İş hukuku, Avusturya'da bir iş sözleşmesiyle çalışan herkesi uyruğu ve oturum statüsü ne olursa olsun korur; yarı zamanlı bir işte ya da mini-job'da çalışan uluslararası öğrenciler de buna dahildir. Çalışma izni rehberindeki izin kuralları bir işe girip giremeyeceğine karar verir; bu rehber ise bir işe girdikten sonra sana neyin borçlu olunduğunu anlatır. Özet durum çalışma ana sayfasında.

Maaş: yasal asgari ücret değil, toplu sözleşmeler
- Toplu iş sözleşmesiKollektivvertrag (KV)
- Sendikalarla işverenler arasında asgari ücreti ve koşulları belirleyen, sektör genelinde geçerli bir sözleşme. İş unvanına değil işverenin sektörüne göre uygulanır: Bakanlığın örneği bir elektrikçi; metal bir firmada metal işleme sözleşmesine, bir otelde otel ve restoran sözleşmesine tabidir.
Avusturya'da genel bir yasal asgari ücret yoktur. Sosyal İşler Bakanlığı, çalışanların kapsama oranının yaklaşık %95 olduğunu ve çoğu sözleşmenin zaten en az €1.700 brüt/ay, yılda 14 kez ödenir öngördüğünü söylüyor. Bu, her giriş seviyesi ya da öğrenci pozisyonunu değil sözleşmeleri genel olarak tarif eder; bu yüzden işvereninin kapsamına girdiği sözleşmeyi oku. Kararlaştırılan asgari ücretin altına sözleşmeyle inilemez ve iş ve sosyal mahkemede dava edilebilir; eksik ödeme idari bir suçtur ve kural olarak en fazla €50.000 para cezası verilir. İşveren, geçerli sözleşmeyi Dienstzettel'inde belirtmeli ve iş yerinde asmalıdır. Tatil ya da Noel primi için yasal bir hak yoktur; yalnızca sözleşme ya da iş sözleşmen bunu tanıdığında vardır.
Bakanlık, güncel metinlerin iki ücretsiz veritabanını listeliyor: ÖGB'nin KV bilgi platformu ve WKO'nun toplu sözleşme sicili. Önce işverenin sektörünü, sonra görevlerine uyan sınıflandırma grubunu bul; aynı arama bir stajın kapsanıp kapsanmadığını da gösterir (staj rehberi).
Dienstzettel: koşulları yazılı al
- Yazılı çalışma koşulları belgesiDienstzettel
- İşinin temel koşullarının yazılı kaydı. AVRAG § 2 uyarınca işveren, iş başladıktan sonra gecikmeksizin, kâğıt üzerinde ya da senin tercihine göre elektronik olarak vermek zorundadır. Gereken tüm kalemleri içeren yazılı bir sözleşmeyi zaten aldıysan gerekmez.
Belgede iki tarafın adı ve adresi, başlangıç tarihi (belirli süreli işte bitiş tarihi), ihbar süresi ve tarihi, olağan iş yeri, ücret sınıflandırması, işin kısa tanımı, temel ücret ile özel ödemeler ve fazla mesai gibi diğer ödemeler, yıllık izin, normal çalışma süresi, geçerli toplu sözleşme, varsa deneme süresi ve sosyal sigorta ile emeklilik fonu bilgileri yer almalıdır. Değişiklikler en geç yürürlüğe girdiği gün yazıya dökülmelidir; kanun ya da toplu sözleşme değişiklikleri gibi istisnalar vardır. İlk günlerde iste: ücret ya da saatler sonradan tartışılırsa en iyi kanıtındır.
Çalışma süresi, molalar ve fazla mesai
| Kural | Rakam | Not |
|---|---|---|
| Normal çalışma süresi | 8 saat/gün ve 40 saat/hafta | Toplu sözleşme daha kısa bir hafta öngörebilir; Kanun'un sektörlere göre istisnaları var |
| Mutlak tavan | 12 saat/gün ve 60 saat/hafta | Fazla mesaiyi içerir; § 9'da dar istisnalar var |
| Fazla mesai | %50 zam ya da karşılığında izin | Toplu sözleşmeler hangisinin uygulanacağını ve nasıl hesaplanacağını düzenleyebilir |
| Mola | Günlük çalışma 6 saat süreyi aşarsa 30 dakika | Kanun'un izin verdiği durumlarda daha kısa molalara bölünebilir |
| Günlük dinlenme | Kesintisiz 11 saat | Toplu sözleşme, Kanun'un izin verdiği durumlarda kısaltabilir |
Bunları öğrenci izninin haftalık sınırıyla karıştırma: haftada 20 saatlik tavan göç hukukudur (çalışma saatleri rehberi); Çalışma Süresi Kanunu ise iş hukukudur ve seni o tavanın içinde korur. 18 yaşın altındaki çalışanlar için ayrı bir Kanun geçerlidir; Bakanlık bu Kanun'a göre fazla mesaiye izin verilmediğini söylüyor.
Ücretli izin ve hastalık ödeneği
Çalışma yılı başına 5 hafta ücretli izin hakkın var; bu, Cumartesi dahil sayılan 30 iş günü (Werktage) eder (UrlG § 2), AK'ya göre ise beş günlük haftada 25 iş günü. İlk çalışma yılının ilk 6 ay içinde hak, hizmet süresiyle orantılı olarak birikir, sonra tamdır. İş bittiğinde o izin yılındaki hizmet süreni oranlayarak kazandığın kullanılmamış izin ödenir (UrlG § 10); yaz işi için bu önemlidir.
| İstihdam süresi | Tam ücret | Sonra yarım ücret |
|---|---|---|
| İlk yıl | 6 hafta | 4 hafta |
| Bir yıldan sonra | 8 hafta | 4 hafta |
Tam ücret süresi 15 yıldan sonra on haftaya, 25 yıldan sonra on iki haftaya çıkar. Bir çalışma yılındaki hastalık günleri toplanır ve iş kazalarının kendi hakkı vardır. İşvereni gecikmeksizin bilgilendirmeli ve talep edilirse yetkili sağlık sigortacısından ya da bir belediye doktorundan çalışamama durumunu teyit eden bir belge sunmalısın; sunmazsan gecikme süresi için ücret kaybedersin (EFZG § 4). Bunlar iş hukuku haklarıdır, dolayısıyla işin üzerinden sigortalı olup olmamana bağlı değildir; sigorta tarafı için marjinal çalışma rehberine bak.
Deneme süresi, ihbar ve işin sona ermesi
Deneme süresi en fazla 1 ay sürebilir ve bu süre içinde iki taraf da işi istediği an bitirebilir (ABGB § 1158 (2)). Sonrasında süresiz bir iş ihbar gerektirir. Sen, bir ayın son gününe 1 ay önceden bildirimde bulunursun; kararlaştırılırsa altı aya kadar olabilir, ama o zaman işverenin süresi daha kısa olamaz. İşveren ilk iki yılda en az 6 hafta, ikinci yılın tamamlanmasından sonra iki ay bildirimde bulunur; varsayılan olarak bir takvim çeyreğinin sonuna, bunun yerine ayın 15'ine ya da sonuna da kararlaştırılabilir ve süre sözleşmeyle kısaltılamaz (ABGB § 1159; AngG § 20). Ağırlıklı olarak mevsimlik sektörlerdeki işçiler için daha kısa süreler artık yalnızca bir toplu sözleşme bunları 2018 ile 30 Haziran 2025 arasında getirmişse geçerli: 1 Temmuz 2025'ten beri ABGB yeni sözleşmelerin böyle süreler öngörmesine izin vermiyor ve geçerliliğini koruyan daha kısa bir süre bile en az bir hafta olmalı (ABGB § 1503 (30)). Belirli süreli bir iş, tarihinde biter.
Bir işten çıkarmaya mahkemede itiraz etmenin çok kısa süreleri var: ArbVG korumasının geçerli olduğu yerde § 105 (4), işyeri temsilciliğine bir hafta, çalışana tarif ettiği durumlarda iki hafta tanır; bu yüzden işten çıkarıldığın hafta AK'ya ya da bir sendikaya başvur. İzin durumun öğrenci izniyle çalışma hakları yazısında ele alınıyor.
Pratikte: maaş bordronu (Lohnabrechnung) okumak
Ödeme vadesi geldiğinde işveren sana yazılı, açık, anlaşılır ve eksiksiz bir döküm vermek zorundadır; kâğıt üzerinde ya da elektronik (AVRAG § 2f (1)); AK, reddedilirse dava edilebileceğini söylüyor. Aynı madde, sosyal sigorta kaydının bir kopyasının gecikmeksizin verilmesini şart koşar (§ 2f (2)): iste, işin bildirildiğinin en basit kanıtıdır. AK Wien'in "Meine Lohnabrechnung 2026" broşürü alanları açıklıyor ve aşağıdaki tablo onun örneğini izliyor.
| Satır (Almanca) | Ne gösterir? | Bir öğrenci neyi kontrol etmeli? |
|---|---|---|
| Bruttobezüge | Ay için tüm brüt ücret: temel ücret, fazla mesai, ek ödenekler, yol masrafları, varsa özel ödemeler | Dienstzettel'indeki ücret grubu ve çalışılan saatlerle uyuşup uyuşmadığını; önce toplu sözleşmeyle karşılaştır. |
| SV-Beitragsgrundlage ve SV-Beitrag | Sosyal sigorta matrahı ve senden kesilen, ÖGK'ya ödenen prim | Ayda €551,10 altında hiçbiri kesilmemeli. Üzerinde, en düşük dilimde (aylık brüt €2.225 tutarına kadar) oran Viyana'da %15,37, başka yerlerde %15,12; AK aidatı dahil. |
| Lohnsteuer-Bemessungsgrundlage ve Lohnsteuer | Ücret vergisi matrahı (brüt eksi sosyal sigorta ve AK'nın saydığı diğer kesintiler) ve Finanzamt'a ödenen kesilen vergi | AK'nın 2026 aylık tablosu €1.139,25/ay matrahına kadar %0 gösteriyor; yani matrahı bunun altında kalan bir maaş bordrosunda ücret vergisi görünmez. Yoğun bir ayda kesilen vergi vergi iadesi yoluyla geri alınır. |
| Nettobetrag, persönliche Abzüge, Auszahlungsbetrag | Net maaş; sendika aidatı, işyeri temsilciliği aidatı, maaş haczi ya da yemek çeki gibi kişisel kesintiler; havale edilen tutar | Her kişisel kesintinin kabul ettiğin biri olduğunu (sendika üyeliği isteğe bağlıdır) ve havalenin Auszahlungsbetrag'a eşit olduğunu. |
| Mitarbeitervorsorgekasse (Abfertigung Neu) | Matrah ve işverenin kıdem tazminatı sistemine aylık katkısı; ikinci aydan itibaren sosyal sigortaya tabi maaş üzerinden %1,53 | Bilgi amaçlı gösterilir; işveren maaşının üstüne öder, dolayısıyla net tutarını azaltmaz. |
| Familienbonus Plus, Freibetrag, Pendlerpauschale, AVAB/AEAB | Çocuk vergi indirimi, Freibetragsbescheid'den gelen indirim, işe gidiş-geliş ödeneği, tek gelirli indirimi | Bekâr bir öğrenci için normalde boştur. İşveren hakkın olan indirimleri uygulamalıdır (AK), ama ilgili durumları ona sen bildirmelisin (BMF). |
2026 için bir örnek, Viyana, özel ödeme yok: bir ayda €900 brüt maaş mini-job eşiğinin üzerindedir; bu yüzden kesinti €900 üzerinden %15,37, yani €138,33'tür. Geriye €761,67'lik bir ücret vergisi matrahı kalır; bu, €1.139,25/ay sınırının altındadır, dolayısıyla ücret vergisi €0,00 ve net maaş €761,67'dir. İşverenin kendi primleri €900'ün üstüne eklenir. Oranlar her yıl değişir; örneği yapıyı okumak için kullan, sonraki bir ayı tahmin etmek için değil.
13. ve 14. maaş
Pek çok toplu sözleşme yılda on dört maaş öder: on iki aylık maaş artı tatil ödemesi (Urlaubszuschuss) ve Noel ödemesi (Weihnachtsremuneration). Bakanlığın tipik asgari ücret için ifadesi "brutto 14 mal jährlich"dir; hak kanundan değil toplu sözleşmeden gelir ve AK mini-job çalışanlarının da buna sahip olduğunu söylüyor. Maaş bordrosunda bunlar aylık maaştan ayrı gösterilen özel ödemelerdir (Sonderzahlungen). Ücret vergisi bakımından yılda ilk €620 (üzerindeki sosyal sigorta primi düşüldükten sonra) vergiden muaftır, ortalama iki aylık maaşa kadar olan geri kalan kısım (Jahressechstel) ise sabit %6 ile vergilendirilir. €551,10/ay tutarındaki mini-job eşiğine sayılmazlar. Bir işveren bunları on iki aylık ödemeye yayarsa, AK Wien vergi avantajının kaybolduğunu söylüyor; sosyal sigorta bakımından ise özel ödeme olarak kalırlar. Yaz ve Noel ödemesi olmayan düz bir maaş bordrosu, hangisinin geçerli olduğunu sorman için işarettir.
- Kasım maaş bordrosu. İşveren, 15 Kasım'da sağlık sigortalı olan çalışanlardan bir sonraki yıl için e-card hizmet bedelini tahsil eder (2027 için: €26,85, 15 Kasım 2026'da vadesi gelir). Bkz. öğrenci sigortası rehberi.
- Yıllık bildirim. Yıl bittikten sonra işveren Jahreslohnzettel'i (L 16 formu) en geç Şubat sonuna kadar elektronik olarak vergi dairesine gönderir. İş bittiğinde bir kopyasını isteyebilirsin; yalnızca bilgin içindir ve Finanzamt'a sen göndermezsin.
- Bir satır yanlış görünüyorsa. Aynı hafta içinde bordro birimine, satırı ve sözleşme maddesini belirterek yazılı sor. Olmazsa bordroyu, Dienstzettel'i ve kendi saat kaydını AK'ya götür. Maaş bordrosunda gösterilen tutarlar hak düşürücü bir süre şartıyla düşmez (AK Oberösterreich), ama ödenmemiş ek ücret düşebilir (bir sonraki bölüme bak).
Hak ettiğini talep etmek
Ödenmemiş ücret ve fazla mesai genellikle 3 yıl sonra zamanaşımına uğrar; ancak toplu sözleşmeler ve sözleşmeler çok daha kısa hak düşürücü süreler belirleyebilir ve AK en kısa olanın 3 ay olduğunu söylüyor. Süresi geçmiş bir alacak dava edilemez. Bir sorun fark eder etmez, tercihen taahhütlü mektupla, yazılı talep et; AK Oberösterreich, maaş bordronda zaten gösterilen tutarların bu şekilde düşmediğini söylüyor.
Nereden yardım alınır?
| Kurum | Nedir? | Bilmen gerekenler |
|---|---|---|
| İşçi Odası (AK) | Çalışanlara danışmanlık ve temsil sağlayan yasal kuruluş | Üyelik otomatiktir ve marjinal çalışanları ile serbest hizmet sağlayıcıları kapsar. Aidat, prim tavanına kadar brüt maaş üzerinden %0,5 oranındadır; marjinal eşiğin altındaki üyeler aidat ödemez ama hizmetlerin tamamından yararlanır. AK'n, çalıştığın eyaletteki AK'dır |
| Sendika (ÖGB ve üye sendikalar) | İsteğe bağlı; toplu sözleşmeleri müzakere eder | Maaşın en fazla %1 oranında bir aidat öder ve her an sonlandırılabilir; ÖGB üyelere hukuki danışmanlık ve birkaç dilde üyelik formları sunar |
| UNDOK | Bağımsız dernek | Kâğıtsız ya da izinsiz çalışma konusunda kendi dilinde ücretsiz ve anonim danışmanlık |
Yeni bir işte kendini koru
- İlk günlerde bir Dienstzettel iste ve ücreti, saatleri ve toplu sözleşmeyi kontrol et
- Düşük bir ücreti kabul etmeden önce toplu sözleşmeyi ve sınıflandırmanı kontrol et
- Saatlerin, fazla mesainin ve molaların kendi kaydını tut
- Hastalığı hemen bildir ve belgeyi sakla
- Herhangi bir ücret talebini yazılı yap ve kısa bir süre dolmadan taahhütlü mektupla gönder
- Bir uyuşmazlık ya da işten çıkarma olduğu hafta AK'ya ya da bir sendikaya başvur

Sık sorulan sorular
İş kanunları Avusturya'daki uluslararası öğrencilere uygulanır mı?
Evet. İş hukuku, Avusturya'da bir iş sözleşmesiyle çalışan herkese, uyruğu ne olursa olsun, öğrenciler ve mini-job'lar dahil uygulanır. İzin kuralları bir işe girip giremeyeceğine karar verir; işteki haklarının olup olmadığına değil.
Avusturya'da asgari ücret var mı?
Genel bir yasal asgari ücret yok. Asgari ücret, Sosyal İşler Bakanlığı'na göre çalışanların yaklaşık %95 kadarını kapsayan, her sektör için toplu sözleşmelerle belirlenir. Sözleşmenin altında ödeme yapmak kural olarak en fazla €50.000 para cezasına yol açabilir.
Dienstzettel nedir ve işverenim bana vermek zorunda mı?
İşinin temel koşullarının yazılı beyanıdır. AVRAG § 2 uyarınca işveren, gereken tüm kalemleri içeren yazılı bir sözleşmeyi zaten almadıysan, başladıktan sonra gecikmeksizin vermek zorundadır.
Öğrenci işinde hastalık ödeneği ne kadar?
İstihdamın ilk yılında 6 hafta tam ücretini, sonraki 4 hafta süre yarım ücretini alırsın. Bir yıldan sonra tam ücret 8 hafta olur. İşvereni gecikmeksizin bilgilendirmeli ve talep edilirse çalışamama durumunu gösteren bir belge vermelisin.
Avusturya'da işten ayrılırken ne kadar önceden bildirim vermeliyim?
Varsayılan olarak bir takvim ayının sonuna bir ay. Altı aya kadar daha uzun bir süre kararlaştırılabilir, ama o zaman işverenin süresi daha kısa olamaz. En fazla 1 ay süren bir deneme süresi, iki taraftan biri tarafından her an bitirilebilir.
İş yerinde bir sorun yaşarsam nereden yardım alabilirim?
İşçi Odası (AK) çalışanlara danışmanlık ve temsil sağlar ve üyelik otomatiktir. Bir sendika üyelerine hukuki danışmanlık verir, UNDOK ise kâğıtsız çalışanlara kendi dillerinde ücretsiz ve anonim danışmanlık sunar. Alacaklar aylar içinde düşebilir; bu yüzden bunlardan birine erken başvur.
Kaynaklar
24 kaynak (22 resmi)
- Mindestlohn in ÖsterreichSozialministerium (BMASGPK) (Resmi)
- KollektivvertragArbeiterkammer (AK) (Resmi)
- AK MitgliedschaftArbeiterkammer (AK) (Resmi)
- Arbeitsvertragsrechts-Anpassungsgesetz (AVRAG), § 2 (Dienstzettel), consolidated version of 26 October 2026Rechtsinformationssystem des Bundes (RIS) (Resmi)
- Arbeitszeitgesetz (AZG) §§ 3, 9, 10, 11, 12Rechtsinformationssystem des Bundes (RIS), Bundeskanzleramt (Resmi)
- Urlaubsgesetz (UrlG) §§ 2, 10Rechtsinformationssystem des Bundes (RIS), Bundeskanzleramt (Resmi)
- Entgeltfortzahlungsgesetz (EFZG) §§ 2, 4Rechtsinformationssystem des Bundes (RIS), Bundeskanzleramt (Resmi)
- Angestelltengesetz (AngG) §§ 8, 19, 20Rechtsinformationssystem des Bundes (RIS), Bundeskanzleramt (Resmi)
- ABGB § 1158 (Endigung des Dienstverhältnisses)Rechtsinformationssystem des Bundes (RIS), Bundeskanzleramt (Resmi)
- ABGB § 1159 (Kündigung)Rechtsinformationssystem des Bundes (RIS), Bundeskanzleramt (Resmi)
- ABGB § 1503 Abs. 30 (Inkrafttreten, Übergangsbestimmungen zu § 1159 idF BGBl. I Nr. 111/2025)Rechtsinformationssystem des Bundes (RIS), Bundeskanzleramt (Resmi)
- Arbeitsverfassungsgesetz (ArbVG) § 105 (Kündigungsanfechtung)Rechtsinformationssystem des Bundes (RIS), Bundeskanzleramt (Resmi)
- Ausländerbeschäftigungsgesetz (AuslBG) §§ 2 and 29 (Begriffsbestimmungen; Ansprüche des Ausländers)Rechtsinformationssystem des Bundes (RIS), Bundeskanzleramt (Resmi)
- So viel Urlaub bekommen SieArbeiterkammer (AK) (Resmi)
- Arbeitsrecht: Ansprüche rechtzeitig einfordernArbeiterkammer Tirol (Resmi)
- VerfallsklauselnArbeiterkammer Oberösterreich (Resmi)
- Gleiche Kündigungsfristen für alle (Ausnahmen in Saisonbetrieben)Arbeiterkammer Oberösterreich (Resmi)
- Mitglied werden (ÖGB)Österreichischer Gewerkschaftsbund (ÖGB) (Kurumsal)
- UNDOK - Working without papers, but not without rightsUNDOK (independent association) (Kurumsal)
- Meine Lohnabrechnung 2026 – Was bleibt mir unterm Strich?Arbeiterkammer Wien (Resmi)
- Arbeitsvertragsrechts-Anpassungsgesetz (AVRAG), § 2f (Abrechnung der Bezüge)Rechtsinformationssystem des Bundes (RIS) (Resmi)
- Das Steuerbuch 2025 – Tipps zur Arbeitnehmerveranlagung 2024 für Lohnsteuerzahler/innenBundesministerium für Finanzen (BMF) (Resmi)
- Working – Who is allowed to work in Austria? (information sheet, April 2025)OeAD – Austria's Agency for Education and Internationalisation (Resmi)
- InternshipsSozialministerium (BMASGPK) (Resmi)