Apostil, bir kamu belgesinin düzenlendiği ülkede verilen tek bir sertifikadır; 1961 tarihli Lahey Sözleşmesi'ne katılmış ülkeler arasında eski usuldeki bakanlık ve büyükelçilik mühürleri zincirinin yerini alır. Avusturya'ya gidecek bir Türk diploması için pratik sıra şöyledir: düzenleyen makamın ıslak imzalı ve mühürlü verdiği bir belge al, ona apostil yaptır, belge Almanca ya da İngilizce değilse mahkemece onaylı bir tercümana tercüme ettir. Her üniversitenin belgeyi tam olarak hangi biçimde istediği ve üniversite bazında legalizasyon tabloları başvuru belgeleri ve hazırlanışı rehberinde; bu yazı o sayfanın "nasıl yapılır" kısmıdır.

Apostil, tam legalizasyon ve e-apostil
HCCH'ye göre 5 Ekim 1961 tarihli Lahey Sözleşmesi'nin 130 taraf devlet var ve Türkiye için 29 Eylül 1985 tarihinde yürürlüğe girdi. Türk idari makamları, kurallarının yalnızca sözleşmeye taraf devletler arasında geçerli olduğunu belirtiyor. Bu devletler arasında yalnızca belgeyi düzenleyen ülkenin yetkili makamından alınan tek bir apostil yeterlidir; gidilecek ülkenin büyükelçiliğinden ek bir mühür gerekmez. Taraflardan biri sözleşmenin dışındaysa eski yol geçerlidir: tam ya da diplomatik legalizasyon.
| Apostil | Tam legalizasyon | |
|---|---|---|
| Ne zaman geçerli | Bir taraf devlette düzenlenen ve başka bir taraf devlette kullanılan belge | Sözleşme dışındaki bir ülkede düzenlenen belge (ya da üniversitenin sözleşme dışı saydığı bir devlet) |
| Kim onaylar | Düzenleyen ülkedeki tek bir yetkili makam | Düzenleyen ülkenin bakanlıkları, ardından Avusturya büyükelçiliği veya konsolosluğu (üst legalizasyon) |
| Neyi onaylar | Belgeyi imzalayan görevlinin imzasını, sıfatını ve mührünü | İmzalar zincirini; zincir Avusturya makamının mührüyle biter |
| Tipik adımlar | Tek bir ofis ziyareti | Birkaç ofis; hangi bakanlıkların gerektiğini üniversite listeler (bkz. belgeler rehberi) |
- ApostilApostille / Haager Apostille
- Bir kamu belgesini kimin, hangi sıfatla imzaladığını ve hangi mührü taşıdığını doğrulayan standart sertifika (her kenarı en az dokuz santimetre olan kare bir form, başlığı Fransızca). Belgenin içeriğinin doğru olduğunu doğrulamaz. Okunan Türk kaymakamlık sayfaları tercümeler için de aynısını söylüyor: noter onaylı bir tercümedeki apostil, tercümenin doğruluğunu değil noterin onayını doğrular.
- Üst legalizasyonÜberbeglaubigung
- Tam legalizasyonun son adımı: düzenleyen ülkenin bakanlıkları belgeyi onayladıktan sonra, oradaki Avusturya büyükelçiliği veya konsolosluğu kendi onayını ekler. Bunu isteyen üniversiteler, geçerli olanın Avusturya makamının mührü olduğunu söylüyor; üniversitelerin listelediği ülkeler için belgeler rehberine bak.
E-apostil. HCCH, bir e-Apostil'in yalnızca elektronik biçimde düzenlendiği için reddedilemeyeceğini ve tüm taraf devletlerde kâğıt apostil kadar geçerli olduğunu belirtiyor. Türkiye'de Adalet Bakanlığı 2019'da, sabıka kaydı belgeleri ile mahkeme kararı belgelerinin e-Devlet üzerinden www.eapostil.gov.tr aracılığıyla e-Apostil ile alınabileceğini duyurdu; daha önce bunlar için adalet komisyonuna bizzat başvurmak gerekiyordu. Bir Kaymakamlık sayfası, yolun portal üzerinden yetkili bakanlığa (Adalet ya da İçişleri) gittiğini ve belgenin yine portal üzerinden geri teslim edildiğini ekliyor. Başvurduğun üniversitenin PDF e-apostili kabul edip etmeyeceği kendi kararıdır: TU Wien elektronik apostilleri kabul ettiğini ama elektronik belgelerin çıktısını ya da taramasını kabul etmediğini söylüyor (belgeler rehberi); bu yüzden yazılı olarak teyit et.
Türkiye'de: hangi apostili hangi ofis verir?
Türk kaymakamlık sayfaları (Sapanca, Onikişubat, Çekmeköy) aynı ayrımı listeliyor: idari belgelerin apostilini il valiliği (Valilik) ya da ilçe kaymakamlığı (Kaymakamlık) verir; mahkeme ve diğer yargı belgelerinin apostilini ise ağır ceza mahkemesi bulunan merkezlerde adalet komisyonu başkanlığı (Adalet Komisyonu Başkanlığı) verir. Adalet Bakanlığı'nın 2008 tarihli genelgesi de valilikler ile adalet komisyonları arasında aynı ayrımı yapıyor. Bir Kaymakamlık sayfası mahkeme belgelerini onaylamadığını belirtiyor.
| Belge | Ofis | Okunan sayfalardan notlar |
|---|---|---|
| Lise bitirme belgesi (lise diploması) | Okunan il sayfasında (Armutlu) Kaymakamlık | Bu sayfa ilk ve orta öğretim asıllarını Kaymakamlık'a veriyor |
| Üniversite diploması, transkript | Okunan il sayfasında (Armutlu) Valilik | Aynı sayfa: üniversite belgelerini Valilik, noter onaylı tercümeleri Kaymakamlık onaylıyor. Diğer ofisler bunu farklı bölüştürebilir; bu yüzden yakınındaki ofise sor |
| Noter onaylı suret veya noter onaylı tercüme | Valilik veya Kaymakamlık | Apostil noterin imzasına ve unvanına dayanır |
| Sabıka kaydı belgesi | Kimin düzenlediğine bağlı: fiziken düzenlenenler için Kaymakamlık, mahkemelerce düzenlenenler için yargı apostil makamı; eapostil.gov.tr üzerinden e-Apostil | Onikişubat Kaymakamlığı sayfası |
| Mahkeme kararları, yargı belgeleri | Adalet Komisyonu Başkanlığı | Bir Kaymakamlık sayfası bunları onaylamadığını belirtiyor |
Ofis neyi damgalar, neyi damgalamaz?
Onikişubat Kaymakamlığı sayfası öğrenciler için önemli koşullar sıralıyor. Belgede düzenleyen görevlinin ıslak imzası ve resmî mühür olmalı; imzasız bir kaşe ya da mühürsüz bir imza için apostil verilmez. Düz bir fotokopi ve bir e-Devlet belgesinin düz kâğıt çıktısı doğrudan apostillenmez: apostil bir kişinin imzasını ve unvanını onaylar, barkodu ya da QR kodu değil. Bir makam ya da noter tarafından "Aslı Gibidir" şerhi konmuş, onaylayanın ıslak imzası, unvanı ve mührü bulunan bir suret değerlendirmeye alınabilir; bu durumda apostilin kapsadığı şey onaylayanın imzasıdır. Sayfa ayrıca apostilin süresi dolmuş bir belgeyi yenilemediğini ve başka ilde düzenlenmiş bir belgenin başvuruya engel olmadığını söylüyor. Kaymakamlıkların ve Valiliklerin apostil için ücret almadığını; tercümanların ve noterlerin ücret alabileceğini belirtiyor. E-Apostil ücretleri okunan sayfalarda belirtilmiyordu.
Diplomalar: üniversitenin rolü
Okunan hiçbir sayfa, Valilik ya da Kaymakamlık bir diplomaya apostil vermeden önce üniversitenin imzasının ayrıca doğrulanması gereken bir adım anlatmıyor ve hiçbiri YÖK'e apostillerde bir rol vermiyor; YÖK'ün denklik işlemleri Türkiye'ye gelen yabancı diplomalarla ilgili. Okunan tek üniversite sayfası (Karadeniz Teknik Üniversitesi öğrenci işleri SSS'si), üniversitenin kendisinin apostil vermediğini söylüyor: diplomanın onaylı suretini Öğrenci İşleri'nden alır, apostili bir Kaymakamlık veya Valilik üzerinden yaptırırsın. Aynı SSS ıslak imzalı mezuniyet belgelerinin düzenlenmediğini, ama dilekçeyle ilgili kuruma resmî bir yazı hazırlanabileceğini söylüyor. Diğer üniversiteler farklı olabilir. Üniversitenin öğrenci işleri ofisine apostil kullanımı için hangi ıslak imzalı belgeyi vereceğini sor.
Uygulamada: apostil gişesinde
Üç kaymakamlık sayfası (Armutlu, Sapanca ve Onikişubat) gişeyi, bir ziyaretin neleri içerdiğini gösterecek kadar iyi anlatıyor. Bunlar tek tek ofislerin sayfaları ve diğer ofisler işleri farklı yürütebilir; gitmeden önce yerel usulü telefonla ya da ofisin kendi sayfasından teyit et.

- Nereye gidersin. Kaymakamlık'ta başvuru, Armutlu ve Sapanca sayfalarına göre yazı işleri müdürlüğünde (Yazı İşleri Müdürlüğü) yapılır; Onikişubat Kaymakamlığı adresini hükümet konağı (Hükümet Konağı) olarak veriyor. İl merkezinde belgelerin kendi payına düşenini Valilik yürütür.
- Kim gidebilir. Armutlu sayfası posta ile başvuru kabul edilmediğini, ilgili kişinin bizzat başvurması gerektiğini söylüyor; başkası ancak noter onaylı vekâletname ile başvurabilir.
- Ne götürürsün. Aynı sayfa onaylanacak belge dışında hiçbir şey saymıyor; belgenin düzenleyen ofisin mührünü ve yetkili kişinin imzasını taşıyan bir asıl olması gerektiğini belirtiyor (Onikişubat sayfası, yukarıda anlatıldığı gibi usulüne uygun onaylanmış bir sureti de değerlendiriyor).
- Ne olur. Apostil formu belgenin arkasına yapıştırılır ve doldurulur, belge deftere işlenip kayıt numarası verilir, imzaya sunulur ve imzalayanın adı ile unvanı forma yazılır (Armutlu). Onikişubat sayfası, apostilin onayladığı şeyin o görevlinin ıslak imzası ve sıfatı olduğunu, barkod ya da içerik olmadığını vurguluyor.
- Tercümeyi nerede onaylatırsın. Sapanca sayfasının, bir Türk üniversite giriş (ÖSYM) sonucu ve bir lise diploması için verdiği örnek akış şöyle: yeminli tercüman, sonra tercümanın yeminli kaydının bulunduğu noter, sonra o noterin bulunduğu yerin Valiliği'nde (il merkezinde) veya Kaymakamlığı'nda (ilçede) apostil. Türkiye'de bir tercüman kullanıyorsan evden çıkmadan önce notere hangi ofise gideceğini sor.
- Sonunda elinde ne olur. Arkasına ayrı bir apostil formu iliştirilmiş kendi belgen. Apostili takılı tut: Viyana Üniversitesi, tarama için bile olsa ayırmamanı söylüyor.
Bir üniversite taramayı değil, posta yoluyla legalize edilmiş kopyaları istiyorsa paketleme ve adresleme belgeler rehberinde anlatılıyor; orada TU Wien'in neden hızlı kuryelere karşı uyardığı da açıklanıyor.
Sıra: önce asıl, sonra apostil, sonra tercüme
TU Wien ve WU, damga ve mühürler de tercüme edildiği için legalizasyondan sonra tercüme edilmesini söylüyor; WU ayrıca yurt dışında yapılan tercümenin tercüme üzerinde ek bir apostil anlamına geldiğini, Avusturya'daki tercümenin ise legalize edilmiş aslı olduğu gibi çevirdiğini ekliyor. Üniversite aksini söylemedikçe kullanacağın sıra budur. Türk ofisleri, yurt dışına gidecek belgeler için farklı bir sıra tarif ediyor (yeminli tercüme, noter, ardından noter onaylı tercüme üzerinde apostil); bu, Türkiye'de bir tercüman kullandığında doğru sıradır ama sana yalnızca tercüme üzerinde bir apostil verir. Üniversite aslın apostilini istiyorsa ikisine de ihtiyacın var: asıl üzerinde apostil ve Türkiye'de tercüme yaptırırsan noter onaylı tercüme üzerinde de apostil.
Üniversiteye hangi biçimi istediğini sor
Legalize edilmiş aslın taraması mı, onaylı suret mi, posta ile legalize edilmiş kopya mı; ve kendi ülkendeki bir tercümanın kabul edilip edilmediğini. Her üniversitenin yayımladıklarını belgeler rehberinden kullan.
Islak imzalı, mühürlü bir belge al
Okuldan ya da üniversiteden: imzalı ve mühürlü bir asıl, üniversite kabul ediyorsa onaylı suret. Tek başına bir e-Devlet çıktısı doğrudan apostillenmez.
Doğru Türk ofisinde apostil yaptır
İdari belgeler için Valilik veya Kaymakamlık, mahkeme belgeleri için adalet komisyonu (yukarıdaki tablo). Aslı götür; ofisin kendi çalışma saatlerini ve belge kurallarını telefonla teyit et.
Tercüme ettir
Avusturya'da mahkemece onaylı bir tercümana (üniversite öyle diyorsa tercih edilir) ya da Türkiye'de yeminli tercüman, noter ve ikinci bir apostil. Belge Almanca veya İngilizce değilse apostili ve tüm damgaları tercümeye dahil ettir.
Her şeyi bağlı tut
Viyana Üniversitesi apostili ya da tercümeyi, tarama sırasında bile olsa ayırmamanı; TU Wien ise tel zımbaları ve mühürleri sökmemeni söylüyor.
Üniversitenin istediği şekilde tara ya da postala
Tarama kabul edilen yerde belge başına bir PDF; üniversite istiyorsa posta ile legalize edilmiş kopyalar.
Tercüme: Avusturya'da mahkemece onaylı tercüman mı, Türkiye'de tercüman mı?
Avusturya üniversiteleri mahkemece onaylı (yeminli) bir tercümanın yaptığı tercümeleri ister. Avusturya'da resmî unvan "allgemein beeideter und gerichtlich zertifizierter Dolmetscher"dir. Bu kişilerin listesini Federal Adalet Bakanlığı tutuyor (Gerichtsdolmetscherliste, SDG listesi olarak da bilinir); listeye yalnızca yasal şartları, özellikle yeterli uzmanlığı taşıyan kişiler alınıyor ve European e-Justice Portal listeyi JustizOnline'da dil, eyalet ve mahkeme bölgesine göre, uzmanlık alanları için de serbest metin aramasıyla nasıl arayacağını anlatıyor. Portal, özel müşterilerin listedeki tercümanlardan sipariş verip veremeyeceğini söylemiyor ve özel siparişler için resmî bir fiyat listesi bulamadım; bu yüzden her belge için yazılı fiyat teklifi iste.
- Mahkemece onaylı tercümanAllgemein beeideter und gerichtlich zertifizierter Dolmetscher
- Yasal şartları karşıladıktan sonra Avusturya Adalet Bakanlığı'nın listesine kaydedilmiş tercüman veya sözlü çevirmen. Üniversiteler "yeminli" ya da "mahkemece onaylı" tercüme istediğinde bu statüye dayanır.
| Avusturya'da mahkemece onaylı tercüman | Türkiye'de tercüman | |
|---|---|---|
| Kim | Adalet Bakanlığı'nın listesinde kayıtlı | Yeminli tercüman (Türkiye) artı noter onayı |
| Tercüme üzerinde apostil gerekli mi? | Hayır: legalize edilmiş asıl olduğu gibi çevrilir (WU) | Evet: Türk ofislerinin apostili tercümenin doğruluğunu değil noterin onayını kapsar |
| Kabul eden | Okunan üniversitelerde kabul edildiği anlatılıyor | Graz yurt dışından tercümeleri kabul ediyor; WU bu yolu ek bir apostille birlikte anlatıyor. Okunan Viyana ve TU Wien sayfaları mahkemece onaylı tercüman istiyor ve Türk noter onaylı tercümenin sayılıp sayılmadığını söylemiyor; bu yüzden sor |
| Maliyet | Tercümanın teklifi; resmî bir özel sipariş tarifesi bulunamadı | Tercüman ve noter ücretleri (Kaymakamlık sayfasına göre alınabilir); aynı sayfaya göre apostil ofisi ücret almıyor |
Lahey Sözleşmesi dışındaki ülkeler
Belge sözleşmeye taraf olmayan bir ülkede düzenlendiyse ya da üniversite onu sözleşme dışı sayıyorsa zincir şöyledir: düzenleyen ülkenin eğitim bakanlığı, ardından dışişleri bakanlığı, ardından Avusturya büyükelçiliği veya konsolosluğu. Bazı üniversiteler son adımın geçici olarak ertelendiği ülkeleri listeler. Ülke listeleri ve Viyana, TU Wien, Graz ve WU'nun bunları nasıl grupladığı belgeler rehberinde yer alıyor ve üniversiteler arasında farklılık gösteriyor. Daha önce başka bir yerde okuduysan geçerli ülke pasaportunun değil, belgeyi düzenleyen ülkedir. Yeterliliğin kendisinin tanınması için yabancı yeterliliklerin tanınması rehberine bak.
Sık yapılan hatalar
İkinci bir tura mal olan hatalar
- Bir e-Devlet barkodlu çıktısını sanki asılmış gibi göndermek: Türk ofisleri bunu doğrudan apostillemez ve okunan hiçbir üniversite sayfası bunu kabul ettiklerini söylemiyor.
- Üniversite aslı isterken fotokopiye ya da noter onaylı surete apostil yaptırmak (Graz ve WU kopyaların kabul edilmediğini söylüyor).
- Önce tercüme etmek: TU Wien ve WU legalizasyondan sonra tercüme edilmesini söylüyor.
- Belgede imzasız bir kaşe ya da mühürsüz bir imza kullanmak: Türk ofisleri bunu apostillemez.
- Apostili ya da tercümeyi ayırmak, tel zımbaları ve mühürleri sökmek.
- Apostilin tercümenin doğru olduğunu kanıtladığını varsaymak: yalnızca noterin onayını doğrular.
- Güncel olmayan bir belgeye güvenmek: apostil, süresi dolmuş bir belgeyi yenilemez.
Türk aday için adım adım
Belgeleri belirle
Üniversitenin sayfasından: lise bitirme belgesi, giriş sınavı belgesi, transkript, diploma. Neyin sayıldığı için kabul şartları rehberine bak.
Üniversiteye yaz
Onaylı suret üzerindeki apostili kabul edip etmediğini ve Türk noter onaylı tercümenin uygun olup olmadığını sor.
Islak imzalı belgeyi okulundan ya da üniversitenden al
Öğrenci işlerinden imzalı ve mühürlü aslı ya da onaylı sureti iste.
Valilik veya Kaymakamlık'a git
Mahkeme belgesi için Adalet Komisyonu Başkanlığı'na; sabıka kaydı için eapostil.gov.tr üzerindeki e-Apostil yolunu kontrol et.
Tercümeyi sipariş et
Apostilden sonra Avusturya'da mahkemece onaylı tercüman; ya da Türkiye'de yeminli tercüman, noter ve apostil.
Topla ve yükle ya da postala
Asılları ve tüm ekleri bir arada tut.
Zaman çizelgesi
Okunan hiçbir Türk ya da Avusturya resmî sayfası süre belirtmiyor; bu yüzden aşağıdaki sıra, adımların sırasına dayanan bir rehberdir, söz verilmiş bir süre değil.
İlk olarak, her şeyden önce
Üniversiteden yazılı yanıt
Hangi biçim, hangi tercümanlar, hangi ülke listesi.
Sonra
Okuldan ya da üniversiteden belgeler
Öğrenci işleri ofisleri diploma düzenlemeyi kendi takvimleriyle yürütür; bir üniversite SSS'si yeni bir diplomanın basılıp imzalanmasının bir haftadan on beş güne kadar sürebileceğini söylüyor.
Ardından
Apostil
Türkiye'de tek bir ofis ziyareti; e-Apostil yolu sabıka kayıtları ve mahkeme kararı belgeleri için online.
Apostilden sonra
Tercüme
Tercümandan bir fiyat teklifi ve teslim tarihi iste.
Başvuru penceresinden çok önce
Son kontrol
Başvuru takvimi ile karşılaştır.
Kontrol listesi
- Üniversitenin istediği biçimin yazılı teyidi
- Islak imzalı, mühürlü asıllar ya da onaylı suretler
- Doğru Türk ofisinden, belgeye iliştirilmiş apostil
- Avusturya'da mahkemece onaylı tercüme; ya da Türkiye'de yeminli tercüme, noter ve apostil
- Gerekiyorsa apostil, damgalar ve mühürler tercümeye dahil
- Her şey fiziken bağlı; taramalar ekler yerindeyken yapılmış
Sık sorulan sorular
Türk üniversite diplomasının apostilini kim verir?
Türk kaymakamlık sayfalarına göre idari belgelerin apostilini Valilik veya Kaymakamlık verir; bir sayfa üniversite belgelerini Valilik'e veriyor. Mahkeme belgeleri adalet komisyonuna gider. Yakınındaki ofise sor.
Apostili aslına mı, noter onaylı surete mi yaptırırım?
Üniversiteler farklı: Graz noter onaylı olanlar dahil kopyaların kabul edilmediğini, WU ise bir makamın kopya onayının kabul edilmediğini söylüyor. Türk ofisleri usulüne uygun onaylanmış bir suretin apostilini verebilir, ama önce üniversiteye danış.
Avusturya için Türkiye'deki bir tercümanı kullanabilir miyim?
Graz yurt dışından yeminli tercümeleri kabul ediyor, WU bu yolu ek bir apostille birlikte anlatıyor. Okunan Viyana ve TU Wien sayfaları mahkemece onaylı tercüman istiyor ve Türk noter onaylı tercümenin kabul edilip edilmediğini söylemiyor; bu yüzden yazılı olarak sor.
Avusturya'da mahkemece onaylı tercümanı nasıl bulurum?
Adalet Bakanlığı'nın listesini JustizOnline'da dil, eyalet ve mahkeme bölgesine göre ara; European e-Justice Portal aramanın nasıl yapılacağını anlatıyor. Özel siparişler için resmî bir fiyat listesi bulamadığım için tercümandan fiyat teklifi iste.
Ülkem Lahey Sözleşmesi'ne taraf değilse ne yaparım?
Tam legalizasyon gerekir: eğitim bakanlığı, dışişleri bakanlığı, ardından Avusturya büyükelçiliği veya konsolosluğu. Belgeler rehberi her üniversitenin ülkeleri nasıl listelediğini gösteriyor.
Türkiye'de apostil ücretli mi?
Bir Kaymakamlık sayfası, Kaymakamlıklarda veya Valiliklerde apostil için ücret alınmadığını, ancak tercümanların ve noterlerin ücret alabileceğini söylüyor. E-Apostil ücreti okunan sayfalarda belirtilmiyordu.
Kaynaklar
13 kaynak (12 resmi)
- Status table – Convention of 5 October 1961 Abolishing the Requirement of Legalisation for Foreign Public DocumentsHague Conference on Private International Law (HCCH) (Resmi)
- Apostille SectionHague Conference on Private International Law (HCCH) (Resmi)
- Apostil İşlemleriOnikişubat Kaymakamlığı (T.C. İçişleri Bakanlığı) (Resmi)
- Apostil Tasdik Şerhi ve İşlemleriSapanca Kaymakamlığı (T.C. İçişleri Bakanlığı) (Resmi)
- Apostil Tastik Şerhi İşlemleriArmutlu Kaymakamlığı (T.C. İçişleri Bakanlığı) (Resmi)
- Adli sicil ve mahkeme kararları e-Apostil'de (announcement of 15.10.2019)T.C. Adalet Bakanlığı (Resmi)
- Yabancı belgelerin tasdiki – Genelge No. 68/1 (01.03.2008)T.C. Adalet Bakanlığı, Uluslararası Hukuk ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü (Resmi)
- Sıkça Sorulan Sorular – Öğrenci İşleri Daire BaşkanlığıKaradeniz Teknik Üniversitesi (Resmi)
- Legal translators and interpreters – AustriaEuropean e-Justice Portal (European Commission) (Kurumsal)
- Legalization and translation: ApostilleWU Wien (Resmi)
- LegalizationUniversität Graz (Resmi)
- Legalisation and translations of documentsTU Wien (Resmi)
- LegalisationUniversität Wien (Resmi)