiz / Bundesamt für Justiz (gesetze-im-internet.de) (Resmi)
  19. Kündigungsschutzgesetz (KSchG) §§ 1, 4 and 23Bundesministerium der Justiz / Bundesamt für Justiz (gesetze-im-internet.de) (Resmi)
  20. Arbeitsgerichtsgesetz (ArbGG) § 11 (Prozessvertretung) and § 12a (Kostentragungspflicht)Bundesministerium der Justiz / Bundesamt für Justiz (gesetze-im-internet.de) (Resmi)
  21. § 12a Arbeitsgerichtsgesetz (ArbGG) — KostentragungspflichtBundesministerium der Justiz (gesetze-im-internet.de) (Resmi)
  22. Versicherungsnummernachweis (Sozialversicherungsausweis)Deutsche Rentenversicherung (Resmi)
  23. Faire Integration – Beratung zu arbeits- und sozialrechtlichen Fragen für DrittstaatsangehörigeFaire Integration (funded by the Federal Ministry of Labour and Social Affairs, BMAS) (Kurumsal)
  24. § 45b AufenthG – Informations- und BeratungsangeboteBundesministerium der Justiz / Bundesamt für Justiz (gesetze-im-internet.de) (Resmi)